W ciągu ostatnich 12 miesięcy nowe regulacje wchodziły w życie w kilku etapach, dlatego łatwo pomieszać obowiązujące przepisy z zapowiedziami i rozwiązaniami odłożonymi na później. Zebraliśmy najważniejsze zmiany dla kierowców, osób początkujących za kierownicą oraz użytkowników rowerów i hulajnóg.
Nie każda z tych zmian jest równie odczuwalna dla przeciętnego kierowcy. Nielegalne wyścigi i brawurowa jazda mogą mieć najpoważniejsze konsekwencje, ale dotyczą skrajnych sytuacji. Znacznie łatwiej zetknąć się z nowymi zasadami dotyczącymi prędkości. To właśnie one mogą sprawić, że prawo jazdy stracimy teraz również poza obszarem zabudowanym.
Gdzie przekroczenie prędkości oznacza zatrzymanie prawa jazdy?
Drogi poza obszarem zabudowanym przez lata nie były objęte taką samą sankcją jak ulice w miastach. Zmieniło się to 3 marca 2026 r. Od tego dnia trzymiesięczne zatrzymanie prawa jazdy grozi również za przekroczenie dozwolonej prędkości o więcej niż 50 km na godz. na jednojezdniowej drodze dwukierunkowej poza obszarem zabudowanym. Chodzi o trasy, na których przeciwne kierunki ruchu nie są rozdzielone pasem ani barierą. Na autostradzie lub drodze dwujezdniowej ta konkretna podstawa zatrzymania dokumentu nie obowiązuje.
Samo zatrzymanie prawa jazdy może być dopiero początkiem problemów. Kierowca, który mimo obowiązującej decyzji ponownie wsiądzie za kierownicę, może stracić wszystkie uprawnienia na pięć lat. Po upływie tego okresu dokument nie zostanie po prostu zwrócony. Trzeba będzie ponownie zdobyć uprawnienia. W ten sposób trzymiesięczna sankcja może zamienić się w pięcioletnią przerwę od prowadzenia.
Za jakie nowe przestępstwa drogowe można trafić do więzienia?
Wysoka prędkość sama w sobie nadal najczęściej oznacza wykroczenie, mandat i punkty. Prawo zaczęło jednak znacznie ostrzej traktować kierowców, którzy łączą ją ze skrajnie niebezpiecznymi zachowaniami. Od 29 stycznia 2026 r. osobnym przestępstwem jest organizowanie, prowadzenie i uczestnictwo w nielegalnym wyścigu. Kierowcy biorącemu w nim udział grozi od trzech miesięcy do pięciu lat więzienia. Podobną karę przewidziano za brawurową jazdę. Nie wystarczy jednak samo wysokie przekroczenie prędkości. Kierowca musi dodatkowo rażąco złamać inne zasady bezpieczeństwa i narazić człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo śmierci albo poważnych obrażeń. Jeżeli dojdzie wtedy do wypadku z najcięższymi skutkami, kara może wynieść od roku do 10 lat więzienia.
Pakiet objął również zachowania kojarzone dotąd głównie z motoryzacyjnymi popisami. Drift oraz celowa jazda motocyklem na jednym kole są osobnymi wykroczeniami, za które grozi co najmniej 1500 zł grzywny, 10 punktów i zatrzymanie prawa jazdy. Po spowodowaniu zagrożenia minimalna grzywna rośnie do 2500 zł, a liczba punktów do 12. Spotkania służące prezentacji więcej niż 10 samochodów wymagają też zawiadomienia gminy. Zaostrzono ponadto odpowiedzialność za łamanie sądowego zakazu prowadzenia. W określonych przypadkach może się ono zakończyć dożywotnią utratą uprawnień.
Wyścigi, drift i jazda na jednym kole to teraz poważne przewinienia
Komenda Stołeczna Policji / mat. prasowe
Kiedy kierowca może stracić samochód?
Kara więzienia i zakaz prowadzenia nie wyczerpują listy możliwych konsekwencji. Rozszerzono również katalog sytuacji, w których sąd może, ale nie musi orzec przepadek pojazdu. Może to dotyczyć osoby uczestniczącej w nielegalnym wyścigu, dopuszczającej się przestępstwa brawurowej jazdy albo prowadzącej mimo sądowego zakazu. Przepadek pozostaje też możliwy przy określonych przestępstwach popełnionych pod wpływem alkoholu.
Nie zawsze oznacza to jednak odholowanie samochodu sprawcy i jego przejęcie przez państwo. Wiele zależy od rodzaju przestępstwa, okoliczności sprawy, poziomu alkoholu oraz tego, czy przepadek jest obowiązkowy, czy pozostaje decyzją sądu. Jeśli samochód jest służbowy, leasingowany, pożyczony albo należy do kilku osób, zamiast jego odebrania w grę wchodzi nawiązka na rzecz Skarbu Państwa. Może ona wynieść od 5 tys. do 500 tys. zł.
Których punktów karnych nie można już zredukować?
Nadal można odbyć szkolenie zmniejszające liczbę punktów, ale nie każde przewinienie kwalifikuje się do takiej redukcji. Wyłączono m.in. punkty za przestępstwa drogowe, prowadzenie po alkoholu lub pod wpływem środka odurzającego, nieudzielenie pomocy ofiarom wypadku, drift i jazdę na jednym kole, a także najpoważniejsze wykroczenia wobec pieszych. Szkolenie nie zmniejszy więc punktów np. za wyprzedzanie na przejściu, omijanie pojazdu zatrzymanego przed przejściem czy nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu. Nie można w ten sposób zredukować również punktów za przejazd na czerwonym świetle ani za przekroczenie prędkości o więcej niż 30 km na godz.
Nowe zasady porządkują też punktowanie sytuacji, w których kierowca jednym zachowaniem łamie kilka przepisów. Dla większości osób limit nadal wynosi 24 punkty. Ci, którzy dopiero zdobyli uprawnienia, muszą jednak liczyć się z ostrzejszymi regułami.
Czy 17-latek może już zdobyć prawo jazdy kategorii B?
Zmiany nie ograniczyły się do karania kierowców. Od 3 marca 2026 r. prawo jazdy kategorii B można zdobyć już po ukończeniu 17 lat, choć do osiemnastych urodzin jest ono ważne wyłącznie w Polsce. Przez pierwsze sześć miesięcy, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia pełnoletności, młody kierowca musi prowadzić z opiekunem siedzącym z przodu. Osoba towarzysząca musi mieć co najmniej 25 lat, posiadać kategorię B od minimum pięciu lat, być trzeźwa i nie mieć zakazu prowadzenia orzeczonego w ciągu ostatnich pięciu lat.
Po zakończeniu sześciu miesięcy młody kierowca może prowadzić samodzielnie, nawet jeśli nadal nie ma 18 lat. Do osiągnięcia pełnoletności nie może jednak przewozić pasażera poniżej 18. roku życia bez obecności osoby spełniającej wymagania przewidziane dla opiekuna. Młody kierowca nie może także wozić pasażerów taksówką, wykonywać okazjonalnego przewozu osób ani zajmować się transportem drogowym rzeczy, np. pracować jako kierowca-kurier. Ograniczenia mają obowiązywać do osiągnięcia pełnoletności, nawet jeśli sześciomiesięczny okres obowiązkowej jazdy z opiekunem zakończy się wcześniej.
17-latkowie mogą mieć prawo jazdy, ale mają duże ograniczenia. Każdy młody kierowca jest z kolei objętym ostrzejszymi przepisami
Policja Dolnośląska / Policja
Jakie ograniczenia obowiązują kierowcę w okresie próbnym?
Wcześniejsze dopuszczenie młodych osób do prowadzenia samochodu połączono z ostrzejszym nadzorem nad początkującymi. Osoby, które po raz pierwszy uzyskały kategorię B od 3 września 2026 r., podlegają okresowi próbnemu. Dla pełnoletniego kierowcy trwa on dwa lata. W przypadku 17-latka wynosi trzy lata, ale nie może trwać dłużej niż do ukończenia 20. roku życia. Nowe zasady nie działają wstecz, więc nie obejmują osób, które zdobyły kategorię B przed 3 września.
Jedną z najważniejszych zasad w tym czasie jest pełna trzeźwość. Początkujący kierowca nie może prowadzić, jeżeli w jego organizmie znajduje się alkohol, nawet gdy wynik nie osiąga ogólnego progu stanu po użyciu. Przekroczenie 12 punktów oznacza z kolei obowiązek odbycia praktycznego szkolenia w ośrodku doskonalenia techniki jazdy. Zajęcia kosztują 500 zł i obejmują m.in. hamowanie awaryjne, jazdę w zakręcie oraz reakcję po utracie kontroli nad samochodem.
Poważniejsze naruszenia mogą szybko zakończyć przygodę za kierownicą. Przekroczenie 20 punktów w pierwszym roku prowadzi do cofnięcia uprawnień. Okres próbny może też zostać przedłużony o kolejne dwa lata, jeżeli kierowca dwukrotnie popełni jedno z określonych wykroczeń. Na liście znajdują się m.in. przekroczenie prędkości o więcej niż 30 km na godz., nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu, przejazd na czerwonym świetle, jazda po użyciu alkoholu oraz spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa.
Co zmieniło się dla rowerzystów i użytkowników hulajnóg elektrycznych?
Nowych zasad muszą nauczyć się również najmłodsi uczestnicy ruchu i ich opiekunowie. Minimalny wiek samodzielnego kierowania hulajnogą elektryczną lub urządzeniem transportu osobistego na drodze podniesiono z 10 do 13 lat. Młodsze dzieci mogą korzystać z takich urządzeń jedynie w strefie zamieszkania i pod opieką dorosłego. Od 3 czerwca 2026 r. osoby poniżej 16 lat muszą również używać kasku podczas jazdy rowerem, hulajnogą elektryczną lub UTO (urządzeniem transportu osobistego).
Obowiązek zasadniczo obejmuje także dziecko do siedmiu lat przewożone rowerem, w przyczepie lub wózku rowerowym. Wyjątki dotyczą konstrukcji wyposażonych w foteliki albo pasy bezpieczeństwa uniemożliwiające założenie kasku. Za dopuszczenie dziecka do jazdy bez wymaganego zabezpieczenia odpowiada rodzic lub opiekun.
Jakie inne zmiany dla kierowców już obowiązują?
Na koniec zostało kilka mniejszych, ale praktycznych zmian. Korzystna wiadomość dotyczy osób ciągnących cięższe przyczepy. Od 21 września 2026 r. o obowiązku korzystania z e-TOLL decyduje DMC samego samochodu, a nie całego zestawu. Jeśli auto ma DMC do 3,5 t, podłączenie dużej przyczepy nie włącza już samo w sobie obowiązku korzystania z systemu. Tam, gdzie opłata nadal jest wymagana, jej brak oznacza karę 1500 zł, a zapłacenie niepełnej kwoty — 750 zł.
Ciągniki rolnicze mogą teraz jechać z prędkością do 40 km na godz., zamiast dotychczasowych 30 km na godz. Ambulanse mogą korzystać z buspasów również bez niebieskich świateł i sygnału dźwiękowego. Nie są wtedy pojazdami uprzywilejowanymi, ale ich obecność na pasie dla autobusów jest legalna. Do końca 2027 r. przedłużono także możliwość dopuszczania do jazdy buspasami samochodów elektrycznych i napędzanych wodorem.
Zmiany dotyczą również formalności. Badanie lekarskie kierowcy musi odbywać się w bezpośrednim kontakcie z lekarzem, a w ankiecie zdrowotnej trzeba potwierdzić prawdziwość podanych informacji ze świadomością odpowiedzialności karnej.
