Mechanicy już dawno zwrócili uwagę na zachowanie, które można codziennie zobaczyć na parkingach. Chodzi o wybieranie położenia D, gdy samochód nadal toczy się do tyłu, albo wrzucanie R przed całkowitym zatrzymaniem pojazdu. W taki sposób skrzynia powoli się psuje, ale skutecznie.
Dlaczego zmiana z D na R podczas jazdy obciąża skrzynię biegów?
Automatyczna skrzynia biegów wykorzystuje między innymi sprzęgła, przekładnie planetarne, układ hydrauliczny oraz sterowanie elektroniczne. Poszczególne elementy muszą w odpowiednim momencie połączyć właściwe przełożenie i przekazać moment obrotowy na koła. Jeśli samochód nadal porusza się w jednym kierunku, a kierowca wybiera bieg wymuszający ruch w przeciwną stronę, układ napędowy musi przeciwstawić się bezwładności całego pojazdu. Właśnie wtedy pojawiają się niepotrzebne obciążenia oraz dodatkowe ciepło.
W potocznym uproszczeniu mówi się czasem o "zgrzytaniu biegów", choć w nowoczesnym automacie nie objawi się to, jak w ręcznej skrzyni ze źle obsłużonym sprzęgłem. Nie oznacza to jednak, że manewr jest bezpieczny. Obciążenie przejmują elementy cierne, sprzęgła i układ hydrauliczny.
Żeby było jasne, jednorazowa pomyłka raczej nie zakończy się natychmiastową awarią, ale regularne powtarzanie takiego zachowania przyspiesza zużycie komponentów, których wymiana wymaga rozebrania skrzyni i jest po prostu kosztowna.
Czy zmiana z D na R podczas jazdy od razu niszczy automat?
Na szczęście współczesne samochody coraz częściej otrzymują elektroniczne zabezpieczenia, które ignorują niewłaściwe polecenie albo opóźniają jego wykonanie do chwili, gdy prędkość spadnie do bezpiecznego poziomu. Wiele zależy jednak od konstrukcji skrzyni, wieku pojazdu, prędkości podczas manewru oraz sposobu działania konkretnego selektora.
Ponadto elektronika nie powinna być traktowana jak pozwolenie na złe nawyki. Starszy automat, gdzie wszystko odbywa się mechanicznie, może zareagować inaczej niż nowoczesna przekładnia sterowana całkowicie elektronicznie. Znaczenie ma także to, czy samochód jedynie minimalnie się toczył, czy nadal poruszał się z wyraźną prędkością. Im większa energia musi zostać wyhamowana przez elementy układu napędowego, tym większy może być chwilowy wzrost obciążenia i temperatury.
Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo
- Przeczytaj także: Kosztowny błąd zaraz po uruchomieniu auta. Lepiej poczekać z wrzuceniem D, by skrzynia przeżyła dłużej
Co producenci mówią o zmianie z D na R podczas jazdy?
Instrukcje obsługi samochodów zwykle pozostawiają niewiele miejsca na interpretację. Mazda ostrzega, że wybranie biegu wstecznego podczas ruchu pojazdu może doprowadzić do uszkodzenia skrzyni. Producent zaleca całkowite zatrzymanie samochodu przed przełączeniem między jazdą do przodu i do tyłu. Podobna zasada dotyczy położenia P, które nie powinno służyć do zatrzymywania auta pozostającego jeszcze w ruchu. Inni producenci mają podobne zapisy. Nie biorą oni odpowiedzialności za awarie wywołane właśnie takim zmienianiem przełożeń.
Czy trzeba wymieniać olej w automatycznej skrzyni biegów?
Prawidłowa obsługa wybieraka to tylko część profilaktyki. Płyn przekładniowy odpowiada za smarowanie, chłodzenie, pracę układu hydraulicznego oraz ochronę elementów wewnętrznych. Z czasem jego właściwości mogą się pogarszać, a w obiegu pojawiają się produkty zużycia współpracujących części. Niewłaściwy płyn, zbyt niski poziom lub zaniedbanie serwisu mogą pogorszyć płynność zmiany przełożeń i skrócić żywotność całej przekładni.
Co ważne, nie istnieje jeden uniwersalny interwał dla wszystkich samochodów. W zależności od modelu, konstrukcji skrzyni i warunków eksploatacji zalecenia mogą odpowiadać przebiegom od około 50 tys. do ponad 160 tys. km. Najlepiej jednak wymieniać olej co ok. 60 tys. km, by spać spokojnie.
W dodatku niektórych instrukcjach producent nie przewiduje typowej okresowej wymiany, ale lepiej się tym nie sugerować. Często producent samochodu tego nie zaleca, ale jużsam producent skrzyni w swojej książce mówi o wymianie. Dlatego lepiej nawet profilaktycznie po prostu zmienić olej w automacie. Ponadto jazda z przyczepą, częste manewrowanie, korki, wysokie temperatury i duże obciążenie mogą przemawiać za wcześniejszą kontrolą w wyspecjalizowanym serwisie.
Przeciążenia na skrzyni, gdy zmiana przełożenia odbywa się podczas toczenia samochodu, są ogromne. Nie warto, lepiej zatrzymać samochód do zera i wtedy zmieniać
Auto Świat
- Przeczytaj także: Czy można holować samochód z automatyczną skrzynią biegów? Większość kierowców nie wie, jakie są warunki
Jakie objawy mogą wskazywać na zużycie automatycznej skrzyni biegów?
Warto pamiętać, że pierwszym ostrzeżeniem o awarii rzadko jest kontrolka na desce rozdzielczej. Uwagę powinny zwrócić opóźnienia po wybraniu D lub R, szarpnięcia, poślizg podczas przyspieszania, nietypowe odgłosy, zapach przegrzanego oleju i przeciąganie biegu. Niepokojące są również wycieki i sytuacje, w których obroty silnika rosną, ale samochód nie przyspiesza proporcjonalnie. Dalsza jazda z takimi objawami może powiększyć zakres uszkodzeń.
Najrozsądniejszą reakcją w takim wypadku jest diagnostyka przeprowadzona przez warsztat znający dany typ przekładni. Sama wymiana płynu nie naprawi spalonych sprzęgieł ani uszkodzonej mechatroniki, a zastosowanie niewłaściwej procedury serwisowej może stworzyć kolejne problemy. Lepiej też nie czekać, aż samochód całkowicie straci napęd. Wczesne wykrycie usterki często pozwala ograniczyć koszty i uniknąć pełnej odbudowy skrzyni.
