Co znaczy 10W-40? Wyjaśniamy jak wybrać olej

Olej nie może być ani za rzadki, ani za gęsty. Jego lepkość ma kluczowe znaczenie dla ochrony silnika, ale zwykle jest kilka opcji do wyboru

Im zimniej, tym bardziej olej gęstnieje. Lepkość, oznaczona symbolami takimi jak np. 10W-60, opisuje, jak reaguje olej na zmiany temperatury. Liczba przed „W” określa lepkość zimową. Im mniejsza jest liczba przed „W”, tym w niższej temperaturze olej zgęstnieje na tyle, że rozruch silnika będzie niemożliwy. W przypadku lepkości wysokotemperaturowej (mamy 4 klasy: 30, 40, 50, 60) im wyższa liczba, tym wyższa temperatura, przy której staje się na tyle „rozwodniony”, że nie chroni już silnika. 

1.  Co to są oleje energooszczędne? W polskim klimacie najbardziej energooszczędne oleje mają klasę 0W-30. Zimą, nawet przy siarczystym mrozie, pozwalają na łatwy rozruch silnika, a po jego rozgrzaniu stają się „wodniste” i stawiają minimalne opory. Dzięki temu udaje się zmniejszyć zużycie paliwa. O ile niska lepkość zimowa ma same zalety, o tyle niska lepkość wysokotemperaturowa oznacza, że właściwości ochronne oleju są umiarkowane. Jeśli silnik przystosowano do takiego oleju, wszystko będzie dobrze, ale jeśli nie, to zastosowanie go (np. 5W-30) grozi zniszczeniem jednostki!

2. Czy można zastosować olej 10W-60 zamiast 10W-40? W większości przypadków tak, o ile spełnia on pozostałe wymagania silnika (normy jakości API, ACEA, normy producentów itp.). Efektem takiej zmiany jest lepsza ochrona jednostki napędowej w ekstremalnych warunkach (np. duże obciążenie, wysoka temperatura), ale też wzrost spalania oraz minimalne obniżenie osiągów. Pomimo to oleje tej lepkości stosuje się w samochodach sportowych lub w przypadku dużego wyeksploatowania silnika. 

>>> Jaki olej do silnika? Wyjaśniamy olejowe dylematy

3. Czy można mieszać oleje różnych lepkości? Bez problemu, szczególnie jeśli musimy pilnie dolać oleju, a nie mamy pod ręką takiego produktu na dolewkę, jaki już jest w silniku. Pamiętajmy tylko, że oba powinny spełniać minimalne wymagania silnika, chyba że wkrótce i tak planujemy wymianę.

4. Czy lepkość oleju zmienia się w miarę przepracowania? Tak. Do oleju w silniku dostają się różne zanieczyszczenia, a także paliwo, które obniża jego lepkość. W dieslach z filtrem cząstek stałych dochodzi czasem do takiego rozrzedzenia oleju, że grozi to zatarciem (ostrzeżeniem dla użytkownika jest wtedy zbyt wysoki poziom oleju). Jednak i bez tego przepracowanie środka smarnego (na skutek ścinania cząsteczek, podgrzewania) powoduje nieodwracalne zmiany jego parametrów.

5. Czy w starym aucie powinienem zmienić syntetyczny olej 5W-40 na mineralny 15W-40?  Olej 15W-40 słabo sprawdza się podczas mrozów, ponadto większość takich olejów to produkty mineralne o dużo gorszych właściwościach niż syntetyki. Jeśli silnik jest mocno zużyty, to po przeczytaniu instrukcji obsługi auta i konsultacji z mechanikiem można rozważyć zastosowanie oleju o zwiększonej lepkości „letniej”, przy zachowaniu niskiej lepkości zimowej (czyli np. 5W-50 zamiast 5W-40). Dzięki temu uniknie się problemów zimą, a jednostka będzie mniej narażona na wycieki i zużycie.

6. Mam „ciężką nogę”, lubię jazdę na wysokich obrotach. Jaki olej powinienem stosować? Mechanicy odradzają stosowanie w takich przypadkach olejów energooszczędnych o lepkości 30. Każdy olej o większej lepkości będzie lepszy. Należy sprawdzić w instrukcji auta, jaka jest najwyższa tolerowana przez silnik lepkość oleju, i taki olej wybrać (np. 5W-50, 10W-60, a w ostateczności nawet 5W-40).

7. Co robić, gdy podczas mrozu zgęstniały olej uniemożliwia rozruch zimnego silnika? Należy zmienić olej na taki, który ma niższą lepkość zimową. Jeśli to niemożliwe, można zamontować w silniku elektryczną grzałkę, która podgrzewa olej przed rozruchem. To z reguły rozwiązuje problemy występujące w starszych autach.