Oświęcim

Oświęcim to miasto w województwie małopolskim, siedziba władz powiatu oświęcimskiego oraz dwóch gmin: miejskiej i wiejskiej. Leży w historycznej Małopolsce, w centrum Kotliny Oświęcimskiej, przy ujściu Soły do Wisły. Według danych GUS z 1 stycznia 2024 roku liczył 35 577 mieszkańców, co plasowało go wśród największych miast regionu.

Oświęcim należy do najstarszych piastowskich grodów kasztelańskich w Polsce i ma udokumentowaną ponad ośmiusetletnią historię. W XII wieku był głównym grodem kasztelanii oświęcimskiej. W kolejnych stuleciach jego losy były związane zarówno z Małopolską, jak i Górnym Śląskiem, a następnie z księstwami raciborskim, opolsko-raciborskim, cieszyńskim i oświęcimskim.

Za rządów księcia opolskiego Władysława I miasto otrzymało prawa miejskie. Oświęcim był stolicą księstwa oświęcimskiego, później został włączony do Korony Królestwa Polskiego i stał się miastem królewskim. W okresie zaborów znalazł się w granicach Cesarstwa Austriackiego jako część Galicji. Po odzyskaniu niepodległości wrócił do Polski, a po zmianach administracyjnych ponownie stał się siedzibą powiatu w województwie małopolskim.

Miasto ma dogodne połączenia kolejowe, drogowe i wodne. Przez jego centrum przepływa Soła, a północną granicę jednej z dzielnic stanowi Wisła. W obrębie Oświęcimia znajdują się także potoki, stawy i jezioro Kruki. Miejscowość jest podzielona na szereg jednostek pomocniczych, a zwyczajowo wyróżnia się m.in. Zasole, Chemików, Stare Miasto, Stare Stawy, Dwory i Monowice.

Oświęcim ma własny herb, flagę, hejnał i znak promocyjny. Herb nawiązuje do historycznych związków miasta ze Śląskiem i dawnym księstwem. Wizerunek promocyjny budowany jest pod hasłem „Oświęcim – Miasto Pokoju”.

Szczególne miejsce w historii Oświęcimia zajmuje okres II wojny światowej, kiedy na terenie miasta i w jego otoczeniu funkcjonował niemiecki obóz koncentracyjny i ośrodek zagłady Auschwitz-Birkenau. Dziś na terenie byłego obozu działa Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau, wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W mieście funkcjonuje też Centrum Żydowskie, które przypomina o dziejach dawnej społeczności żydowskiej.

Oświęcim jest również ważnym lokalnym ośrodkiem kultury, edukacji i transportu. Działają tu m.in. Oświęcimskie Centrum Kultury, Miejska Biblioteka Publiczna, szkoły, uczelnia oraz instytucje sportowe. Miasto jest ważnym węzłem kolejowym i leży przy istotnych trasach drogowych.

Znaczenie Oświęcimia wykracza daleko poza wymiar lokalny. Miasto pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc pamięci w Europie i na świecie, przede wszystkim za sprawą Auschwitz-Birkenau, które stało się symbolem zagłady i tragicznej historii XX wieku. Równocześnie rozwijany jest tu wizerunek miasta pokoju, dialogu i edukacji.

Ważną rolę odgrywają instytucje kulturalne i edukacyjne, które służą upamiętnianiu przeszłości oraz budowaniu porozumienia między różnymi środowiskami. Oświęcim łączy więc codzienne funkcje miasta powiatowego z wyjątkowym znaczeniem historycznym i symbolicznym.

W ostatnim czasie w mediach pojawiły się doniesienia o kilku głośnych sprawach związanych z Oświęcimiem. Jedna z nich dotyczy śledztwa w sprawie wypadku z udziałem kolumny rządowej i Beaty Szydło z 2017 roku. Według informacji prokuratury kolejnemu byłemu funkcjonariuszowi BOR przedstawiono zarzut składania fałszywych zeznań, a łącznie zarzuty w tym wątku usłyszało dziesięć osób.

Szeroko opisywano także dramat w jednym z bloków przy ul. Okrzei, gdzie znaleziono ciała dwóch kobiet, prawdopodobnie matki i córki, oraz martwego kota. Śledczy informowali, że zwłoki były w znacznym stanie rozkładu i na tym etapie nie wykluczali różnych hipotez co do przyczyny śmierci.

Inna relacjonowana sprawa miała bardziej interwencyjny charakter. W wigilię mieszkańcy zauważyli mężczyznę, który wszedł do przenośnej toalety i długo z niej nie wychodził. Po wezwaniu służb okazało się, że 49-latek był wychłodzony i miał odmrożenia stóp; trafił do szpitala.

Media opisały również historię 65-letniej mieszkanki Oświęcimia, chorej na raka emerytki przyłapanej na kradzieży żywności. Policjanci nie tylko nie ukarali kobiety, ale zapłacili za jej zakupy. Później do pomocy włączyli się mieszkańcy oraz lokalne organizacje, które zorganizowały zbiórkę żywności i środków finansowych.