• Mimo w teorii ścisłej kontroli rynku, ok. 30 proc gazu do klimatyzacji, który jest w obrocie, to „lewy”, nie zawsze bezpieczny towar
  • Właściciel auta nigdy nie ma szans samodzielnie sprawdzić czym ma napełnioną klimatyzację
  • Przeróbka nowej klimy na czynnik „starego” typu R134a jest łatwa, ale ze względu na wahania cen – jej sens jest umiarkowany

Systemy klimatyzacji w samochodzie mają za sobą rewolucję w postaci wprowadzenia jako jedynego dozwolonego w nowych samochodach czynnika o kodzie R1234yf. Z punktu widzenia kierowcy jedynym istotnym problemem związanym z R1234yf jest jego cena – w chwili wprowadzenia był on mniej więcej 20-krotnie droższy od stosowanego dotąd powszechnie R134a, (dziś różnica w cenie jest 5-6-krotna).

Substancja ta wzbudziła liczne protesty producentów aut nie tylko za sprawą wysokiej ceny wynikającej z monopolu na jego wytwarzanie przez producenta Honeywell-DuPont. Czynnik ten, gdy się zapali, wydziela fluorowodór – substancję silnie żrącą i śmiertelnie niebezpieczną. Poza tym ma same zalety, a największą jest znikomy wpływ na powstawanie efektu cieplarnianego. Kwestia ceny nowego czynnika znacząco zbladła, gdyż... kilkukrotnie zdrożał stary czynnik R134a ( przez niedługi czas różnica w cenie była zaledwie 3-4 krotna). Pojawiły się też problemy z jego dostępnością, które skutecznie wyregulował... przemyt.

{ "uuid": "60d34d9b-7680-44a1-a953-ea4764049041", "caption": "Nowoczesne urządzenia do automatycznej obsługi klimatyzacji zawsze zaczynają pracę od identyfikacji gazu", "url": "http://ocdn.eu/images/pulscms/Yzk7MDA_/01a0e7ea400598210cccd1d5e5699e32.jpg", "alignment": "center", "contentSources": [ { "uuid": "0306212f-a7ed-557b-a34f-fac64727da22", "name": "Auto Świat", "idref": "0306212f-a7ed-557b-a34f-fac64727da22" } ], "available": { "start": "2019-10-08 00:00:00+0200" }, "copyright": { "uuid": "43bd25f8-f877-5088-9093-5f23e64541cf", "idref": "43bd25f8-f877-5088-9093-5f23e64541cf", "note": "Piotr Czypionka / Auto Świat", "image": { "publicationId": { "ocdn": "386d71e6a0f1f4505e04f83adeb45734", "ocdnExt": "png", "type": "ocdn" }, "size": { "height": 92, "width": 66 }, "uuid": "0632e2cc-1479-4f48-b22c-f10d91d9f080", "url": "http://ocdn.eu/images/pulscms/MTY7MDA_/386d71e6a0f1f4505e04f83adeb45734.png" } }, "creators": [ { "idref": "457a5d0a-021a-444e-81db-4c1aaf47a70b", "uuid": "457a5d0a-021a-444e-81db-4c1aaf47a70b", "name": "Piotr Czypionka" } ], "publicationId": { "type": "ocdn", "ocdn": "01a0e7ea400598210cccd1d5e5699e32", "ocdnExt": "jpg" }, "size": { "height": 1333, "width": 2000, "bytes": 553221 }, "_gql": { "description": { "abstract": "" }, "url": "https://ocdn.eu/pulscms/MDA_/01a0e7ea400598210cccd1d5e5699e32.jpg", "caption": { "main": "Nowoczesne urządzenia do automatycznej obsługi klimatyzacji zawsze zaczynają pracę od identyfikacji gazu" }, "source": { "uuid": "0306212f-a7ed-557b-a34f-fac64727da22", "name": "Auto Świat" }, "authors": [ { "uuid": "457a5d0a-021a-444e-81db-4c1aaf47a70b", "name": "Piotr Czypionka" } ], "license": { "name": "Auto Świat / Materiały własne", "uuid": "43bd25f8-f877-5088-9093-5f23e64541cf", "note": null }, "topics": [], "flags": {} }, "asyncAdSlot": null } Nowoczesne urządzenia do automatycznej obsługi klimatyzacji zawsze zaczynają pracę od identyfikacji gazu Foto: Piotr Czypionka / Auto Świat
Nowoczesne urządzenia do automatycznej obsługi klimatyzacji zawsze zaczynają pracę od identyfikacji gazu

R134a zamiast R1234yf – czy przeróbka klimy jest możliwa?

Z technicznego punktu widzenia „przestrojenie” klimatyzacji z jednego czynnika na drugi (czyli z kosztownego R1234yf na dziś – po sezonie – znów wyraźnie tańszy R134a) jest bardzo prosta i sprowadza się głównie do starannego odessania R1234yf z układu, zamiany zaworów do napełniania, zmiany oznakowania (mieszanie dwóch różnych gazów jest skrajnie niebezpieczne) i napełnienia układu – czym chcesz. Na wielu kompresorach klimatyzacji napisane jest wprost, że obsługują oba rodzaje czynnika. Dziś nie jest jednak jasne, czy to się opłaca. Za pół roku, w pełni sezonu na serwis klimatyzacji, stary czynnik R134a znów może być bardzo drogi. No i przeróbka tego typu jest złamaniem prawa.

Nielegalny czynnik chłodniczy

Zanim zdrożał czynnik R134a, napełnianie klimatyzacji samochodowych np. propanem-butanem albo izobutanem, to był margines rynku. Po co to robić, skoro typowe uzupełnienie czynnika to dla warsztatu koszt rzędu 10-50 zł? Gdy jednak cena butli 12-kg osiągnęła poziom 2000 zł (wychodzi ok. 100 zł za napełnienie typowego układu), na rynku pojawił się „lewy” towar sprowadzany z zagranicy. W butlach (często nielegalnych-jednorazowych) pojawiał się gaz bardzo różny, czasem całkowicie odmienny od deklarowanego. Doszło do tego, że niektóre warsztaty wyposażyły się w… analizatory gazu! To przydatna rzecz dlatego, iż czynnika z klimatyzacji nie wolno wypuścić w powietrze, trzeba go odessać, a potem użyć ponownie. Z kolei zmieszanie swojego dobrego czynnika z zupełnie innym gazem to prosta droga do nieszczęścia. W każdym razie dziś znów bez trudu kupimy 12 kg butlę R134a za 800 zł, i to z fakturą. Przemyt podobno jednak ma się dobrze. O co chodzi?

Nadmiar kontroli?

Rzecz w tym, że obrót gazami cieplarnianymi jest bardzo skrupulatnie monitorowany. Kupić go może tylko warsztat z uprawnieniami, a z każdego grama użytego gazu trzeba umieć się rozliczyć. W rezultacie nie można po prostu „nabić klimy ” klientowi, trzeba najpierw bardzo starannie upewnić się, że układ jest szczelny. I dopisać to do rachunku. Niby to nie problem, ale dla komfortu pracy warto mieć w warsztacie trochę nierejestrowanego gazu R134a lub... podobnego. Dlatego przemyt ma się dobrze.

{ "uuid": "fb6b4982-438b-4d79-9040-5a245382f957", "caption": "Napełniania nieszczelnego układu jest karalne! Bezpieczniej jest robić to... „lewym” gazem, z którego nie trzeba się rozliczać", "url": "http://ocdn.eu/images/pulscms/NGI7MDA_/7f524b656c408b085fd1ad4e80e30a6b.jpg", "alignment": "center", "contentSources": [ { "uuid": "0306212f-a7ed-557b-a34f-fac64727da22", "name": "Auto Świat", "idref": "0306212f-a7ed-557b-a34f-fac64727da22" } ], "available": { "start": "2019-10-08 00:00:00+0200" }, "copyright": { "uuid": "43bd25f8-f877-5088-9093-5f23e64541cf", "idref": "43bd25f8-f877-5088-9093-5f23e64541cf", "note": "Piotr Czypionka / Auto Świat", "image": { "publicationId": { "ocdn": "386d71e6a0f1f4505e04f83adeb45734", "ocdnExt": "png", "type": "ocdn" }, "size": { "height": 92, "width": 66 }, "uuid": "0632e2cc-1479-4f48-b22c-f10d91d9f080", "url": "http://ocdn.eu/images/pulscms/MTY7MDA_/386d71e6a0f1f4505e04f83adeb45734.png" } }, "creators": [ { "idref": "457a5d0a-021a-444e-81db-4c1aaf47a70b", "uuid": "457a5d0a-021a-444e-81db-4c1aaf47a70b", "name": "Piotr Czypionka" } ], "publicationId": { "type": "ocdn", "ocdn": "7f524b656c408b085fd1ad4e80e30a6b", "ocdnExt": "jpg" }, "size": { "height": 1334, "width": 2000, "bytes": 370986 }, "_gql": { "description": { "abstract": "" }, "url": "https://ocdn.eu/pulscms/MDA_/7f524b656c408b085fd1ad4e80e30a6b.jpg", "caption": { "main": "Napełniania nieszczelnego układu jest karalne! Bezpieczniej jest robić to... „lewym” gazem, z którego nie trzeba się rozliczać" }, "source": { "uuid": "0306212f-a7ed-557b-a34f-fac64727da22", "name": "Auto Świat" }, "authors": [ { "uuid": "457a5d0a-021a-444e-81db-4c1aaf47a70b", "name": "Piotr Czypionka" } ], "license": { "name": "Auto Świat / Materiały własne", "uuid": "43bd25f8-f877-5088-9093-5f23e64541cf", "note": null }, "topics": [], "flags": {} }, "asyncAdSlot": null } Napełniania nieszczelnego układu jest karalne! Bezpieczniej jest robić to... „lewym” gazem, z którego nie trzeba się rozliczać Foto: Piotr Czypionka / Auto Świat
Napełniania nieszczelnego układu jest karalne! Bezpieczniej jest robić to... „lewym” gazem, z którego nie trzeba się rozliczać

Skąd nielegalny gaz?

Stowarzyszenie Dystrybutorów i Producentów Części Motoryzacyjnych twierdzi, że udział nielegalnego gazu do klimy na polskim rynku wynosi ok. 30 proc. Gaz ten sprowadzany jest z Turcji i Ukrainy i dostępny w jednorazowych butlach, a produkowany m.in. w Chinach. Co z tego wynika dla klienta? Nic! Po pierwsze, nigdy nie dowiemy się, czym napełnili klimatyzację naszego samochodu w warsztacie, a po drugie, jeśli korzystamy z renomowanych warsztatów specjalizujących się w naprawach klimatyzacji, to raczej po przeglądzie klimatyzacja będzie działać bez względu na to, co w niej jest. Czy „lewy” gaz może być niebezpieczny? Jasne, że może, jakkolwiek trudno sobie wyobrazić, by był bardziej niebezpieczny od „nowego” legalnego czynnika R1234yf, który – gdy już się zapali – zabije każdego, kto pojawi się blisko trujących wyziewów. Taki w każdym razie był przekaz niektórych producentów aut, którzy przez długi czas opierali się stosowaniu narzuconego im nowego czynnika chłodniczego produkowanego przez jedną firmę.  

Obecnie „nowy” czynnik R1234yf jest standardowo stosowany w nowych autach, zaś użycie gazu R134a jest odgórnie ograniczane, choć popyt na ten gaz nie maleje.