Jak uzupełnić płyn chłodzący? Nie poparz się, nie zepsuj

W układzie chłodzenia silnika spalinowego krąży od kilku do kilkunastu litrów płynu, który jest mieszanką wody, glikolu i różnych dodatków, w tym barwnika. Jednak drobne nieszczelności i usterki mogą prowadzić do stopniowej utraty płynu. Niedobór płynu albo jego niewłaściwy skład może prowadzić do kolejnych uszkodzeń — w ostateczności do uszkodzenia silnika.

Dla wielu kierowców zaskoczeniem jest, że wygląd płynu w układzie chłodzenia jest objawem poważnych usterek.

Zbiorniczek wyrównawczy płynu chłodniczego zrobiony jest najczęściej z przezroczystego plastiku, w górnej części ma korek; na zbiorniczku zaznaczone są wyraźnie minimalny i maksymalny poziom płynu chłodniczego. To właśnie tu wlewamy płyn, gdy obniży się jego poziom. Ale uwaga: lepiej nie pomylić się — wlanie płynu chłodniczego do zbiorniczka płynu ze spryskiwaczem to nieszczęście, pomyłka w drugą stronę też przysporzy nam wielu kłopotów.

Pierwszy problem polega na tym, że o ile w nowych samochodach zbiorniczek płynu chłodniczego jest przejrzysty i zazwyczaj doskonale widać jego poziom (lub jego brak), to w starszych autach bardzo często zbiorniczki są zażółcone, nieprzejrzyste i patrząc z zewnątrz, można mieć wątpliwości, czy poziom płynu jest OK. Tymczasem podczas pracy silnika płyn chłodniczy rozgrzewa się nawet powyżej 100 st. C, a w układzie pojawia się ciśnienie.

Z tego względu jeszcze przez co najmniej 30 min po wyłączeniu gorącego silnika nie powinno się odkręcać korka zbiorniczka z płynem chłodniczym — bo gorący płyn może chlusnąć nam prosto w twarz. Przy gorącym silniku poziom płynu sprawdzamy wyłącznie z zewnątrz. Gdy silnik jest schłodzony, można bez obaw odkręcić korek płynu chłodniczego ze zbiorniczka.

Drugi problem polega na tym, że częściowo przezroczysty jest również zbiorniczek z płynem do spryskiwacza, a kolor obu substancji – płynu do spryskiwacza i płynu chłodniczego – może być mylący.

Poziom płynu w układzie chłodzenia jest prawidłowy, jeśli zawiera się pomiędzy znakami "min" i "max". W niektórych autach widać od razu, czy poziom płynu jest w porządku, w innych trzeba się bardzo uważnie przyjrzeć, a nawet zajrzeć do zbiorniczka, by mieć pewność. Jeśli silnik nie jest gorący, można otworzyć korek i zajrzeć do środka.

Warto zwrócić uwagę nie tylko na poziom płynu, lecz także na jego czystość: powinien być przejrzysty, nic nie może w nim pływać, nie powinien być mętny. Jeśli zbiorniczek wyrównawczy kryje w sobie pokłady "masła" — emulsji płynu wymieszanego z olejem, to znaczy, że z silnikiem jest źle: do płynu chłodniczego dostaje się olej, prawdopodobnie uszkodzona jest uszczelka pod głowicą, a być może nawet pęknięta jest głowica silnika. To z grubsza oznacza: koniec jazdy.

Zresztą już sam zapach spalin i lekko mętny płyn chłodniczy to nie jest zdrowy objaw. Warto jednak wiedzieć, że o ile w samochodach bez chłodnicy spalin obecność spalin w układzie chłodzenia oznacza jedną z najpoważniejszych możliwych usterek silnika, to w samochodach wyposażonych w chłodnicę EGR usterka nie musi być aż tak poważna — sytuacja wymaga diagnostyki, zostawmy ją mechanikom.

Czasem mętny płyn chłodniczy w zbiorniczku wyrównawczym oznacza tylko tyle, że dawno już powinien być wymieniony, bo w układzie rozpoczęły się procesy korozyjne i na pewno nie działa on tak wydajnie, jak powinien.

Na opakowaniach większości płynów chłodniczych znajdziemy obiecującą informację, że są one mieszalne z innymi płynami. Doraźnie na pewno, ale na dłuższą metę raczej nie. Oznacza to, że po dolaniu do chłodnicy dowolnego płynu chłodniczego powstała mieszanka różnych płynów będzie spełniać swoje zadanie w zakresie chłodzenia silnika, przekazywania ciepła, itd. Niemal na pewno jednak — jeśli zmieszamy płyny przygotowane w różnych technologiach — "pogryzą się" zawarte w nich preparaty antykorozyjne. Doraźnie można dolać dowolnego płynu chłodniczego, ale przy kolejnym przeglądzie wypadałoby wymienić cały płyn na nowy. W przeciwnym wypadku w chłodnicy rozpoczną się procesy korozyjne, jej kanaliki przestaną być drożne, silnik zacznie się przegrzewać — usterka to tylko kwestia czasu. Nowoczesnych aut ma skomplikowane, elektronicznie sterowane układy zastępujące tradycyjny termostat – w ich przypadku również lepkość płynu ma znaczenie; ewentualne zabrudzenie zaworów okazuje się bardzo kosztowne.

Latem całkiem dobrym pomysłem — jeśli nie wiemy, jaki mamy w aucie płyn chłodniczy — jest dolewka wody demineralizowanej (ale lepiej nie wody z kranu, która odparowując, pozostawia kamień kotłowy); w ostateczności może być i kranówka, ale wtedy jak najszybciej należy płyn wymienić na nowy, a układ przepłukać specjalną płukanką usuwającą wszelkie osady.

Niewątpliwie najlepszym, nie pozostawiającym żadnych wątpliwości i następstw rozwiązaniem jest uzupełnienie ubytku płynu chłodniczego dokładnie takim samym płynem, jakim zalany został układ chłodzenia naszego samochodu. Niestety, zazwyczaj nie wiemy, jaki to płyn.

Korek wlewu płynu do spryskiwacza najczęściej ma wyraźną ikonę symbolizującą szybę oraz natrysk wody; korek zbiorniczka wyrównawczego układu chłodzenia najczęściej ma jakiś rodzaj ostrzeżenia przed wysoką temperaturą. Nawet jeśli mamy wątpliwości, co oznaczają różne ikony na korkach wlewu, pomocne może być to, że korek wlewu płynu do spryskiwacza najczęściej jest zwykłym kawałkiem plastiku, którego zadaniem jest jedynie zapobiec rozlewaniu się płynu i dostawaniu się do zbiorniczka większych śmieci; korek płynu chłodniczego jest zawsze bardziej masywny, często ma wbudowaną membranę otwierającą się pod wpływem zbyt wysokiego ciśnienia, niemal zawsze ma solidną uszczelkę gwarantującą utrzymanie odpowiedniego ciśnienia w systemie, jest nakręcany, a nie nakładany,

Jeśli te wskazówki są niewystarczające, lepiej nie wlewajcie niczego, poproście kogoś o pomoc. Ewentualna pomyłka związana z wylaniem płynu chłodniczego nie tam, gdzie trzeba, może mieć bardzo kosztowne konsekwencje.