Automatyczne skrzynie lepsze od ręcznych?

Przez ostatnie dekady zdążyło się zrodzić wiele mitów dotyczących głównie automatycznych skrzyń biegów. Producenci samochodów zdają się tym jednak nie przejmować i stale udoskonalają swoje konstrukcje. W rezultacie tego, w przeciągu ostatnich kilkunastu lat sporo zmieniło się w zakresie komfortu jazdy autem z automatyczną skrzynią biegów.

Zarówno w Polsce, jak i generalnie w całej Europie, samochody wyposażone w automatyczną skrzynię biegów wciąż należą raczej do mniejszości. Szacuje się, że "automaty" to niecałe 10 proc. wszystkich aut poruszających się po naszych drogach. Tymczasem w Ameryce sytuacja wygląda zgoła odmiennie - tam około 90 proc. samochodów to pojazdy wyposażone w automatyczną skrzynię biegów. Wynika to po części z faktu, iż za Oceanem benzyna zawsze była znacznie tańsza niż na Starym Kontynencie, a pojazdy z "automatem" były stosunkowo paliwożerne. Aż do podwyżek sprzed kilku lat, nikt się jednak w Stanach Zjednoczonych specjalnie nie przejmował wysokim spalaniem użytkowanego pojazdu. Z minionych dekad przetrwała jednak dość powszechna opinia, że auto z automatyczną skrzynią biegów spala dużo więcej paliwa, aniżeli taki sam pojazd ze skrzynią manualną. Czy rzeczywiście tak jest?

Większość nowoczesnych automatycznych skrzyń biegów nie powoduje zwiększonej konsumpcji paliwa. Na forach internetowych można wprawdzie znaleźć sporo porównań wyników spalania tych samych modeli aut ze skrzynią automatyczną i ręczną, lecz należy pamiętać, że wiele zależy od naszego stylu jazdy i przyzwyczajeń za kierownicą. Jeżeli jesteśmy kierowcą, który lubi dynamiczną jazdę, wyższe wyniki spalania uzyskamy niezależnie od tego, czy jeździmy z "automatem", czy też skrzynią ręczną. Automatyczne skrzynie biegów starszego typu reagowały zazwyczaj na wciśnięcie pedału gazu z opóźnieniem, nie zawsze rozpoznając intencje kierowców i nierzadko "kręcąc" silnik do niepotrzebnie wysokich obrotów.

Za działanie nowoczesnych automatycznych skrzyń biegów odpowiada komputer, który stara się zoptymalizować wysokość obrotów, tak aby samochód był wystarczająco dynamiczny, lecz z drugiej strony również oszczędny. W wielu modelach aut mamy również do wyboru tryb jazdy - na przykład "ekonomiczny" lub "sportowy", w zależności od tego czy jedziemy spokojnie po mieście, czy też wyprzedzamy TIR-y na trasie. Nawet więc w przypadku coraz popularniejszych w Polsce SUV-ów - a więc aut większych i cięższych niż klasyczne pojazdy kompaktowe - spalanie w przypadku danego auta ze skrzynią manualną lub automatyczną jest zazwyczaj bardzo zbliżone. - W przypadku Hyundaia ix35 wyposażonego w benzynowy silnik 2,0 l spalanie w cyklu mieszanym wynosi w przypadku skrzyni ręcznej 7,5 l / 100 km, a dla skrzyni automatycznej niewiele więcej - 7,9 l / 100 km. Z innymi autami tego typu jest podobnie - mówi Wojciech Kacperski, Dyrektor Działu Sprzedaży w szczecińskim salonie Auto Club.

Nowoczesne skrzynie biegów funkcjonują tak, aby kierowca zawsze czuł, że w razie potrzeby (np. podczas wyprzedzania) odpowiedniej ilości mocy nigdy mu nie zabraknie. Dla tych, którzy lubią dynamiczną jazdę i szczególnie cenią sobie owo poczucie pewności, atrakcyjnym rozwiązaniem są bezstopniowe przekładnie automatyczne CVT. Pośród popularnych aut kompaktowych możemy je znaleźć między innymi w Mitsubishi Lancerze. - Jest to jedyny rodzaj przekładni, który pozwala utrzymywać prędkość obrotową silnika na stałym poziomie, niezależnie od zmian prędkości samochodu. Daje to możliwość pracy silnika w punkcie najwyższej sprawności podczas normalnej jazdy lub maksymalnej mocy gdy potrzebne jest szybkie rozpędzenie samochodu. Moment obrotowy jest dostarczany na koła płynnie, bez przerw na zmiany biegów - wyjaśnia Piotr Chrabąszcz, Kierownik Serwisu Auto Club w Szczecinie. - Auto przyspiesza więc równomiernie - trochę jak tramwaj. Daje to jednak dużo pewności podczas prowadzenia samochodu i zapewnia komfort podróżującym - pojazd nie szarpie podczas zmiany biegów - dodaje Piotr Chrabąszcz. W przypadku nowoczesnej skrzyni typu CVT, stały dostęp do maksymalnej mocy pojazdu nie musi również oznaczać zwiększonego apetytu na paliwo. Średnie spalanie Mitsubishi Lancera ze 140-konnym silnikiem 1,8 l i skrzynią CVT jest zaledwie 0,3 l / 100 km wyższe, aniżeli w przypadku tego samego auta z przekładnią manualną.

Wielu kierowców, w szczególności tych z zacięciem sportowym, przeraża brak możliwości decydowania o tym, na jakim biegu obecnie jadą. Z drugiej jednak strony, mało który z nich nie zgodzi się z faktem, że jazda po zakorkowanym mieście z automatyczną skrzynią biegów jest dużo bardziej wygodna. Jeżeli więc poruszamy się tylko w ruchu miejskim - najlepsze będzie dla nas auto z automatyczną skrzynią biegów. Jeśli szukamy pojazdu do szaleństw na torze lub innych obszarach wyłączonych z ruchu - z pewnością wybierzemy dla siebie samochód z klasyczną przekładnią manualną. Co jednak, jeśli na co dzień stoimy w korkach, a w weekendy lubimy szybką jazdę z dala od obszaru zabudowanego? Wtedy dobrym rozwiązaniem może być samochód z nowoczesną skrzynią automatyczną, która daje jednak możliwość zmiany biegów za pomocą łopatek przy kierownicy.

Rozwiązania takie stosowane są bardzo często w autach sportowych. Coraz więcej pojazdów sportowych z najwyższej półki oferowanych jest już bowiem tylko z automatycznymi skrzyniami biegów. Aby nie odbierać jednak właścicielom przyjemności z samodzielnej zmiany biegów, w autach do jazdy wyczynowej mamy wybór między automatyczną lub ręczną zmianą biegów. Wspomnianego wcześniej Mitsubishi Lancera można kupić w wersji z automatyczną skrzynią CVT zapewniającą niezwykle wysoki komfort jazdy. - W sportowej odmianie Lancera - Evolution - nie znajdziemy już jednak skrzyni CVT, a przekładnie ręczną lub dwusprzęgłowy "automat" TwinClutch SST. TwinClutch SST to optymalne rozwiązanie dla tych, którzy nie chcą się męczyć zmianą biegów podczas jazdy w korku, ale na torze robią to z przyjemnością - mówi Wojciech Kacperski.

Występuje wiele rozwiązań konstrukcyjnych automatycznych skrzyń biegów. Technologia i materiały użyte do wykonania tych skomplikowanych urządzeń zapewniają im długą żywotność. - Przy prawidłowej eksploatacji konieczność jakichkolwiek napraw jest sporadyczna, a obsługa ogranicza się do wymiany oleju oraz odpowiedniego filtra skrzyni biegów - zgodnie z harmonogramem książki serwisowej pojazdu - mówi Piotr Chrabąszcz. Należy jednak pamiętać, że pojazd wyposażony w automatyczną skrzynię biegów nie może być uruchamiany przez holowanie lub pchanie. Do rozruchu należy wykorzystać dodatkowy akumulator i specjalne przewody. Gdy na desce rozdzielczej zapali się lampka sygnalizująca stan awarii skrzyni biegów, należy niezwłocznie udać się do specjalistycznego warsztatu.

Na rynku dostępne są obecnie auta z różnego typu automatycznymi skrzyniami biegów - klasycznymi przekładniami automatycznymi, bezstopniowymi skrzyniami CVT zapewniające niezwykły komfort z jazdy, czy też dwusprzęgłowymi skrzyniami automatyczne gwarantujące nierzadko lepsze osiągi, aniżeli przekładnie manualne. "Automaty" poszczególnych koncernów motoryzacyjnych różnią się od siebie parametrami, lecz w zdecydowanej większości przypadków nie zwiększają one w znaczącym stopniu spalania i nie mają też specjalnego wpływu na osiągi auta. Co więcej - w przypadku niektórych niezwykle udanych konstrukcji, producenci dowiedli, że auto z automatyczną skrzynią biegów może być oszczędniejsze i dynamiczniejsze, aniżeli jego odpowiednik z przekładnią manualną. Przy zakupie nowego samochodu dylemat towarzyszący wyborowi pojazdu z ręczną lub automatyczną skrzynią biegów powinien ograniczać się więc już tylko do ceny samochodu.