Lekko naciskasz hamulec, auto powoli pełznie do przodu: tak niszczysz skrzynię automatyczną dwusprzęgłową

Lekkie naciskanie na pedał hamulca podczas postoju, które pozwala autu na minimalny, bardzo powolny ruch, może prowadzić do nieodwracalnego zużycia sprzęgieł w skrzyni biegów. Problem dotyczy przede wszystkim starszych modeli skrzyń dwusprzęgłowych, które są powszechnie spotykane w autach używanych, ale i w bardzo wielu nowych.

Z punktu widzenia kierowcy przekładnia dwusprzęgłowa działa tak samo jak zwykła, "tradycyjna" skrzynia automatyczna. W samochodzie są tylko dwa pedały — gaz i hamulec — jest typowy dla automatów przełącznik trybów jazdy PRND (P jak parking, R jak wsteczny, N jak luz (neutral), D jak jazda do przodu (drive). Wystarczy puścić hamulec, by samochód zaczął powoli jechać do przodu. Jeśli chcemy, by jechał bardzo, bardzo wolno, musimy delikatnie wcisnąć i przytrzymywać hamulec.

Skrzynia sprzęgłowa, choć jest to rodzaj automatycznej skrzyni biegów, pod względem budowy przypomina skrzynię ręczną, a właściwie dwie skrzynie ręczne połączone w jedną całość: są dwa sprzęgła, które mogą wyglądać niemal tak samo jak w zwykłej, ręcznej skrzyni biegów, a działają one naprzemiennie. Sprzęgła mogą być też mokre, tzn. pracujące w kąpieli olejowej. W przekładni dwusprzęgłowej jest też elektronicznie sterowany mechanizm, który odpowiada za zmianę biegów i operowanie sprzęgłami.

W tradycyjnym automacie nie ma suchych sprzęgieł, jest tzw. sprzęgło hydrokinetyczne odpowiedzialne za przenoszenie momentu obrotowego i płynność jazdy; tu medium przekazującym napęd jest olej. Skrzynia automatyczna ze sprzęgłem hydrokinetycznym nie ma najmniejszego problemu z powolną jazdą, ciepło powstające w układzie podgrzewa olej, który następnie jest chłodzony, a co kilkadziesiąt tys. km wymieniany.

Co innego przekładnia dwusprzęgłowa.

Pierwszy bieg w przekładniach dwusprzęgłowych jest z reguły bardzo "krótki", pozwala na dość wolną jazdę. Jeśli jednak chcemy tę jazdę spowolnić jeszcze bardziej, albo po dojechaniu do świateł naciskamy bardzo lekko hamulec, aby samochód powoli przesuwał się do przodu, siłownik sprzęgła w naszym dwusprzęgłowym automacie pozwala sprzęgłu delikatnie ślizgać się — tak, jakbyśmy w samochodzie z ręczną skrzynią biegów jechali na półsprzęgle. Niestety, w takiej sytuacji zwłaszcza przekładnie dwusprzęgłowe wyposażone w suche sprzęgła bardzo cierpią — okładziny sprzęgła ślizgając się, grzeją się i przypalają, ponieważ układ nie jest w stanie pozbyć się nadmiaru ciepła. Dzieje się dokładnie taka sytuacja, jak podczas nieumiejętnych manewrów samochodem z ręczną skrzynią biegów: naprawdę niewiele trzeba, aby spalić ślizgające się sprzęgło.

Podobna sytuacja ma miejsce, gdy podjeżdżamy pod stromą pochyłość, np. wyjeżdżamy z garażu podziemnego i staramy się to robić bardzo, bardzo powoli. Jeśli robimy to regularnie, będą kłopoty.

Tego rodzaju błędy kierowców są nieco mniej szkodliwe dla przekładni dwusprzęgłowych wyposażonych w mokre sprzęgła: w nich okładziny sprzęgła są chłodzone olejem; wprawdzie jazda na półsprzęgle też nie jest dobra dla takiej skrzyni biegów, prowadzi do szybszego zużycia oleju, ale jednak straty są mniejsze i odsunięte w czasie.

Przekładnie dwusprzęgłowe nie lubią bardzo agresywnej jazdy, ale jeszcze bardziej nie lubią jazdy z wymuszonym poślizgiem sprzęgła. Jeśli więc dojeżdżamy do świateł, najlepiej wcisnąć mocno hamulec i tak trzymać, dopóki droga nie będzie wolna — to sprawia, że skrzynia "daje na luz" i nic się w niej nie ślizga ani nie grzeje. Dobrym rozwiązaniem jest używanie funkcji Auto Hold, jeśli samochód jest w nią wyposażony: funkcja Auto Hold po mocnym wciśnięciu hamulca na postoju rozłącza napęd i załącza hamulec postojowy; po lekkim dodaniu gazu hamulec jest zwalniany, skrzynia biegów włącza pierwszy bieg i auto zaczyna jechać.

Należy unikać bardzo wolnej jazdy na hamulcu podczas manewrowania i podczas jazdy pod górę: wystarczy stosować się do tych zaleceń, aby uniknąć wysokich kosztów napraw.

Oczywiście, okazjonalny powolny manewr, który czasem jest po prostu niezbędny, niczego od razu nie zepsuje, ale powtarzające się tego rodzaju manewry wynikające ze złych nawyków kierowcy rujnują skrzynie biegów.

Oczywiście wszystko zależy od zakresu uszkodzeń, ale nie są to tanie rzeczy. Przekładnie dwusprzęgłowe są dość skomplikowane, często poza koniecznością wymiany sprzęgieł warto wymienić dwumasowe koła zamachowe (te niszczą się bardziej od sportowej jazdy); częste przegrzewanie skrzyni poprzez doprowadzanie do poślizgu sprzęgieł szkodzi także przekładniom wyposażonym w mokre sprzęgła — szybciej doprowadza do zużycia oleju w skrzyni, który wystarczy po prostu wymienić; jeśli jednak nie wymienimy w porę oleju w takiej przekładni, dochodzi do usterek układów mechatronicznych w skrzyni — i koszty napraw mogą być wielotysięczne.

Warto pamiętać, że zużycie sprzęgieł w przekładni dwusprzęgłowej nowych samochodów co do zasady nie podlega gwarancji — sprzęgła także w przekładni dwusprzęgłowej traktowane są jako elementy eksploatacyjne.