Mieli zabierać seniorom prawa jazdy i wysyłać na badania. I co? Nasze przepisy były już na to gotowe

Jeździmy w Europie po jednych z najbezpieczniejszych drogach na całym świecie, ale ambicje są znacznie większe. Słyszeliście kiedyś o Wizji Zero? To cel, do którego cała UE dąży. Ma to być dzień, kiedy w wypadkach drogowych nie zginie ani jedna osoba i stanie się to normą. Właśnie dlatego wprowadzane są nowe obowiązkowe systemy bezpieczeństwa, śrubuje się testy zderzeniowe, a także zmienia przepisy dotyczące kierowców.

Państwa UE mają często zupełnie różne podejście do niektórych spraw, a wielu ekspertów wskazuje, że brak unifikacji przepisów jest jednym z problemów całej Wspólnoty. Stąd pomysł, by je ujednolicać. To ważny temat, ale… niekoniecznie z naszej perspektywy. W Polsce już od dawna mamy wiele z zalecanych rozwiązań wdrożonych. To inne kraje muszą się dostosować.

Ze statystyk wynika jasno. Najwięcej wypadków powodują najmłodsi i najstarsi kierowcy. O przepisach dla tych pierwszych pisaliśmy tutaj: Będzie nowy limit punktów karnych. Część kierowców będzie miała tylko 12, dzisiaj sprawdzimy, o co chodzi z seniorami. Sposobem na poprawę bezpieczeństwa mają być obowiązkowe badania lekarskie. To podczas takiego badania lekarz ustali, czy dana osoba może jeździć samochodem i na jak długo dostanie uprawnienia. W razie obaw lekarz może przedłużyć prawo jazdy np. o dwa lata, żeby po tym czasie danego kierowcę sprawdzić. Oczywiście dotyczy to nie tylko starszych osób. To przepis dla wszystkich.

Podczas badania lekarskiego do prawa jazdy kierowcy może zostać wpisany specjalny kod. Niech przykładem będzie pogarszający się wzrok. Wtedy w dokumencie pojawi się kod 01.06, a kierowca będzie miał uprawnienia tylko i wyłącznie, jeśli będzie jechał w okularach lub soczewkach korekcyjnych. Jeśli policjant przyłapie go bez nich, to potraktuje jak osobę bez prawa jazdy.

Obowiązkowa wymiana prawa jazdy w Polsce już funkcjonuje od kilku lat. Osoby posiadające bezterminowe prawo jazdy również będą musiały wymienić dokumenty, a konkretne terminy już zostały ustalone. Zgodnie z przepisami, wymiana tych dokumentów została rozłożona na lata 2028-2033. Zostało więc jeszcze sporo czasu, ale do 2028 r. zbliżamy się coraz bardziej.

Unijna dyrektywa, która ma na celu ujednolicenie przepisów dotyczących prawa jazdy oraz badań lekarskich w krajach członkowskich, przewiduje obowiązkowe badania lekarskie przed uzyskaniem uprawnień. Maksymalny okres ważności prawa jazdy wyniesie 15 lat, a przedłużenie dokumentu będzie wymagało kolejnej wizyty u lekarza. W praktyce polskie przepisy już teraz odpowiadają tym wymogom, ponieważ nie wydaje się już bezterminowych praw jazdy, a okres ważności dokumentu wynosi właśnie 15 lat.

Polscy kierowcy muszą przechodzić badania lekarskie zarówno przed uzyskaniem uprawnień, jak i przy ich przedłużaniu. Wymiana prawa jazdy dotyczy także osób, które otrzymały dokument przed 2013 r.

Zgodnie z art. 124 Ustawy o kierujących pojazdami, prawa jazdy wydane do 18 stycznia 2013 r. podlegają obowiązkowej wymianie w okresie od 19 stycznia 2028 r. do 18 stycznia 2033 r. Właściciele tych dokumentów mogą też złożyć wniosek o wcześniejszą wymianę.

Wymiana prawa jazdy jest konieczna nie tylko po upływie terminu ważności dokumentu. Obowiązek ten dotyczy także sytuacji, gdy kierowca uzyska nową kategorię uprawnień, zgubi dokument, zniszczy go lub zmieni nazwisko. Informację o dacie ważności można znaleźć na odwrocie prawa jazdy, w polu 11. Zaleca się, by złożyć wniosek o wymianę co najmniej miesiąc przed upływem ważności, ponieważ formalności urzędowe mogą trwać.

Jazda po wygaśnięciu ważności prawa jazdy jest traktowana przez policję jak prowadzenie pojazdu bez uprawnień. Mandat za taki czyn wynosi 1500 zł, a w skrajnych przypadkach sprawa może trafić do sądu, gdzie grzywna może sięgnąć nawet 30 tys. zł. Tak wysokie kary to jednak ogromna rzadkość.

Poza sankcjami finansowymi, kierowca może mieć problem z dalszą jazdą — po kontroli nie będzie mógł prowadzić pojazdu, dopóki nie pojawi się osoba z ważnym prawem jazdy lub nie zostanie wezwany transport.

Aby wymienić prawo jazdy, należy przygotować wniosek, aktualne zdjęcie, potwierdzenie opłaty, dowód osobisty lub paszport (dla cudzoziemców również kartę pobytu), dotychczasowe prawo jazdy oraz orzeczenie lekarskie. Koszt wyrobienia nowego prawa jazdy to 100 zł (w tym roku podrożeje do 115 zł), a obowiązkowe badanie lekarskie kosztuje 200 zł. Do tego należy doliczyć wydatek na zdjęcie, jeśli nie ma się aktualnego.

Wprowadzenie unijnych przepisów dotyczących prawa jazdy i badań lekarskich nie spowoduje rewolucji w Polsce. Obowiązujące już wymogi sprawiają, że polscy kierowcy są dobrze przygotowani na europejskie zmiany. Warto pamiętać o terminowej wymianie dokumentu, aby uniknąć wysokich kar i dodatkowych problemów związanych z brakiem ważnych uprawnień.