Chińscy producenci samochodów przez dziesięciolecia obserwowali, uczyli się i inwestowali, a dziś wytwarzają lepiej wyposażone samochody elektryczne w niższych cenach niż Volkswagen, BMW i Mercedes-Benz. Tymczasem przegrzany chiński rynek samochodowy, największy na świecie, skurczył się w tym roku o jedną piątą, zmuszając lokalnych i zagranicznych producentów do brutalnej walki o przetrwanie. Chińczycy wysyłają więc coraz więcej samochodów do Europy i podkopują pozycję niemieckich firm.
Dlaczego niemieccy producenci samochodów tracą miliardy w Chinach?
Skutki stały się wyraźnie widoczne, gdy niemieccy producenci samochodów opublikowali wyniki za pierwsze półrocze, wykazując miliardowe straty oraz zapowiadając zwolnienia i zamknięcia fabryk w całej Europie. — Otoczenie nigdy nie było tak trudne, jak obecnie — mówił inwestorom dyrektor generalny Grupy Volkswagen Oliver Blume. "Kiedy patrzymy w przyszłość, widzimy coraz więcej nadchodzących zagrożeń".
Od lat 80. Chiny były kluczem do wysokich zysków niemieckich producentów samochodów. W zamian za dostęp do ogromnego i szybko rosnącego rynku producenci samochodów byli zmuszani przez Pekin do tworzenia spółek joint venture z lokalnymi partnerami. Przez dziesięciolecia taki układ miał sens i przynosił akcjonariuszom ogromne pieniądze. Równocześnie Chińczycy mogli dzięki temu uczyć się budowy samochodów.
Dziś chińskie firmy wyprzedziły swoich niemieckich rywali pod względem technologii samochodów elektrycznych, które zyskały popularność w Chinach po pandemii. Niemieckie marki przez długi czas cieszyły się prestiżem wśród chińskich nabywców, ale ci szybko przenieśli swoją lojalność na lokalnych producentów oferujących lepszą technologię i niższe ceny.
— Ponoszą ogromne straty w Chinach i mogą już nie być w stanie odzyskać tam swojej pozycji — powiedział Pedro Pacheco, analityk rynku motoryzacyjnego w firmie konsultingowej Gartner.
Fabryka BMW w Dingolfing w Niemczech. Produkcja spalinowego BMW serii 3
BMW
Czy kryzys niemieckiej motoryzacji doprowadzi do zwolnień i zamykania fabryk?
BMW ogłosiło, że do końca 2027 r. zlikwiduje 8000 miejsc pracy w całych Niemczech; Mercedes-Benz chce, aby pracownicy zwiększyli tygodniowy wymiar pracy bez podwyżki wynagrodzenia i wstrzymuje inwestycje w niemieckich zakładach. Z kolei Volkswagen planuje zlikwidować 100 tys. miejsc pracy i chce zamrozić płace pracowników.
Choć producenci samochodów dobrze radzą sobie w Europie i Ameryce Północnej, gwałtowny spadek sprzedaży w Chinach pochłania te zyski z nawiązką.
W obliczu ostrej konkurencji i nadwyżki mocy produkcyjnych na rodzimym rynku chińscy producenci samochodów eksportują rekordową liczbę pojazdów. Europa jest jednym z głównych kierunków: Chiny sprzedają obecnie w Europie więcej samochodów niż Niemcy w Chinach.
W dodatku europejscy klienci chętnie je kupują. Sprzedaż chińskich samochodów w UE wzrosła w pierwszej połowie tego roku o 63 proc., z 338 tys. w 2025 r. do niemal 549 tys. w 2026 r., zgodnie z danymi organizacji branżowej ACEA. Stanowi to prawie 10 proc. całkowitej sprzedaży samochodów.
Choć niemieckie firmy motoryzacyjne są wyjątkowo uzależnione od Chin, skutki rosnącej sprzedaży chińskich samochodów w Europie odczuwają nawet producenci nieobecni na chińskim rynku, tacy jak francuskie Renault.
Napływ tanich chińskich samochodów wyposażonych w lepszą technologię podkopuje pozycję Renault i jego niedrogich modeli Dacii, powiedział Matthias Schmidt, analityk europejskiego rynku motoryzacyjnego. Dacia odnotowała w pierwszej połowie 2026 r. spadek sprzedaży o 8 proc. w ujęciu rok do roku, poinformowało Renault.
Dlaczego unijne cła nie zatrzymały napływu chińskich samochodów do Europy?
Komisja Europejska próbuje pomóc, nakładając cła na samochody elektryczne produkowane w Chinach po przeprowadzeniu dochodzenia dotyczącego subsydiów, ale dodatkowe koszty niewiele pomogły w powstrzymaniu ich napływu. Unia Europejska wzięła się także za hybrydy plug-in i dogadała się z Chinami, by ograniczyć ich napływ do 350 tys. sztuk rocznie.
Zmiana sytuacji skłania niektórych europejskich producentów samochodów do rozważenia współpracy z chińskimi firmami. Francusko-włosko-amerykański koncern Stellantis współpracuje z chińskim Leapmotorem, którego sprzedaż — według danych ACEA — wzrosła z zaledwie 7701 pojazdów w pierwszej połowie 2025 r. do 48 261 w roku bieżącym.
Z kolei Blume z Volkswagena zasugerował, że firma może obrać podobną strategię, mówiąc inwestorom, że producent mógłby rozpocząć w Europie produkcję niektórych modeli opracowanych na rynek chiński, z przeznaczeniem dla europejskich klientów.
Olaf Lies, premier Dolnej Saksonii — kluczowego udziałowca Volkswagena — stwierdził tego lata, że dla producenta samochodów błędem byłoby pozostanie na uboczu chińskiego postępu technologicznego. — Naszym celem nie może być izolowanie od siebie rozwoju poszczególnych technologii — powiedział.
Analitycy ostrzegają jednak, że taki ruch może zaszkodzić niemieckiej marce. Samochody te byłyby w istocie chińskimi pojazdami z logo VW, co mogłoby skłonić klientów do zakupu tańszej chińskiej wersji.
Niemieccy producenci tracą rynek chiński i nawet lepsza sprzedaż na innych kontynentach nie jest w stanie zrekompensować strat
Mercedes-Benz Group
Czy nowe rynki i przemysł zbrojeniowy uratują europejskich producentów samochodów?
Europejscy producenci samochodów próbują również ratować się poprzez rozwój na rynkach wschodzących. — Ameryka Północna, Indie i globalne Południe są dla nas motorami przyszłego wzrostu — powiedział Blume podczas rozmowy z inwestorami.
Tyle że Chińczycy już tam są. W Azji Południowo-Wschodniej i Ameryce Łacińskiej chińskie marki dominują w sprzedaży samochodów elektrycznych.
Doświadczeni kryzysem europejscy producenci samochodów mają również nadzieję, że skorzystają na gwałtownym wzroście wydatków na obronność, oferując swoje doświadczenie w produkcji masowej. Volkswagen jest już bliski sprzedania fabryki w Osnabruck, gdzie w przyszłości mogą powstawać podzespoły do systemów obrony powietrznej.
Niektórzy pracownicy, szczególnie w Niemczech, nadal jednak obawiają się powiązań z przemysłem zbrojeniowym. Istnieje również ryzyko działań odwetowych ze strony Pekinu. Chiny zresztą już nałożyły ograniczenia eksportowe na 14 przedsiębiorstw z sektora obronnego i technologicznego, w tym niemieckiego giganta zbrojeniowego Rheinmetall. Choć działania te były odwetem za ograniczenia eksportowe nałożone na chińskie firmy, zagrożone mogą być również przedsiębiorstwa motoryzacyjne angażujące się w sektor obronny.
— Europejscy producenci samochodów muszą postępować bardzo, bardzo ostrożnie, ponieważ nie jest to tylko sposób na szybki sukces. Może się tak wydawać, ale kiedy już wejdzie się na tę szachownicę, trzeba umieć grać w szachy — powiedział Pacheco.