Nowoczesne samochody to rozpraszacze. Wyniki nie pozostawiają wątpliwości

Allianz Center for Technology przeprowadziło największy dotąd własny program badań dotyczący tego problemu. Analiza objęła ponad 34 tys. wypadków drogowych, testy z technologią śledzenia wzroku w prawdziwych samochodach oraz jazdy na symulatorze przygotowane wspólnie z Uniwersytetem Technicznym w Monachium. Do tego doszły modelowanie poznawcze krytycznych sytuacji na drodze, badanie kierowców w dziewięciu krajach, a także przegląd ponad 80 publikacji naukowych.

O tym powinien wiedzieć każdy kierowca, jednak większość z nas może bagatelizować zagrożenie. Opublikowane dane mogą to zmienić.

Zachowania kierowców w sytuacjach krytycznych Allianz sprawdził wspólnie z firmą CogniBIT, korzystając z modelu zbudowanego na rzeczywistych danych o kierunku spojrzenia.

Podczas symulacji awaryjnego hamowania na autostradzie zderzeniem kończyło się 18,2 proc. prób w grupie osób skupionych na prowadzeniu pojazdu oraz aż 54,3 proc. prób wśród kierowców rozproszonych. Kiedy na jezdnię nagle wbiegało dziecko, wyniki wynosiły odpowiednio 3,9 proc. i 11,2 proc., natomiast w 39 proc. przypadków kierowcy zdekoncentrowani w ogóle nie zareagowali! W każdym z analizowanych scenariuszy ich rezultaty były gorsze niż u osób z symulowanym stężeniem alkoholu we krwi na poziomie 0,8 promila.

Testy wykazały, że obsługa ekranu dotykowego odwracała spojrzenie kierowcy od drogi nawet na ok. 3 s (w zależności od konstrukcji ekranu różnice sięgały nawet 25 proc.). Z kolei z dostępnych badań wynika, że ryzyko wypadku wyraźnie rośnie, jeśli kierowca nie patrzy na drogę dłużej niż 2 s.

— Nawet krótka utrata koncentracji może mieć równie poważne konsekwencje jak jazda pod wpływem alkoholu. Potrzebna jest większa świadomość kierowców w tym zakresie i brak społecznej akceptacji dla zakazanych już przez prawo ryzykownych zachowań, jak np. odpisywanie na wiadomości podczas jazdy lub postoju na światłach — podsumował Krzysztof Michałek, menedżer ds. ubezpieczeń komunikacyjnych w Allianz Polska.

Ankieta Allianz przeprowadzona w Austrii, Niemczech, Francji, Hiszpanii, we Włoszech, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii oraz w Brazylii i Australii pokazała, że aż 79 proc. kierowców uważa obecnie stosowane technologie w autach za czynnik, który w ostatnich latach zwiększył rozproszenie uwagi. Jednocześnie 53 proc. badanych określiło ogólne zagrożenie wynikające z dekoncentracji jako wysokie albo bardzo wysokie.

W grupie osób, które w ciągu minionych trzech lat spowodowały wypadek, 73 proc. ankietowanych uznało, że utrata koncentracji zdecydowanie lub prawdopodobnie miała znaczenie. Przy funkcjach istotnych dla bezpieczeństwa 65 proc. respondentów wybiera fizyczne przyciski i przełączniki zamiast menu na ekranie dotykowym. Do tej kategorii należą: kierunkowskazy, światła mijania i drogowe, światła awaryjne, wycieraczki oraz odszranianie i odparowywanie przedniej szyby.

— Problem ryzyka związanego z rozpraszaniem uwagi jest trudny do uchwycenia. Choć stanowi poważną część przyczyn wypadków, w polskich statystykach policyjnych rozproszenie nie jest ujęte. Dane te uzyskiwane są czasem (nie zawsze) dopiero na sądowych etapach postępowań po wypadkach, gdy badane są smartfony kierowców. Natomiast rozproszenie uwagi poprzez obsługę samochodu poprzez multimedialny wyświetlacz jest w praktyce prawie nie do uchwycenia przy śledztwach — zauważył Łukasz Zboralski, ekspert od bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Eksperci zwracają uwagę producentom, aby takie funkcje były obsługiwane za pomocą fizycznych elementów niewymagających odwracania wzroku od drogi albo za pomocą umieszczonych na stałe punktów na ekranie. To coraz powszechniejsze zjawisko.

Od 2026 r. podczas testów bezpieczeństwa nowych samochodów organizacja Euro NCAP odejmuje punkty za brak fizycznych przycisków do sterowania najważniejszymi funkcjami. Oceny dotyczące łatwości sterowania nie mają jednak aż takiej wagi, aby pozbawić konkretnego modelu najwyższej oceny, jeśli osiągnął wysokie wyniki w pozostałych kategoriach.