Niemiecki minister: "Zakaz stosowania silników spalinowych był wielkim błędem"

Rosnące ceny paliw, planowane odejście od silników spalinowych oraz niekończący się kryzys kolei wywierają coraz większą presję na politykę transportową Niemiec. Steffen Bilger z CDU, tamtejszy minister transportu, broni drugiej obniżki podatków od paliw, mimo że wcześniej miał do niej zastrzeżenia. Domaga się również, aby Bruksela zrezygnowała z zakazu stosowania silników spalinowych, a pasażerów kolei przygotowuje na następne trudne lata. Jednocześnie zapowiada obniżenie kosztów uzyskania prawa jazdy oraz zwiększenie nakładów na kolej i drogi [w Niemczech — red.].

Steffen Bilger: Wysokie ceny są konsekwencją wojny na Bliskim Wschodzie. Nadzieja na pokój, a w rezultacie również na spadek cen na światowych rynkach, niestety się nie spełniła. Koalicja już na wczesnym etapie powołała zespół zadaniowy, który szybko podjął odpowiednie działania, wzmacniając uprawnienia urzędu antymonopolowego i wprowadzając pierwszą obniżkę podatków od paliw. Wolałbym uniknąć drugiej takiej obniżki. Obciążenie osób dojeżdżających do pracy i niektórych przedsiębiorstw jest jednak zbyt duże, dlatego popieram to rozwiązanie.

Bilger: Obniżka podatków od paliw ma przede wszystkim jedną zaletę: działa szybko i bezpośrednio. Mechanizm bezpośrednich wypłat, za pomocą którego państwo mogłoby przekazywać pieniądze osobom szczególnie dotkniętym obecną sytuacją, nie jest jeszcze gotowy do zastosowania. Jako minister transportu zwracam uwagę przede wszystkim na sektory, które nie mogą po prostu podnieść cen albo przerzucić kosztów na klientów. Chodzi na przykład o przedsiębiorstwa taksówkarskie, firmy autobusowe oraz przewoźników drogowych. Jeżeli obecna sytuacja się utrzyma, bardziej zasadne byłoby udzielanie im bezpośredniego wsparcia.

Bilger: Moim zdaniem po zakończeniu tego programu w 2029 r. nie będziemy potrzebować kolejnego. Samochody elektryczne są już w pełni zdolne do konkurowania na rynku. Ich popularyzacja postępuje niezależnie od dopłat i cen paliw, choć oba te czynniki obecnie ją przyspieszają. Kto ma w domu instalację fotowoltaiczną i może ładować samochód, już dziś często jeździ autem elektrycznym taniej.

Bilger: Ponieważ liczy się przewidywalność. Poprzedni rząd kończył programy wsparcia z bardzo krótkim wyprzedzeniem, a to niszczy zaufanie. Wiele osób zastanawia się obecnie nad zakupem samochodu elektrycznego i dla części z nich dopłata stanowi decydujący argument. Dlatego kontynuujemy wsparcie przez taki okres, na jaki zostało ono uzgodnione. Jako Federalne Ministerstwo Transportu skupiamy się przede wszystkim na dalszej rozbudowie infrastruktury ładowania. Prace postępują bardzo szybko. Obecnie każdego dnia powstaje średnio 60 nowych punktów ładowania.

Bilger: Panuje coraz szersze przekonanie, że zakaz silników spalinowych był wielkim błędem. Niemiecki rząd federalny jest zgodny co do tego, że w Brukseli należy wspólnie zabiegać o wycofanie tego zakazu. Przyczyniły się do tego również związki zawodowe i rady zakładowe. Chcemy pozostać krajem przemysłu motoryzacyjnego i produkować dla całego świata samochody z różnymi rodzajami napędu. Nie będzie to jednak możliwe, jeżeli w Europie silniki spalinowe zostaną zakazane. Również wśród ministrów transportu innych krajów dostrzegam duże poparcie dla naszego stanowiska.

Bilger: Nie. Komisja działa w tej sprawie zbyt ociężale. Jeżeli istnieje polityczna zgoda co do tego, że zakaz nie ma sensu, należy go konsekwentnie znieść, a nie proponować rozwiązanie, które w praktyce jest z nim równoznaczne. Dotyczy to zarówno samochodów osobowych, jak i ciężarowych. Nadal prowadzimy intensywne negocjacje.

Bilger: Większość w Europejskiej Partii Ludowej popiera nasze stanowisko zakładające redukcję o 80 proc. Nie jest to zresztą wyłącznie stanowisko Niemiec. Ściśle koordynujemy działania z innymi państwami, w których wiele miejsc pracy zależy od przemysłu motoryzacyjnego. Niemiecko-francuska inicjatywa pracuje obecnie nad jak najszybszym stworzeniem, w odniesieniu do limitów emisji dla flot pojazdów, stabilnych ram prawnych oraz zapewnieniem branży motoryzacyjnej bezpieczeństwa planowania i inwestowania.

Ostatecznie konieczny będzie kompromis, ponieważ warunki w poszczególnych państwach bardzo się różnią. Niektóre kraje w ogóle nie produkują samochodów, inne stawiają na małe auta albo pojazdy elektryczne. Jestem przekonany, że uda nam się znaleźć dobre rozwiązanie.

Bilger: Chcemy obniżyć koszty dzięki zwiększeniu udziału nauczania cyfrowego i ograniczeniu biurokracji. Według prognoz organizacji branżowych kursanci mogą zaoszczędzić kilkaset euro, a w najlepszym przypadku nawet 1000 euro. Występują jednak duże różnice regionalne, a niektóre osoby potrzebują większej liczby godzin nauki niż inne.

Bilger: Potrzebujemy ogromnych inwestycji w kolej, a środki na ten cel są już dostępne. Plan infrastrukturalny po raz pierwszy określa na pięć lat konkretne projekty, które kolej ma zrealizować na zlecenie władz federalnych i krajów związkowych. Plan będzie aktualizowany co roku, dzięki czemu zapewni przejrzystość i możliwość przewidywalnego planowania.

Obecnie zmieniamy także koncepcję kompleksowych remontów korytarzy kolejowych, które wiążą się z wielomiesięcznym zamykaniem całych tras. Sam pomysł jest dobry, ale zbyt często nie działał tak, jak powinien. Jeżeli linia pozostaje zamknięta przez tak długi czas, po zakończeniu prac ruch musi funkcjonować zauważalnie lepiej. W kolejnym kroku chcemy utworzyć fundusz infrastrukturalny, który zagwarantuje finansowanie inwestycji kolejowych po wyczerpaniu funduszu specjalnego.

Bilger: Na początku robót będzie więcej, a to oznacza również opóźnienia. Dobra wiadomość jest jednak taka, że później sytuacja się poprawi. Sieci nie da się wyremontować z dnia na dzień i nie mogę obiecać cudów, ale moim celem pozostaje wyraźna poprawa. Pomoże nam także cyfryzacja, ponieważ dzięki niej będziemy mogli efektywniej wykorzystywać istniejące trasy bez konieczności budowania nowych torów.

Bilger: Ten cel może nie brzmieć szczególnie ambitnie, ale 70 proc. oznaczałoby wyraźną poprawę w porównaniu z obecną sytuacją. Cel ten jest więc ambitny, a jednocześnie realistyczny, pod warunkiem że już teraz będziemy zdecydowanie działać na rzecz jego realizacji. Politycy wielokrotnie podejmowali decyzje o przeniesieniu większej liczby pasażerów i większej ilości towarów na kolej, nie uwzględniając konsekwentnie konieczności rozbudowy infrastruktury. Teraz nadrabiamy te zaległości. Warto przy tym zauważyć, że punktualność w przewozach regionalnych już jest znacznie lepsza.

Bilger: Prowadzimy obecnie negocjacje z kolejowym pionem odpowiedzialnym za infrastrukturę w sprawie tak zwanej umowy dotyczącej realizacji zadań. Dzięki niej rząd federalny jako właściciel będzie mógł w przyszłości skuteczniej zarządzać spółką oraz kontrolować, czy kolej wywiązuje się z zawartych porozumień. Punktualność jest jednym z kryteriów zmiennego wynagrodzenia kadry zarządzającej kolei. Do kryteriów powinny jednak należeć także postępy w cyfryzacji kolei i remontowaniu sieci.

Bilger: Tak daleko idące dyskusje dotyczące zmian strukturalnych powinny być prowadzone podczas negocjacji koalicyjnych. Obowiązująca umowa koalicyjna zawiera już wiele zadań: plan infrastrukturalny, kompleksowe remonty korytarzy oraz docelowy kształt sieci w 2035 r. Kolej ma pozostać własnością państwa federalnego, być przedsiębiorstwem odnoszącym sukcesy, zapewniającym klientom dobre doświadczenia i radzącym sobie pod względem ekonomicznym.

Bilger: Moim celem na całą kadencję jest odczuwalna poprawa. Dotyczy to punktualności kolei, ale także czystości, bezpieczeństwa oraz komunikacji z klientami. W przypadku dróg przeznaczamy duże środki na remonty, szczególnie mostów. Zaczynamy nadrabiać nagromadzone zaległości remontowe. Jeżeli chodzi o mobilność przyszłości, ludzie powinni zauważyć, że Niemcy są w awangardzie, na przykład dzięki sieci ładowania samochodów elektrycznych i ciężarówek oraz rozwojowi autonomicznej jazdy.

Bilger: Kanclerz wyraźnie polecił mi zająć się finansowaniem. W tym tygodniu wykonaliśmy w tej sprawie ważny krok. Rząd zdecydował, że spółka odpowiedzialna za autostrady będzie mogła samodzielnie zaciągać kredyty. Daje nam to większą swobodę działania, zmniejsza uzależnienie od aktualnego budżetu i pozwala efektywniej wykorzystywać partnerstwo publiczno-prywatne.

Dzięki temu możemy zrealizować to, co postanowiła koalicja: wszystko, co jest w pełni przygotowane od strony planistycznej, zostanie wybudowane. Jestem wdzięczny ministrowi finansów za dobrą współpracę.

Bilger: Moim celem jest osiągnięcie celów klimatycznych w transporcie, tak aby sektor ten przestał być utrapieniem polityki klimatycznej. Przyczyniają się do tego rozwój elektromobilności oraz inwestycje w kolej. Ludzie powinni jednak sami decydować, w jaki sposób chcą się przemieszczać. Jazda samochodem jest czymś całkowicie w porządku, niezależnie od rodzaju napędu.

Naszym zadaniem jest zapewnienie przystępnej cenowo, niezawodnej i przyjaznej dla środowiska mobilności. O tym, z jakiego środka transportu ktoś korzysta, nie powinni decydować politycy.

Bilger: Pozytywnie zaskoczył mnie pragmatyzm, który można dziś dostrzec w debacie o polityce transportowej. W społeczeństwie prowadzimy mniej sporów ideologicznych niż kiedyś. Przykładowo niemal nie trzeba już dyskutować o zasadności inwestowania w infrastrukturę drogową.

Dostrzegam to zarówno w społeczeństwie, jak i w polityce. Po wyborach do parlamentu krajowego Badenii-Wirtembergii uczestniczyłem w rozmowach sondażowych między Zielonymi a CDU. W kwestiach związanych z polityką transportową szybko doszliśmy do porozumienia. W przeszłości wyglądało to zupełnie inaczej.

WELT: W wielu resortach reformy koalicji napotykają problemy. Czy współpraca z SPD układa się w pańskim resorcie lepiej?

Bilger: Nie mogę narzekać na współpracę z ministerstwami kierowanymi przez SPD. Z minister sprawiedliwości szybko porozumiałem się w sprawie zaostrzenia prawa karnego dotyczącego ataków na pracowników kolei. Z ministrem finansów uzgodniliśmy możliwość zaciągania kredytów przez spółkę odpowiedzialną za autostrady. Wspólnie z ministrem środowiska rozpocząłem natomiast inicjatywę dotyczącą rozbudowy infrastruktury ładowania oraz infrastruktury wodorowej w krajach sąsiadujących z Niemcami. Mam jednak świadomość, że w innych obszarach sytuacja polityczna jest trudniejsza.