Ekstremalnie wysoka temperatura otoczenia może stać się wyzwaniem nawet dla zupełnie sprawnego układu chłodzenia silnika — każdy samochód ma w tej kwestii swój punkt krytyczny. Im większy upał, tym szybciej silnik się nagrzewa i tym trudniej jest odprowadzić ciepło spod maski. Upały okazują się wyzwaniem zwłaszcza dla nie całkiem sprawnych albo osłabionych latami użytkowania układów chłodzenia. Drobne usterki, które zimą, a nawet do późnej wiosny nie dają żadnych wyraźnych objawów, podczas upału ujawniają się w całej pełni.
Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo
Gdy strzałka temperatury wędruje na czerwone pole albo gdy zapala się kontrolka ostrzegająca przed zbyt wysoką temperaturą silnika, to już naprawdę ostatnia chwila na reakcję. Długofalową konsekwencją przegrzania silnika jest zwykle uszkodzenie uszczelki pod głowicą silnika, a naprawa tej awarii to wydatek rzędu kilku tysięcy zł. Może zdarzyć się i tak, że układ chłodzenia po prostu "eksploduje" pod wpływem rosnącego ciśnienia, spod maski buchną kłęby pary, co oznacza natychmiastowy koniec jazdy.
Zablokowany termostat — w upale to recepta na przegrzanie silnika
Jedną z typowych usterek układu chłodzenia jest zablokowanie termostatu albo układu elektronicznie sterowanych zaworów, który w nowoczesnych autach zastępuje prosty termostat. Awaria termostatu jest w upale niegroźna tylko wtedy, gdy zablokuje się on w pozycji całkowicie otwartej — wtedy konsekwencją jest niedogrzanie silnika i słabe ogrzewanie w chłodniejsze dni — ale latem to mniejszy problem; gdy termostat zablokuje się w pozycji półotwartej, silnik zaczyna się grzać.
Jak sprawdzić: jeśli przy gorącym silniku, gdy strzałka wskaźnika temperatury silnika zbliża się do czerwonego pola, górny gumowy przewód wodny prowadzący do chłodnicy nie jest gorący, to niemal na pewno zablokowany jest dopływ gorącego płynu do chłodnicy. Jeśli poziom płynu chłodniczego jest prawidłowy, z dużym prawdopodobieństwem uszkodzony jest termostat.
Nie działa wentylator chłodnicy albo działa zbyt słabo — to grozi przegrzaniem silnika podczas jazdy w korku
Auto Świat
Jeśli wentylator układu chłodzenia nie działa prawidłowo, silnik samochodu będzie przegrzewał się podczas powolnej jazdy lub postoju w korku
Wentylator chłodnicy powinien się uruchamiać podczas powolnej jazdy lub podczas pracy silnika na wolnych obrotach, gdy pęd powietrza jest niewystarczający do schłodzenia chłodnicy wypełnionej gorącym płynem; w większości współczesnych samochodów działanie wentylatora chłodnicy łatwo zaobserwować, a nawet usłyszeć (przy czym nie należy go mylić z wentylatorem chłodnicy klimatyzacji).
Jeśli silnik się przegrzewa, a wentylator się nie uruchamia, to jest to dobry powód, aby jak najszybciej wstawić samochód do warsztatu. Winny może być albo silnik wentylatora, albo (częściej) czujnik temperatury lub automatyczny włącznik wentylatora.
Nieco inaczej to wygląda w samochodach, w których wentylator napędzany jest nie silnikiem elektrycznym, lecz bezpośrednio przez wałek silnika za pośrednictwem sprzęgła wiskotycznego. Takie rozwiązanie stosowane jest w silnikach umieszczonych wzdłużnie, zwłaszcza w starszych samochodach. Jeśli działanie wentylatora chłodnicy sterowane jest sprzęgłem wiskotycznym, pod wpływem ciepła chłodnicy element bimetaliczny blokuje sprzęgło i wentylator napędzany wałkiem silnika przyspiesza, jego prędkość jest powiązana z prędkością obrotową silnika; gdy chłodnica się wychładza i ciepło przestaje oddziaływać na sprzęgło wentylatora, wentylator zaczyna obracać się luźno, nieco wolniej. Problem polega na tym, że na pierwszy rzut oka zawsze wszystko działa, bo przecież wentylator się obraca; a jednak silnik się momentami grzeje... Sprzęgło wiskotyczne wentylatora najczęściej nie psuje się zero-jedynkowo, tylko z czasem słabnie. Charakterystyczne jest to, że podczas jazdy nie ma problemu z nadmierną temperaturą w układzie chłodzenia, natomiast problem rośnie podczas powolnej jazdy lub na postoju.
Jak sprawdzić: gdy silnik osiąga niebezpieczną temperaturę, otwórz maskę i patrz na wentylator, poproś kogoś o wyłączenie silnika. Gdy po wyłączeniu silnika wentylator natychmiast zatrzymuje się wraz z silnikiem, to znaczy, że sprzęgło wentylatora było "zapięte" i działa prawidłowo. Jeśli po zatrzymaniu silnika wentylator wykonuje jeszcze kilka obrotów, to znaczy, że sprzęgło się nie blokuje i wymaga wymiany. Należy jednak upewnić się, że do chłodnicy dociera gorący płyn (patrz wyżej), bo jeśli nie, to sprzęgło wentylatora ma prawo nie działać.
"Zamulona" chłodnica — układ chłodzenia jest nieskuteczny
Auto Świat
W chłodnicy może zgromadzić się szłam, który bardzo osłabia jej działanie. Najlepsze wyjście to wymiana chłodnicy na nową
To, wbrew pozorom, bardzo częsty powód przegrzewania się silnika w starszych samochodach. Osłabienie skuteczności działania chłodnicy wynika z jej wewnętrznej degradacji, utleniania się wewnętrznych kanalików i wypełnienia ich procesami utleniania aluminium. Ten proces przyspieszany jest zwykle przez mieszanie różnych płynów chłodniczych albo zaniedbanie wymiany płynu chłodniczego.
Podobny efekt jak wewnętrzne "zamulenie" chłodnicy może dawać niewielka nieszczelność układu chłodzenia, przy czym wówczas poziom płynu chłodniczego pomału spada i konieczne jest jego uzupełnianie.
Jak sprawdzić: przez eliminację innych usterek (termostatu, wentylatora); na zużycie chłodnicy wskazuje jej zaawansowany wiek — 10-letnia chłodnica może już być zużyta. Można spróbować nieco ją zregenerować, płucząc układ chłodzenia za pomocą specjalnego preparatu. Najczęściej jednak, jeśli chłodnica jest już "zamulona", najlepsze, co możemy zrobić, to wymienić ją na nową, choćby nawet na niedrogi zamiennik.
Wyciek płynu chłodniczego
Auto Świat
Ubytek płynu chłodniczego najlepiej uzupełnić takim samym płynem, jaki mamy w układzie. Można też użyć wody demineralizowanej – co najmniej do jesieni nie będzie z tego powodu żadnych problemów.
W tym przypadku diagnoza jest bardzo prosta: otwieramy maskę i — unikając odkręcania korka zbiorniczka z płynem chłodniczym, gdy silnik jest gorący — sprawdzamy poziom płynu w zbiorniczku wyrównawczym układu chłodzenia. Zbiorniczek jest przezroczysty i ma wyraźnie zaznaczony prawidłowy poziom płynu chłodniczego — są znaki minimum i maksimum.
Jeśli poziom płynu znajduje się poniżej minimum, należy go uzupełnić; tymczasowo, jeśli nie wiemy, jaki płyn jest w chłodnicy, można użyć wody demineralizowanej, którą można kupić na stacji benzynowej. Co do zasady nie nalewamy do układu chłodzenia wody z kranu, ponieważ to prowadzi do zmniejszenia jego wydajności.
- Czytaj także: Jak uzupełnić płyn chłodzący? Nie poparz się, nie zepsuj
Auto grzeje się w korku. Co robić?
Auto Świat
Zgaś silnik, jeśli wskaźnik temperatury wchodzi głęboko na czerwone pole. Motor może się przegrzać bardzo szybko; pomóc mu może też włączenie ogrzewania wnętrza
Warto wiedzieć, że w układzie chłodzenia silnika samochodu są tak jakby dwie chłodnice: jedna umieszczona przed silnikiem, owiewana przez pęd powietrza, wyposażona też w wentylator, i druga — pod deską rozdzielczą; ta druga nosi nazwę nagrzewnicy, gdyż oddawane przez nią ciepło służy do nagrzewania wnętrza samochodu.
Jeśli z jakichś przyczyn układ chłodzenia nie działa prawidłowo – do chłodnicy silnika nie dociera gorący płyn, nie działa wentylator albo chłodnica ma ograniczoną wydajność, uruchomienie dopływu gorącej cieczy do nagrzewnicy niemal natychmiast awaryjnie schładza silnik. Jak to zrobić? Bardzo prosto: włączyć ogrzewanie i nawiew wnętrza na maksimum. Oczywiście, na dłuższą metę nie da się tak jechać, gdy temperatura na zewnątrz przekracza 30 st. C, jeśli jednak silnik nam się niebezpiecznie zagrzał, włączając ogrzewanie, możemy go szybko schłodzić i zredukować ryzyko uszkodzenia głowicy.
Ostatecznie jednak każda z przedstawionych opcji powinna zaprowadzić nas do warsztatu — im szybciej, tym lepiej. Jazda z nie do końca sprawnym układem chłodzenia prędzej czy później narazi nas na potężne koszty.
