Noc

Noc to część doby, w czasie której Słońce znajduje się poniżej linii horyzontu; można ją też określić jako okres od zmierzchu do świtu. Zjawisko to występuje na planetach krążących wokół gwiazd, w tym na Ziemi, a jego przeciwieństwem jest dzień. W ujęciu astronomicznym o nocy mówi się wtedy, gdy Słońce znajduje się co najmniej 18° pod horyzontem.

Czas trwania nocy w danym miejscu na Ziemi zależy przede wszystkim od szerokości geograficznej i pory roku, a w mniejszym stopniu także od wysokości bezwzględnej badanego punktu oraz odległości Ziemi od Słońca. Wikipedia podkreśla, że średni czas trwania nocy jest krótszy od dnia między innymi z powodu rozmiaru tarczy Słońca oraz refrakcji atmosferycznej, przez którą światło słoneczne dociera do obserwatora nawet wtedy, gdy Słońce znajduje się już poniżej horyzontu.

W dniach równonocy dzień i noc teoretycznie powinny być równe, ale w praktyce noc trwa krócej. Z kolei podczas przesileń przypadają najdłuższe i najkrótsze noce w roku, zależnie od półkuli. Szczególną odmianą tego zjawiska jest noc polarna, gdy Słońce nie wschodzi przez ponad 24 godziny. Pokrewnym pojęciem jest biała noc, kiedy tarcza Słońca chowa się pod horyzont, ale zmierzch niemal od razu przechodzi w świt.

Brak światła słonecznego ma duży wpływ na morfologię, fizjologię i zachowanie organizmów żywych. W świecie zwierząt część gatunków śpi w nocy, a inne właśnie wtedy są najaktywniejsze. Wikipedia wskazuje, że niektóre zwierzęta są dobrze przystosowane do funkcjonowania po zmroku, jak kotowate widzące przy niewielkim natężeniu światła, a najbardziej rozpoznawalnym zwierzęciem aktywnym nocą jest nietoperz. Nocne gatunki ciem przystosowały się z kolei fizjologicznie do aktywności po zmierzchu także dzięki odpowiedniej kolorystyce skrzydeł.

Również rośliny reagują na cykl dnia i nocy. Część z nich, dzięki fotosyntezie CAM, może wykorzystywać noc do podtrzymywania metabolizmu i magazynowania dwutlenku węgla, kiedy parowanie jest mniejsze.

Wikipedia zaznacza, że człowiek nie jest biologicznie przystosowany do nocnego trybu życia. Ograniczenia wzroku i innych zmysłów utrudniają bezpieczne poruszanie się w ciemności, a brak światła jest szczególnie dotkliwy dla osób cierpiących na hemeralopię. Rozwój sztucznego oświetlenia sprawił jednak, że aktywność ludzi zaczęła być realizowana także po zachodzie słońca; po zmierzchu działają między innymi kluby nocne, bary, sklepy, restauracje typu fast food i stacje benzynowe. Zmiana trybu życia i zwiększenie aktywności nocnej może wpływać na ludzki układ hormonalny.

Noc od dawna zajmuje ważne miejsce w kulturze. Bywa postrzegana jako czas odpoczynku i snu, ale także tajemnicy, potajemnych spotkań czy zagrożenia. W wielu kulturach utożsamiano ją ze złem, a w mitologiach pojawiają się związane z nią bóstwa, takie jak nordycka Nótt czy grecka Nyks. Motyw nocy występuje też w literaturze i sztuce.

W ostatnich artykułach noc pojawia się przede wszystkim w kontekście pogody i obserwacji nieba. Według informacji o alertach IMGW wieczór i noc na północnym zachodzie Polski mają przebiegać pod znakiem burz, intensywnych opadów deszczu i silnego wiatru, a synoptycy ostrzegają, że aktywność burz będzie największa właśnie w godzinach wieczornych i nocnych. Inne doniesienia mówią o wyjątkowo chłodnych nocach i porankach na początku lipca, kiedy w części kraju temperatura może spadać do około 5 st. C.

Noc jest też tłem dla zjawisk astronomicznych. Artykuły opisują aktywność Perseidów, które można obserwować od drugiej połowy lipca do drugiej połowy sierpnia, a podczas maksimum na niebie może pojawić się nawet około 100 meteorów na godzinę. Zwrócono uwagę, że do obserwacji najlepiej wybierać miejsca z dala od sztucznego oświetlenia. W mediach pojawiła się również relacja z Bieszczadów, gdzie w środku nocy policjanci odnaleźli dwoje turystów, którzy zgubili się podczas pieszej wędrówki i bali się ruszyć z miejsca po zauważeniu śladów dużego zwierzęcia.