Rząd zajrzy do rachunków Stalexportu. Chodzi o pieniądze z bramek na autostradzie A4

Kierowcy czekali na tę zmianę latami. 16 marca 2027 r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) oficjalnie przejmie zarządzanie liczącym około 61 km odcinkiem autostrady A4 pomiędzy Katowicami a Krakowem. Dzień wcześniej wygaśnie zawarta w 1997 r. umowa koncesyjna ze Stalexportem. GDDKiA już zapowiedziała likwidację bramek.

Od momentu przejęcia trasy samochody osobowe, motocykle i pozostałe pojazdy o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t będą mogły korzystać z tego odcinka bez opłat. Nie oznacza to natomiast bezpłatnych przejazdów dla wszystkich. Ciężarówki i autobusy mają podlegać zasadom elektronicznego systemu poboru opłat.

Zanim państwo ostatecznie zamknie trwający trzy dekady rozdział koncesyjny, chce dokładnie przejrzeć rachunki spółki. Ministerstwo Infrastruktury zapowiada audyt umowy, sposobu wykonywania wynikających z niej obowiązków oraz rozliczeń dotychczasowego operatora — informuje dziennikzachodni.pl.

Kontrola ma odpowiedzieć na pytanie, na co przeznaczano pieniądze pobierane od kierowców i czy koncesjonariusz prawidłowo realizował zobowiązania dotyczące utrzymania oraz modernizacji trasy. To ważne zastrzeżenie: zapowiedź audytu nie oznacza jeszcze, że stwierdzono nieprawidłowości. Państwo chce jednak zweryfikować dokumentację, rozliczenia i stan infrastruktury przekazywanej GDDKiA.

Wiceminister infrastruktury Przemysław Koperski zapowiedział na łamach serwisu dziennikzachodni.pl przygotowanie "porządnego protokołu zdawczo-odbiorczego". Przypomniał przy tym, że umowa nakładała na operatora określone obowiązki, które były finansowane z bieżących wpływów z bramek.

Obecnie kierowcy samochodów osobowych płacą po 18 zł w punktach poboru opłat w Mysłowicach i Balicach. Pokonanie całej trasy Katowice—Kraków kosztuje więc 36 zł, a podróż tam i z powrotem to już 72 zł. Motocyklista zostawia na obu bramkach łącznie 18 zł.

W gorszym położeniu są przewoźnicy. Obowiązujący od 1 kwietnia 2026 r. cennik przewiduje opłatę w wysokości 32 zł na każdej bramce dla pojazdów kategorii drugiej i trzeciej oraz aż 55 zł dla pojazdów kategorii czwartej i piątej.

GDDKiA wielokrotnie sprzeciwiała się podwyżkom, argumentując, że uderzają w kierowców i mogą wypychać część ruchu na drogi lokalne. Dyrekcja przyznawała jednak, że nie miała realnych narzędzi do blokowania zmian stawek, jeżeli były one zgodne z umową koncesyjną.

Spółka Stalexport Autostrada Małopolska zapewnia, że tylko w latach 2021-2025 przeznaczyła na rozwój i utrzymanie trasy 990,4 mln zł. Z tej kwoty 478,5 mln zł miało trafić na inwestycje, a 511,9 mln zł na bieżące utrzymanie autostrady.

Spółka podkreśla, że prowadzone roboty były raportowane do GDDKiA i kontrolowane przez niezależnych inżynierów. Przekazanie trasy Skarbowi Państwa ma objąć tysiące elementów infrastruktury, dlatego operator określa całą operację jako jedno z największych tego rodzaju przedsięwzięć w Polsce.

Dopiero audyt pokaże, czy przedstawione rozliczenia oraz stan drogi odpowiadają wszystkim wymaganiom zapisanym w umowie. Skrupulatna kontrola wykaże, czy Stalexport rzeczywiście wywiązywał się ze swoich obowiązków.

Samo zniesienie opłat nie oznacza natychmiastowego demontażu infrastruktury. GDDKiA ma ogłosić przetarg na likwidację bramek w Mysłowicach i Balicach po formalnym przejęciu autostrady. Resort chce usunąć je jak najszybciej, ponieważ po zakończeniu poboru opłat będą jedynie spowalniały ruch.

Na tym plany się nie kończą. A4 pomiędzy Katowicami a Krakowem ma zostać poszerzona o trzeci pas w obu kierunkach. To konieczne, bo GDDKiA wskazuje, że średnie natężenie ruchu przekracza na niej już 50 tys. pojazdów na dobę. Dokumentacja jest przygotowywana osobno dla trzech fragmentów: Brzęczkowice—Byczyna, Byczyna—Dulowa i Dulowa—Balice. Wielkie odliczanie trwa.