Przejechałem całą Autostradę Wielkopolską. Wyszła pokaźna sumka

Zdecydowana większość polskich dróg szybkiego ruchu jest bezpłatna dla kierowców samochodów osobowych, jednak są trzy wyjątki. Wszystkie to koncesyjne odcinki autostrad:

Warto zaznaczyć, że umowa dla A4 wygaśnie już 15 marca 2027 r. Zgodnie z deklaracjami Ministerstwa Infrastruktury trasa ta stanie się bezpłatna dla samochodów osobowych, kiedy przejdzie pod zarząd Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA).

Koncesja na A2 obowiązuje aż do 2037 r., a opłaty systematycznie rosną — najczęściej dwa razy do roku. Ostatnia podwyżka weszła w życie 11 września. Dziś kierowca samochodu osobowego na każdym z trzech punktów poboru opłat (Konin — Września, Września — Poznań, Nowy Tomyśl — Poznań) zapłaci o złotówkę więcej niż wcześniej. Wydaje się, że to niewielka zmiana, jednak łączna opłata robi się bardzo wysoka.

Jeśli ktoś często podróżuje po A2, powinien skorzystać z tzw. videotollingu, czyli elektronicznego systemu poboru opłat, który automatycznie rozpoznaje tablice rejestracyjne. To rozwiązanie pozwala szybciej przejechać przez bramki i zyskać na każdej z nich 2 zł rabatu (dla osobówki).

Jechałem z Warszawy, płatny odcinek A2 zaczyna się za Koninem (Modła). Korzystałem z poboru manualnego, więc cena wyniosła 41 zł. Po przejechaniu następnych ponad 60 km pobierane są opłaty za kolejny odcinek od Wrześni do Poznania. Znowu 41 zł — co daje na ten moment kwotę 82 zł. Obwodnica Poznania jest bezpłatna.

Kolejny punkt znajduje się za Poznaniem, jednak tym razem nie płaci się na bramkach, a pobiera bilet. To dlatego, że na tym fragmencie obowiązuje zamknięty system poboru opłat — płacisz za liczbę przejechanych kilometrów. Odcinek do Nowego Tomyśla kosztuje ponownie 41 zł, ale jeśli jedziesz dalej do granicy z Niemcami w Świecku, płacisz także opłatę regulowaną decyzją Ministerstwa Infrastruktury, która jest zdecydowanie niższa, ale podnosi końcowy rachunek. Na ostatniej bramce kasjer podał do zapłaty kwotę 59 zł.

Dla porównania koszt paliwa na tej trasie, przy średnim spalaniu 8 l/100 km i cenie benzyny 8 zł/l, wynosi około 154 zł.

Ruch na płatnej A2 jest raczej umiarkowany jak na polskie realia. Oczywiście nie należy go porównywać z zatłoczonym, państwowym odcinkiem A2 Łódź — Warszawa ani z bezpłatnym fragmentem A2 stanowiącym obwodnicę Poznania, bo to ekstrema. Jest drogo, ale przynajmniej jedzie się komfortowo. Obecnie po drodze można trafić na jeden remont.

Teoretycznie (bez przerwy na odpoczynek i tankowanie) drogę ze stolicy Polski do stolicy Niemiec można przejechać w niecałe 6 godz. Jej długość to 578 km.

Opcji uniknięcia opłat na bramkach jest kilka, jednak wiążą się one ze znacznie dłuższym czasem jazdy i mniejszym lub większym nadkładaniem drogi. Najprostsza alternatywa to jazda A2 i omijanie płatnych odcinków. Można to zrobić, korzystając ze zjazdów na drogę krajową nr 92 (dawnej "dwójki"). Minus? Podróż będzie dłuższa o ok. 1,5 godz., a trasa będzie przebiegać przez miasteczka.

Druga opcja prowadzi przez drogi szybkiego ruchu (autostrada A2, ekspresówka S8, dalej A4 i A18), jednak jest znacznie dłuższa od optymalnej trasy — o ponad 120 km, co przełoży się również na większą ilość zużytego paliwa.

Popularna nawigacja czasami podpowiada jeszcze trasę przez drogę krajową nr 10, ale raczej w ramach ciekawostki, ponieważ wtedy czas podróży wyniesie niecałe 8,5 godz. Oczywiście dotyczy to podróży z Warszawy. Z innych miejsc taki wybór może mieć sens.

Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad konsekwentnie sprzeciwia się podwyżkom na A2, ale nie ma realnego wpływu na decyzje koncesjonariusza. "Wyższe koszty przejazdu mogą skłaniać część kierowców do omijania tej trasy i korzystania z obciążonych już ruchem dróg lokalnych. Taki efekt byłby sprzeczny z rolą, jaką pełnią autostrady w systemie komunikacyjnym kraju. Zjawisko omijania płatnych odcinków, na których Autostrada Wielkopolska S.A. ustala opłaty w oparciu o umowę koncesyjną, potwierdzają wyniki przeprowadzonego w ubiegłym roku Generalnego Pomiaru Ruchu. Omijanie autostrad przez część kierujących wiąże się również ze spadkiem poziomu bezpieczeństwa kierowców, innych uczestników ruchu oraz mieszkańców okolicznych miejscowości" — czytamy w komunikacie państwowego zarządcy.

Zapisy umowy koncesyjnej zawartej w 1997 r. nie są jawne.

Autostrada Wielkopolska tłumaczy wzrost stawek wyższymi kosztami utrzymania drogi, spłatą zadłużenia oraz prowadzonymi inwestycjami, m.in. dobudowa trzeciego pasa pod Poznaniem, remonty, wdrażenie videotollingu na kolejnych odcinkach. Ponadto spółka podkreśla, że państwo nie dotuje przejazdów na tym odcinku, a w każdej opłacie zawarty jest 23-procentowy VAT zasilający budżet.

Na tle Europy Polska wypada drogo. Roczna winieta uprawniająca do korzystania z autostrad w Szwajcarii od chwili zakupu do końca stycznia kolejnego roku kosztuje 40 franków, co obecnie odpowiada kwocie około 184 zł. Winieta miesięczna w Słowenii to wydatek rzędu 32 euro, czyli niespełna 140 zł, natomiast tygodniowa kosztuje 16 euro, czyli około 70 zł.

Podobnie wysokie opłaty jak na Autostradzie Wielkopolskiej obowiązują we Włoszech, gdzie z pewnymi wyjątkami również obowiązuje system bramkowy. Dla pojazdów osobowych i motocykli stawka za kilometr na terenach nizinnych wynosi 0,07869 euro, natomiast w regionach górskich, gdzie budowa i utrzymanie dróg są droższe, opłata wzrasta do 0,09315 euro za kilometr. Przykładowo, przejazd z Triestu do Descenzano del Garda, na dystansie około 280 kilometrów, kosztuje 22,40 euro (ok. 98 zł), natomiast podróż z okolic jeziora Garda do granicy z Austrią w Brennero to wydatek 15,80 euro (ok. 70 zł) za 208 kilometrów.