Jubileusz Mazdy: 90 lat minęło

Choć po długiej nieobecności przedstawicielstwo Mazdy wznowiło działalność w Polsce już 2 lata temu, wielu Polakom japońska firma nadal kojarzy się z niezawodnymi autami sprzedawanymi w latach 80. ubiegłego wieku w Peweksie.

W tamtym czasie japońskie samochody dopiero zdobywały renomę na świecie, były więc względnie tanie, choć i tak o wiele droższe od aut polskich:  Mazda 323 1.3 kosztowała w latach 80. prawie 5 tys. dolarów, czyli tyle, co dwa duże Fiaty. Gdy o Mazdę spytamy przeciętnie interesującego się motoryzacją mieszkańca Europy Zachodniej, z pewnością pierwszym jego skojarzeniem będzie silnik Wankla, który (choć nie jest japońskim wynalazkiem) został udoskonalony właśnie przez Mazdę i stał się jej spécialité de la maison.

Podobnie jak wiele firm budujących samochody, także i Mazda zaczynała od zupełnie innej produkcji. Gdy Jujiro Matsuda w 1920 roku rozpoczął swoją działalność, jego przedsiębiorstwo zajmowało się produkcją elementów z... korka! Pierwsze części do maszyn przemysłowych zaczęto wytwarzać w 1928 roku, a już dwa lata później − motocykle. W połowie lat 30. XX w. z fabrycznych taśm Toyo Cork Kogyo Ltd. zaczęły zjeżdżać trójkołowce Mazda-Go DA Type oraz pojazdy ciężarowe. Podczas II wojny światowej firma (a jakżeby inaczej!) zajęła się produkcją zbrojeniową, by w latach 50. powrócić do ciężarówek i trójkołowych motocykli dostawczych.

Prawdziwy przełom nastąpił 28 maja 1960 roku, gdy światło dzienne ujrzał pierwszy samochód osobowy Mazdy − R360. Ten 4-miejscowy, 2-drzwiowy samochodzik napędzany był umieszczonym z tyłu silnikiem widlastym o mocy 16 KM, chłodzonym powietrzem, który pozwalał na rozpędzenie się do 84 km/h. Dodatkowo umożliwiała to mała masa autka (zaledwie 380 kg).

Pierwszym seryjnym samochodem z silnikiem Wankla (z dwoma wirującymi tłokami) był zaprezentowany w 1967 roku model 110S Cosmo Sport. Przesunięta do tyłu przestrzeń pasażerska, długa przednia maska, tylny napęd i motor, o którym panowało przekonanie, że nie da się go dopracować do tego stopnia, by możliwa była normalna eksploatacja. Japończykom jednak się to udało! Aby ostatecznie potwierdzić niezawodność konstrukcji, 110S Cosmo wystawiono w 1968 roku w wyścigu Marathon de la Route (84-godzinna próba na niemieckim torze Nürburgring). Auto zajęło wówczas 4. pozycję.

Mazda ma na swym koncie również mniej spektakularne technicznie, ale bardzo ważne w historii motoryzacji samochody, jak choćby MX-5 – pierwszy roadster, który z racji niskiej ceny był autem dostępnym niemalże dla każdego. Model ten dzięki niezawodnej i przemyślanej technice stał się pojazdem kultowym, wokół którego zrzeszają się dziś dziesiątki tysięcy fanów na świecie.

Od 1979 roku strategicznym partnerem Mazdy jest Ford, który w szczytowym okresie (1996 r.) był właścicielem 33,4 proc. akcji japońskiej firmy. W 2008 roku Amerykanie sprzedali 20 proc. swoich udziałów i obecnie posiadają 14,9 proc. walorów Mazdy, co daje im nadal największy, ale nie większościowy pakiet.