Które miejsce w samochodzie jest najbezpieczniejsze? Wcale nie za kierowcą

Nie spotkałem się z badaniami, z których wynika, że najbezpieczniejszym miejscem w samochodzie w czasie wypadku jest miejsce w drugim rzędzie za kierowcą. Dostępne są natomiast badania, które analizują bezpieczeństwo pod kątem miejsca w samochodzie w razie udziału w potencjalnie śmiertelnym wypadku — i można wyciągnąć z nich ciekawe wnioski, które jednak nie pokrywają się z popularnym mitem.

Nie całkiem świeże, ale dość rozległe badania przeprowadzono w USA, analizując wszystkie śmiertelne wypadki samochodowe, do jakich doszło w tym kraju w latach 2000-2003: brano pod uwagę rodzaj wypadku (uderzenie przodem, w tył, dachowanie, uderzenia boczne), rodzaj samochodów, zapięcie pasów przez pasażerów, wiek osób, które jechały samochodem oraz stopień obrażeń. Przeanalizowano różne zmienne i okazało się, że...

Statystycznie bezpieczniej, gdy dochodzi do śmiertelnego wypadku, jest siedzieć w samochodzie na tylnych siedzeniach, w drugim rzędzie. Z badania przeprowadzonego w USA wynika, że prawdopodobieństwo przeżycia w samochodzie, w którym doszło do śmiertelnego wypadku, jest o 29 proc. wyższe na tylnych siedzeniach niż w przypadku osób siedzących z przodu; najbezpieczniejszym miejscem w samochodzie jest miejsce z tyłu pośrodku — prawdopodobieństwo przeżycia w tym przypadku jest o 25 proc. wyższe niż na skrajnych tylnych siedzeniach. Ale nie bezwarunkowo, ponieważ tylne środkowe miejsce przez niektórych producentów samochodów — co teraz zdarza się rzadziej, ale kiedyś było normą — traktowane jest po macoszemu w kontekście zabezpieczeń.

Jest szereg powodów, dla których tylne środkowe miejsce jest najbezpieczniejsze. Przede wszystkim trzeba brać pod uwagę, że większość wypadków to uderzenia przodem samochodu. Wprawdzie pasażerowie przednich siedzeń są chronieni z reguły największą liczbą zabezpieczeń pirotechnicznych, jednak w przypadku silnych uderzeń problemem jest przestrzeń, która gwałtownie się kurczy z powodu działania stref zgniotu — mających oczywiście ograniczony zakres działania. Osoby siedzące z przodu podczas wypadku najwięcej ryzykują kontaktem z twardymi elementami samochodu.

Osoby siedzące z tyłu w przypadku uderzeń przodem narażone są w podobnym stopniu na przeciążenia, co pasażerowie przednich siedzeń, ale ryzyko śmierci w wyniku niebezpiecznego skurczenia się przestrzeni związanego ze zgniataniem konstrukcji samochodu, jest nieduże.

Pasażerowie skrajnych tylnych siedzeń są jednak w podobnym stopniu co osoby jadące z przodu narażeni na skutki uderzeń bocznych. I tu pojawia się odpowiedź, dlaczego osoby jadące z tyłu pośrodku są statystycznie najmniej narażone na odniesienie ciężkich obrażeń w wypadku: siedzą najdalej od skrajnych części samochodu.

Jednocześnie w przypadku dachowania osoby jadące pośrodku w najmniejszym stopniu odczuwają skutki przeciążeń związane z rotacją nadwozia.

Największym problemem związanym z tylnym środkowym miejscem — dotyczy to jednak przede wszystkim starszych samochodów — są zabezpieczenia przewidziane dla środkowego pasażera: chodzi przede wszystkim o pas bezpieczeństwa. Jeśli na tylnym środkowym siedzeniu nie ma trzypunktowego pasa bezpieczeństwa, to nie należy zakładać, że to miejsce jest w pełni bezpieczne.

Kolejna rzecz to zagłówek: wprawdzie w większości współczesnych samochodów tylne środkowe miejsce wyposażone jest w pełny, regulowany, pełnowartościowy zagłówek, który chroni przed skutkami uderzeń zwłaszcza w tył samochodu; w starszych samochodach często jednak zagłówka w środkowym rzędzie siedzeń w ogóle nie było. Ciekawostką jest, że na polskim rynku pojawiają się obecnie samochody, w których nie ma sensownego zagłówka dla pasażera tylnej kanapy. Dotyczy to samochodów niektórych chińskich marek, które z reguły są sprzedawane bez europejskiej homologacji. Trzeba jednak uczciwie zauważyć, że dotyczy to samochodów marek niszowych (choć dostępnych w Polsce), które albo nie zostały w ogóle zbadane pod kątem bezpieczeństwa w testach w rodzaju Euro NCAP, albo dostały w wyniku takich testów bardzo niską ocenę. W każdym razie jeśli nie ma zagłówka, siadając na tylnej kanapie, ryzykujesz życiem albo kalectwem.

Osobna kwestia dotyczy przewożenia dzieci. Jak łatwo się domyślić, najbezpieczniej przewozić je z tyłu. Ale czy pośrodku? Jeśli środkowe tylne miejsce wyposażone jest w komplet mocowań fotelika dziecięcego, to zdecydowanie jest to najbezpieczniejsze miejsce w samochodzie. Najczęściej jednak zestaw mocowań Isofix dostępny jest tylko na skrajnych siedzeniach, a pośrodku — głównie w autach, które mają trzy niezależne fotele w drugim rzędzie siedzeń. Najczęściej dotyczy to vanów oraz niektórych SUV-ów.

Niektóre samochody wyposażone są w trzy rzędy siedzeń — i trzeci rząd domyślnie traktowany jest jako miejsce dla dzieci. Niekoniecznie jest to jednak najbezpieczniejsze miejsce: w sytuacji, gdy głowa pasażera znajduje się bardzo blisko tylnej szyby auta, takie miejsce może stać się śmiertelną pułapką w przypadku uderzenia w tył przez inny samochód.

Miejsce to jedno, a poprawna pozycja w aucie to drugie. Jeśli chcemy być bezpieczni, musimy zapiąć pas i koniecznie go dociągnąć. W samochodach z wyższej półki pasy bezpieczeństwa są automatycznie dociągane po rozpoczęciu jazdy, ale w autach popularnych tej funkcji nie ma. Druga rzecz to oparcie — jeśli siedzimy z przodu: nie może ono być zbyt pochylone do tyłu, ponieważ wówczas w razie uderzenia przodem możemy wysunąć się spod pasa: choć niekoniecznie jest to wygodne, to jednak im bardziej pionowo mamy ustawione oparcie fotela, tym jesteśmy bezpieczniejsi. Koniecznie trzeba zadbać o odpowiednią wysokość zagłówka, a najgorsze, co możemy zrobić, to ustawić go tak, aby kończył się w połowie szyi — wtedy w wyniku uderzenia w tył mamy niemal gwarancję uszkodzenia kręgów szyjnych.

Warto też z pozycji kierowcy pilnować, aby pasażer siedzący z przodu nie opierał nóg o deskę rozdzielczą: w takiej sytuacji, gdy dojdzie do aktywowania poduszki powietrznej, dochodzi do spektakularnego łamania kości... a tego nie chcemy.

Nie jest bezpieczne także czytanie książek podczas jazdy, bo wybuchająca poduszka powietrzna sprawi, że książka, która jest z reguły dość twarda, znajdzie się pomiędzy twarzą a airbagiem.

A najlepiej — jeśli chcemy być możliwie najbardziej bezpieczni — siedzieć z tyłu pośrodku. Oczywiście, ze względów towarzyskich środkowe tylne miejsce zajmowane jest z reguły tylko wtedy, gdy wszystkie inne miejsca w samochodzie są zajęte.