Minister nadał nowe uprawnienia strażnikom miejskim i gminnym, od 15 września wydłuża się katalog wykroczeń, za które będą mogli wystawiać mandaty. Sprawdziłem, co zmienia się dla kierowców.
Posłuchaj artykułu
00:00/00:00
Audio generowane przez AI (ElevenLabs) i może zawierać błędy
Shutterstock/Karolis Kavolelis
Przybędzie wykroczeń, za które strażnicy będą mogli karać mandatami.
Jeszcze kilkanaście lat temu strażnicy miejscy i gminni byli prawdziwym postrachem kierowców — wystawiali im rocznie nawet ponad milion mandatów i to w większości za przekroczenia prędkości rejestrowane przy pomocy fotoradarów. Dla wielu mniejszych gmin, położonych przy uczęszczanych trasach, pieniądze z fotoradarów stały się głównym źródłem dochodów. Strażnicy, zamiast pilnować porządku w miastach i gminach, chowali się po krzakach i polowali na kierowców, w czym często pomagali im gminni drogowcy, bardzo fantazyjnie umieszczający znaki.
Auto Świat
Do 2016 r. ulubionym zajęciem strażników miejskich i gminnych było ustawianie fotoradarów.
Na szczęście od 1 stycznia 2016 r. zmieniły się przepisy, a straże miejskie mogły powrócić do zadań, do których wcześniej je powołano — ściganie piratów drogowych pozostało w gestii Policji i Inspekcji Transportu Drogowego.
Nowe rozporządzenie MSWiA wchodzi w życie już we wrześniu
Dla tych, którzy pamiętają jeszcze do jakich patologii doprowadziło przyznanie strażom miejskim i gminnym szerokich uprawnień, wszelkie wzmianki o nadawaniu tym formacjom dodatkowych możliwości nakładania kar brzmią co najmniej groźnie. Tymczasem niedawno, bo 31 sierpnia 2026 r., zostało opublikowane nowe rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wykroczeń, za które strażnicy straży gminnych są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego. Nowe przepisy wchodzą w życie już 15 września. Tym razem nie chodzi o ograniczanie uprawnień strażników, ale o rozszerzenie katalogu wykroczeń, za które strażnik może ukarać przyłapanego na gorącym uczynku sprawcę bez kierowania wniosku o ukaranie do sądu.
Dobra wiadomość na początek: do katalogu wykroczeń, za które straż miejska może wystawiać mandaty, nie wróciło przekroczenie prędkości stwierdzone przy użyciu urządzeń rejestrujących, choć od pewnego czasu pojawiają się głosy, że warto by takie uprawnienia strażnikom przywrócić.
Znakomita większość zmian zawartych w nowym rozporządzeniu nie dotyczy kierowców — są to m.in. możliwość karania mandatem za fotografowanie obiektów objętych zakazem, sprzedaż małoletnim napojów energetycznych, naruszenie przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi czy złamanie przepisów dotyczących przemieszczania zwierząt.
Mandaty posypią się na przejazdach kolejowych
W nowych przepisach są też jednak zmiany, na które powinni zwrócić uwagę kierowcy — to m.in. przyznanie strażnikom miejskim i gminnym uprawnienia do nakładania mandatów za złamanie przepisów z art. 97a Kodeksu wykroczeń. To przepis, który dotyczy niebezpiecznych zachowań na przejazdach kolejowych, a kary za jego złamanie są naprawdę wysokie, choć współmierne do powodowanego zagrożenia. Oznacza to, że strażnik miejski będzie mógł nałożyć mandat za:
objechanie opuszczonych zapór lub półzapór na przejeździe kolejowym,
wjazd na przejazd podczas opuszczania zapór
Wjazd przy czerwonym sygnale
wjazd na przejazd, gdy za nim nie ma miejsca do kontynuowania jazdy.
Od 15 września 2026 r. strażnicy miejscy i gminni będą mogli karać za wykroczenia dotyczące nieprawidłowego zachowania na przejazdach kolejowych.
Art. 97a.[Objeżdżanie zapór lub półzapór na przejeździe kolejowym] Uczestnik ruchu lub inna osoba znajdująca się na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu, a także kierujący pojazdem, który narusza zakaz:
1) objeżdżania opuszczonych zapór lub półzapór na przejeździe kolejowym, wjeżdżania na przejazd, jeśli opuszczanie zapór lub półzapór zostało rozpoczęte lub podnoszenie ich nie zostało zakończone, oraz wejścia lub wjazdu na przejazd kolejowy za sygnalizator lub za inne urządzenie nadające sygnały, przy sygnale czerwonym, czerwonym migającym lub dwóch na przemian migających sygnałach czerwonych,
2) wjeżdżanie na przejazd kolejowy, jeśli po jego drugiej stronie nie ma miejsca do kontynuowania jazdy, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny w wysokości nie niższej niż 2000 zł.
Robert Rybicki / Auto Świat
Można się spodziewać wzmożonych kontroli straży miejskich przy przejazdach kolejowych.
500 zł kary za kłótnię ze strażnikiem
Kolejną zmianą, która dotyczy kierowców, jest przyznanie strażnikom prawa do karania za "niezastosowanie się do poleceń funkcjonariusza", czyli za wykroczenie opisane w art. 65a Kodeksu wykroczeń, za co grozi mandat do 500 zł.
Art. 65a. [Niestosowanie się do poleceń funkcjonariusza]
Kto, nie stosując się do poleceń określonego zachowania się wydawanych na podstawie prawa przez funkcjonariusza Policji, Żandarmerii Wojskowej, Straży Granicznej lub innego organu ochrony bezpieczeństwa lub porządku publicznego, umyślnie uniemożliwia lub istotnie utrudnia wykonanie czynności służbowej, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
Za takie wykroczenia strażnicy mogą karać na drogach już teraz
Shutterstock/Longfin Media
Strażnicy miejscy mogą karać za wykroczenia związane z wjazdem do stref czystego transportu.
Uprawnienia strażników miejskich i gminnych wobec kierowców zostały opisane w art. 129b Prawa o ruchu drogowym i są znacznie mniejsze niż w przypadku policjantów czy inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Strażnicy mogą nakładać mandaty za wykroczenia związane z:
nieprawidłowym parkowaniem i postojem, np. parkowaniem na chodniku, przejściu dla pieszych, skrzyżowaniu czy miejscu dla osób z niepełnosprawnościami;
niestosowaniem się do znaku B-1 „zakaz ruchu w obu kierunkach”;
naruszeniami dotyczącymi wjazdu do stref czystego transportu;
ruchem motorowerów, rowerów, wózków rowerowych, hulajnóg elektrycznych, urządzeń transportu osobistego, pojazdów zaprzęgowych oraz jazdą wierzchem lub pędzeniem zwierząt,
ruchem pieszych oraz osób poruszających się przy użyciu urządzeń wspomagających ruch (rolki, wrotki, hulajnogi bez napędu, deskorolki).
Strażnicy miejscy nie mają prawa do przeprowadzania "rutynowych kontroli" czy wykonywania kontroli trzeźwości, ale mogą zatrzymywać auta i interweniować wobec kierowców w przypadku konkretnych wykroczeń, np. kiedy kierowca złamał przepisy o zatrzymaniu lub postoju, nie stosuje się do zakazu ruchu w obu kierunkach czy naruszył przepisy o ograniczeniu ruchu w strefie czystego transportu lub nacisku osi.
