samochód

Samochód, nazywany też automobilem lub w skrócie autem, to rodzaj kołowego pojazdu silnikowego służącego do przewozu osób albo ładunków. W polskim prawie za samochód uznaje się pojazd, którego konstrukcja pozwala na jazdę z prędkością powyżej 25 kilometrów na godzinę. Do najczęściej wyróżnianych rodzajów należą samochody osobowe, terenowe, dostawcze, ciężarowe, specjalne oraz autobusy. Pojazdy samochodowe są jednocześnie drogowe, wielośladowe i mechaniczne, co odróżnia je od lokomotyw, motocykli czy pojazdów bez własnego napędu.

Pierwsze koncepcje pojazdów tego typu pojawiały się już w XVII wieku, a za pierwszego konstruktora pojazdu mechanicznego uznaje się Nicolasa-Josepha Cugnota, który zaprezentował maszynę napędzaną silnikiem parowym. W XIX wieku nastąpił przełom związany z wykorzystaniem silników spalinowych i elektrycznych oraz z początkami produkcji na większą skalę.

W historii rozwoju samochodu ważne miejsce zajmują także prace Siegfrieda Marcusa, Carla Benza oraz Wilhelma Maybacha i Gottlieba Daimlera. To właśnie w tym okresie samochód zaczął przekształcać się z eksperymentalnego wynalazku w środek transportu codziennego użytku. Równolegle utrwalało się też nazewnictwo: obok słowa „automobil” w polszczyźnie funkcjonowały określenia „samochód” i „samojazd”, a z czasem upowszechniło się także krótsze „auto”.

Podstawą działania samochodu jest silnik oraz źródło energii niezbędne do jego pracy. Najczęściej stosowany jest tłokowy silnik spalinowy, ale produkowane są również samochody elektryczne oraz hybrydowe, łączące silnik spalinowy z elektrycznym. W pojazdach spalinowych źródłem energii mogą być między innymi benzyna, olej napędowy czy paliwa gazowe, natomiast w autach elektrycznych rolę tę pełnią akumulatory, superkondensatory grafenowe albo ogniwa paliwowe.

Samochód składa się z wielu współpracujących układów. Obejmuje to nadwozie, podwozie, układ napędowy, hamulcowy, kierowniczy i zawieszenie, a także instalację elektryczną. Istotną częścią konstrukcji są również elementy wpływające na bezpieczeństwo bierne i czynne, takie jak pasy bezpieczeństwa, poduszki powietrzne, strefy kontrolowanego zgniotu, ABS, ASR, ESP czy napęd na cztery koła.

Samochód stał się jednym z podstawowych i najpopularniejszych środków transportu lokalnego oraz dalekobieżnego. Jego najważniejszą cechą użytkową pozostaje stała gotowość do natychmiastowego użycia na praktycznie dowolnej trasie. Jednocześnie badania przywoływane w Wikipedii pokazują, że w mieście auto przez większość czasu pozostaje zaparkowane, a istotnym problemem bywa samo szukanie miejsca postojowego.

W źródłach encyklopedycznych podkreślono też środowiskowy wymiar korzystania z samochodów. Zanieczyszczenia generowane przez auta są wskazywane jako ważny czynnik wpływający na jakość powietrza w dużych miastach, a porównania środków transportu pokazują wyższe emisje przypadające na kilometr podróży samochodem niż w przypadku niektórych innych form przemieszczania się.

W najnowszych doniesieniach medialnych samochód pojawia się przede wszystkim w kontekście bezpieczeństwa i praw konsumentów. Według relacji z Białki Tatrzańskiej auto zjechało z drogi do rowu i uderzyło w płot; w efekcie zmarło 10-letnie dziecko, a okoliczności wypadku bada policja pod nadzorem prokuratury. Z kolei francuskie media informowały o śmiertelnym potrąceniu kobiety na pasach w pobliżu Opery w Paryżu; samochód marki Audi miał polskie tablice rejestracyjne, a śledczy prowadzą dochodzenie dotyczące zabójstwa w ruchu drogowym przy okolicznościach obciążających.

Artykuły opisują też problemy związane z rynkiem usług motoryzacyjnych. Jeden z czytelników relacjonował spór z wypożyczalnią samochodów w Mediolanie po zatrzymaniu kaucji za rzekome uszkodzenie pojazdu, mimo że nagrał stan auta przy odbiorze. W innym przypadku UOKiK poinformował o zarzutach wobec spółki Autocentrum AAA Auto, która według urzędu miała uzależniać kredyt na zakup samochodu od wykupienia dodatkowych usług i produktów, takich jak lokalizator GPS, ubezpieczenie czy akcesoria. W medialnym tle pojawił się też lżejszy wątek kolekcjonerski: dziennikarz Piotr Kędzierski opowiadał w podcaście o swoich samochodach, w tym o Mercedesie G, sportowym BMW serii 2 Coupé oraz klasycznym Mercedesie-Benz 500 SL.