Co się dzieje, gdy zaciągniesz elektryczny hamulec postojowy podczas jazdy? Sprawdziliśmy

W nowych autach mamy elektryczny hamulec postojowy, nazywany w skrócie EPB, a nie typowy ręczny. Choć niewielki przełącznik działa zupełnie inaczej niż mechaniczna dźwignia połączona z linkami, również może zatrzymać poruszający się pojazd. Reakcja samochodu nie zawsze będzie jednak taka, jakiej spodziewa się kierowca.

Elektryczny hamulec postojowy może mieć różną konstrukcję. W części samochodów silnik elektryczny napina tradycyjne linki prowadzące do hamulców jednej osi. W innych modelach niewielkie siłowniki są umieszczone bezpośrednio przy zaciskach. Najbardziej rozbudowane rozwiązania wykorzystują natomiast pompę układu ABS i ESP, dzięki czemu podczas awaryjnego hamowania mogą uruchomić hamulce wszystkich czterech kół.

Dla kierowcy konstrukcja układu ma drugorzędne znaczenie, ponieważ w każdym przypadku obsługa sprowadza się do użycia niewielkiego przełącznika. Istotne różnice pojawiają się dopiero podczas jazdy. Elektronika musi wtedy rozpoznać, czy kierowca rzeczywiście chce awaryjnie zatrzymać samochód, czy jedynie przypadkowo dotknął przycisku. Z tego powodu krótki ruch przełącznika może zostać zignorowany albo spowodować wyświetlenie ostrzeżenia.

Z kolei przytrzymanie przełącznika uruchomi w większości samochodów kontrolowane hamowanie. Samochód może wykorzystać hydrauliczny układ hamulcowy oraz systemy ABS i ESP, żeby zmniejszyć prędkość bez nagłego blokowania kół. W zależności od konstrukcji hamowane będą wszystkie koła albo tylko jedna oś. Dokładny sposób działania zawsze zależy od konkretnej marki, modelu i generacji pojazdu.

Hamowanie zazwyczaj trwa tak długo, jak długo kierowca lub pasażer przytrzymuje przełącznik. Po jego puszczeniu układ może przestać wytracać prędkość, jeżeli samochód nadal się porusza. Z kolei po całkowitym zatrzymaniu elektryczny hamulec postojowy może pozostać aktywny i zabezpieczyć pojazd przed stoczeniem. Nie warto więc zakładać, że jedno krótkie pociągnięcie przycisku wystarczy do automatycznego zatrzymania auta. Trzeba go trzymać bez przerwy.

Największą różnicą między zwykłym hamulcem ręcznym a tym elektrycznym jest to, że nie doprowadzi on do poślizgu. Układy bezpieczeństwa zostały zaprogramowane tak, aby utrzymać stabilność pojazdu, a nie sprowokować poślizg. Jeżeli samochód wykorzystuje ABS i ESP, sterownik może regulować siłę hamowania poszczególnych kół oraz korygować zachowanie auta. Nie oznacza to jednak, że każdy pojazd z elektrycznym ręcznym zachowa się identycznie.

Starsze i prostsze konstrukcje mogą wykorzystywać elektryczny siłownik współpracujący z mechaniczną linką. W takim rozwiązaniu działanie układu może być bardziej zbliżone do tradycyjnego hamulca postojowego, ale nawet wtedy kierowca nie ma jednak takiej kontroli nad siłą hamowania, jak przy ręcznej dźwigni. Przełącznik elektryczny działa według algorytmu ustalonego przez producenta, a reakcja może być szybka i zaskakująco zdecydowana.

Dlatego elektryczny hamulec postojowy podczas jazdy nie powinien być traktowany jako narzędzie do driftu lub wykonywania nawrotów. W wielu nowych modelach samochód uruchomi hamulce kilku kół i wykorzysta układ stabilizacji toru jazdy. Zamiast zablokowania tylnej osi kierowca otrzyma więc przede wszystkim mocne, lecz możliwie stabilne hamowanie. Elektronika będzie próbowała zapobiec obróceniu auta.

Co ważne, testowanie działania EPB na drodze może zakończyć się utratą kontroli, najechaniem przez pojazd jadący z tyłu albo przegrzaniem elementów układu hamulcowego. Szczególnie niebezpieczne byłoby użycie przełącznika na zakręcie, podczas gwałtownego omijania przeszkody lub na nawierzchni o nierównej przyczepności. Więc lepiej pozostawić jego działanie do sytuacji całkowicie awaryjnych.

Funkcja awaryjnego hamowania przy użyciu EPB może przydać się wtedy, gdy standardowe sterowanie hamulcami przestanie działać. Przykładem jest mechaniczne zablokowanie pedału, awaria powodująca brak oczekiwanej reakcji samochodu albo przedmiot, który zaklinował się w przestrzeni na nogi kierowcy. W takiej sytuacji przytrzymanie przełącznika może pozwolić na stopniowe zmniejszenie prędkości i zatrzymanie pojazdu.

Drugim scenariuszem jest zasłabnięcie kierowcy. Jeżeli pasażer ma dostęp do przycisku elektrycznego hamulca postojowego, może przytrzymać go i spróbować zatrzymać samochód. Najlepiej jednocześnie kontrolować kierunek jazdy, włączyć światła awaryjne i, o ile warunki na to pozwalają, skierować pojazd w bezpieczne miejsce. Reakcja powinna być spokojna, ponieważ gwałtowne szarpnięcie kierownicą podczas intensywnego hamowania zwiększa ryzyko utraty stabilności.

Skąd więc wiadomo, jak zadziała hamulec elektryczny w naszym konkretnym aucie? Najbezpieczniejszym źródłem informacji jest instrukcja obsługi. Producent powinien wyjaśnić, czy przełącznik trzeba pociągnąć, nacisnąć lub przytrzymać, a także opisać reakcję układu podczas jazdy. Warto zapoznać się z tą procedurą wcześniej, ponieważ w sytuacji awaryjnej może nie być czasu na szukanie odpowiedniego rozdziału w instrukcji.

Nie powinno się natomiast sprawdzać działania elektrycznego hamulca postojowego eksperymentalnie na drodze. Różnice pomiędzy poszczególnymi modelami są zbyt duże, żeby bezpiecznie przewidzieć zachowanie auta wyłącznie na podstawie doświadczeń z innym pojazdem.