Uczestniczenie w akcji związanej z ratowaniem życia, zdrowia ludzkiego lub mienia, wykonywanie zadań związanych bezpośrednio z zapewnieniem bezpieczeństwa osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe. To tylko niektóre sytuacje, w których służby używają sygnałów pojazdu uprzywilejowanego.
Definicję „pojazdu uprzywilejowanego” znajdziemy w Prawie o ruchu drogowym:
Jest to: „pojazd wysyłający sygnały świetlne w postaci niebieskich świateł błyskowych i jednocześnie sygnały dźwiękowe o zmiennym tonie, jadący z włączonymi światłami mijania lub drogowymi; określenie to obejmuje również pojazdy jadące w kolumnie, na której początku i na końcu znajdują się pojazdy uprzywilejowane wysyłające dodatkowo sygnały świetlne w postaci czerwonego światła błyskowego.” Wówczas wszystkie pojazdy poruszające się pomiędzy nimi, nawet jeżeli nie wysyłają żadnych sygnałów, uważa się za uprzywilejowane. Warto podkreślić, że pojazd uprzywilejowany nie musi być w charakterystyczny sposób oznakowany, jak np. wóz strażacki czy karetka pogotowia. Przepisy zabraniają wjeżdżania między znajdujące się w kolumnie pojazdy.
Uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze są obowiązani ułatwić przejazd pojazdu uprzywilejowanego, w szczególności przez niezwłoczne usunięcie się z jego drogi, a w razie potrzeby zatrzymanie się. Obowiązek ułatwienia przejazdu dotyczy także pieszych znajdujących się na drodze. Oznacza to, że stojący w korku kierowcy powinni rozjechać się na boki, wjechać na pas zieleni lub zjechać na pobocze, a pojazdy znajdujące się w ruchu zmienić pas, tak żeby jak najszybciej przepuścić pojazd uprzywilejowany. Piesi natomiast powinni powstrzymać się od przejścia na drugą stronę ulicy, nawet jeżeli mają zielone światło lub już znajdują się na przejściu.
Należy również pamiętać, o zakazie wyprzedzania pojazdu uprzywilejowanego w obszarze zabudowanym.
Kierujący pojazdem uprzywilejowanym może, pod warunkiem zachowania szczególnej ostrożności, nie stosować się do przepisów o ruchu pojazdów, zatrzymaniu i postoju oraz do znaków i sygnałów. Oznacza, to że kierującego takim pojazdem nie obowiązują m. in. ograniczenia prędkości, może wjechać „pod prąd”, wyprzedzać w miejscach gdzie obowiązuje taki zakaz, czy wjechać na skrzyżowanie na czerwonym świetle.
Pojazdem uprzywilejowanym w ruchu drogowym może być pojazd samochodowy:
- 1jednostek ochrony przeciwpożarowej;
- 2zespołu ratownictwa medycznego;
- 3Policji;
- 4jednostki ratownictwa chemicznego;
- 5Straży Granicznej;
- 6Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego;
- 7Agencji Wywiadu;
- 8Centralnego Biura Antykorupcyjnego;
- 9Służby Kontrwywiadu Wojskowego;
- 10Służby Wywiadu Wojskowego;
- 11Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej;
- 12Służby Więziennej;
- 13Biura Ochrony Rządu;
- 14kontroli skarbowej;
- 15Służby Celnej;
- 16straży gminnych (miejskich);
- 17podmiotów uprawnionych do wykonywania zadań z zakresu ratownictwa górskiego;
- 18Służby Parku Narodowego;
- 19podmiotów uprawnionych do wykonywania zadań z zakresu ratownictwa wodnego;
- 20Inspekcji Transportu Drogowego;
- 21jednostki niewymienionej w pkt 1–11, jeżeli jest używany w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego – na podstawie zezwolenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych.
