Problemy z AdBlue - jak zatankować, by nie zepsuć auta i nie przepłacić?

AdBlue to preparat wtryskiwany do układu wydechowego w sytuacji, gdy z powodu wysokiej temperatury spalania i temperatury wydechu w spalinach pojawia się dużo szkodliwych dla środowiska tlenków azotu. AdBlue – wodny roztwór mocznika – wchodzi w reakcję z tlenkami azotu, a w efekcie szkodliwe dla środowiska substancje są skutecznie neutralizowane. Oczywiście, preparat dodawany jest już za silnikiem, a zatem silnikowi ilość i w ogóle fakt dodawania AdBlue do wydechu są obojętne.

Jednak przepisy nakazują producentom tak programować układy, aby bez tego środka samochód nie mógł jechać. Precyzując, zagrożenia, że auto zatrzyma się bez ostrzeżenia na autostradzie nie ma, ale jeśli wyłączymy silnik przy pustym zbiorniku AdBlue, to zgodnie z powtarzanym wcześniej ostrzeżeniem silnika nie da się uruchomić. I jest tak, pomimo iż zbiornik fizycznie nie zawsze jest pusty – czasem jest w nim dość płynu na przejechanie jeszcze np. 2 tys. km – ale to już... najczęściej wina użytkownika.

Poznając fizyczne właściwości tej cieczy, dowiadujemy się, dlaczego kłopoty powodowane przez układ SCR (ang. Selective Catalytic Reduction) czyli właśnie układ dozowania AdBlue do wydechu, są niemal nieuniknione. AdBluye to wodny, 32,5 proc. roztwór mocznika – a zatem dwie trzecie tej substancji to woda. AdBlue zamarza przy ok. minus 11 stopni Celsjusza, a zatem aby układ działał zimą, musi być wyposażony w grzałki. Co więcej, jako że wodny roztwór mocznika to substancja wywołująca korozję, większość elementów układu musi być wykonana z tworzyw sztucznych. Najgorsze jest to, że jeśli AdBlue jednak zamarznie, to już nigdy nie wraca do „pełnej formy”: krystalizacja nie jest całkowicie odwracalna, dlatego czasem na opakowaniach tej substancji można zaobserwować kryształki podobne do kryształków soli (takich opakowań nie powinno się kupować ani używać!) – w praktyce jest to już płyn o jeszcze mniejszym stężeniu mocznika, narażony jeszcze bardziej na zamarzanie niż dobry płyn AdBlue.

By to jednak działało, system dozowania płynu musi działać w ściśle określonych warunkach, pompa jest zabezpieczana przed zapowietrzeniem poprzez utrzymywanie odpowiednich ciśnień i podciśnień w poszczególnych częściach układu, no i oczywiście system musi „wiedzieć”, ile ma płynu i na ile on wystarczy. Zwykły pływak w zbiorniku na AdBlue? Nie, to byłoby za proste!

Ciężarówki, które mają zbiorniki na AdBlue o poj. rzędu 100 litrów, najczęściej tankowane są z dystrybutora na stacji za ok. 2 zł/litr. Można też kupić duże bańki (20-30-litrowe) w cenie ok. 2,10-2,20 zł za litr. Ale jeśli pojedziemy autem osobowym na stację benzynową, spanikowani, że auto już stanowczo domaga się dolewki, często zastaniemy ofertę sprzedaży AdBlue w butelkach o pojemności... jednego litra. Taka litrowa butelka AdBlue potrafi kosztować 20 zł (czyli płyn jest 10-krotnie droższy od tego z dystrybutora), więc, nie mając alternatywy, jesteśmy gotowi kupić jedną, dwie takie butelki – i od razu wlać to do zbiornika na AdBlue w aucie. Niestety... to może nam nie pomóc! Bardzo wiele układów AdBlue jest tak skonstruowanych, że minimalna „zauważalna” przez układ dolewka AdBlue to np. 3,8 litra, a czasem nawet 5 litrów. Dolewając mniej, rozregulujemy układ – nawet gdy będzie napełniony w połowie, gotów jest przyjąć, iż płyn się skończył i nie pozwoli uruchomić silnika. Rada: będąc np. na stacji Orlen i widząc na półce wyłącznie 1-litrowe butelki AdBlue po blisko 20 zł, warto dopytać obsługę o większe opakowania – zwykle są dostępne np. 10 litrowe po 49 zł, tylko pan z obsługi musi pójść na zaplecze albo sięgnąć za regał. Takie opakowanie jest oczywiście niewygodne przy tankowaniu, optymalne są kilkulitrowe opakowania „niekapki”, ale jednak 4,9 zł za litr to nie 20 zł. Uwaga: niektórzy producenci samochodów osobowych nie pozwalają tankować aut z dystrybutorów dla ciężarówek!

Oprócz tego, że nie powinno się wlewać jednorazowo mniej niż kilka litrów płynu (minimum jest różne w przypadku różnych aut, to może być 4, ale też 5 litrów płynu), np. Toyota w przypadku modelu Proace zaleca, by jednorazowo nie wlewać więcej niż 10 litrów płynu.

Groźniejsze od „przedawkowania„ (prawdopodobnie chodzi głownie o ryzyko rozlania płynu) jest otwarcie zbiornika i napełnianie go podczas pracy silnika. Prowadzić to może do zapowietrzenia układu i uszkodzenia pompy – zawsze przed otwarciem zbiorniczka należy wyłączyć silnik i zapłon!

A gdy się już zepsuje... wcale nie znaczy to, że nigdzie nie pojedziesz – wiemy już, iż sprawność układu SCR nie jest z technicznego punktu widzenia kluczowa dla samochodu. Otóż system po stwierdzeniu permanentnej usterki zacznie odliczać nam kilometry – „usterka układu SCR – uruchomienie silnika za 1000 km niemożliwe”; usterka układu SCR –uruchomienie silnika za 800 km niemożliwe... I jeśli nie stawimy się w serwisie, to w końcu naprawdę nigdzie nie pojedziemy.