Minipojazd podobny do wózka inwalidzkiego wcale nie musi być wózkiem inwalidzkim tylko np. wózkiem rowerowym; może być napędzany siłą mięśni, ale też ma prawo być wyposażony w silnik elektryczny albo spalinowy; tego rodzaju wynalazki wymykają się nieco przepisom – im bardziej się je zgłębia, tym bardziej nie wiadomo, co ich autorzy mieli na myśli.
Posłuchaj artykułu
00:00/00:00
Audio generowane przez AI (ElevenLabs) i może zawierać błędy
Youtube.com
Zarejestrowany na filmie wózek poruszał się z prędkością typową dla... samochodu
Według prawa o ruchu drogowym jadący wózkiem inwalidzkim to pieszy – powinien więc, gdzie to możliwe, korzystać z chodnika
Według rozporządzenia o warunkach technicznych pojazdów wózek inwalidzki to pojazd, który może uczestniczyć w ruchu drogowym
Maksymalna pojemność silnika spalinowego, w który wyposażony jest wózek, to 50 ccm; maksymalna moc silnika elektrycznego nie została określona
Filmik przedstawiający osobę na wózku podobnym do inwalidzkiego, która poruszając się po dwupasmowej drodze prowadzącej przez Wrocław sprawnie wyprzedza samochody, osiągając prędkość rzędu kilkudziesięciu km/h, wzbudza zrozumiałe emocje. Nic dziwnego – tak sprawnie poruszający się „inwalida” to zjawisko rzadko spotykane. Jeśli jednak przeanalizować obowiązujące przepisy, to tego rodzaju jazda wcale nie jest bardziej „sensacyjna” niż poruszanie się po ulicy np. na elektrycznej hulajnodze.
Wózki inwalidzkie to urządzenia o bardzo różnej konstrukcji, często, a może nawet zazwyczaj dopasowywane do indywidualnych potrzeb i możliwości użytkownika. Wyobraźmy sobie, że taki pojazd ma pedały – mogą być obsługiwane ręcznie. Taki wózek, jeśli jego szerokość jest nie większa niż 0,9 m, może być formalnie rowerem, gdyż „kodeksowa” definicja roweru to:
rower – pojazd o szerokości nieprzekraczającej 0,9 m poruszany siłą mięśni osoby jadącej tym pojazdem; rower może być wyposażony w uruchamiany naciskiem na pedały pomocniczy napęd elektryczny zasilany prądem o napięciu nie wyższym niż 48 V o znamionowej mocy ciągłej nie większej niż 250 W, którego moc wyjściowa zmniejsza się stopniowo i spada do zera po przekroczeniu prędkości 25 km/h;
Jak widać, taki rower (może on mieć trzy albo cztery koła i wciąż pozostaje rowerem) może być wyposażony w silnik wspomagający. Przepisy nie ograniczają prędkości maksymalnej tego pojazdu, ograniczają jedynie maksymalną moc silnika i zakres jego działania – wspomaga on rowerzystę do prędkości 25 km/h.
Pojazd jest szybszy, ale jedynie w sytuacji, gdy rowerzysta (inwalida?) używa do tego wyłącznie własnych mięśni. A co, jeśli pojazd napędzany pedałami ma szerokość większą niż 0,9 m? Wtedy przestaje być rowerem, ale może być zakwalifikowany jako wózek rowerowy.
wózek rowerowy – pojazd o szerokości powyżej 0,9 m przeznaczony do przewozu osób lub rzeczy poruszany siłą mięśni osoby jadącej tym pojazdem; wózek rowerowy może być wyposażony w uruchamiany naciskiem na pedały pomocniczy napęd elektryczny zasilany prądem o napięciu nie wyższym niż 48 V o znamionowej mocy ciągłej nie większej niż 250 W, którego moc wyjściowa zmniejsza się stopniowo i spada do zera po przekroczeniu prędkości 25 km/h;
Różnica, jak się na pierwszy rzut oka wydaje, dotyczy jedynie szerokości tego pojazdu, ale w praktyce zmienia się wiele: rower może, a nawet powinien jechać po drodze dla rowerów, jeśli jest ona dostępna. Wózek rowerowy nie ma prawa jechać po drodze dla rowerów, gdyż nie jest rowerem. Ponieważ jednocześnie nie ma powodu (i z reguły możliwości – jest za szeroki), aby jechać chodnikiem, powinien on jechać jezdnią.
droga dla rowerów – drogę lub jej część przeznaczoną do ruchu rowerów, oznaczoną odpowiednimi znakami drogowymi;
Natomiast uprawnienia potrzebne do jazdy rowerem i wózkiem rowerowym są obecnie identyczne.
Dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania: rowerem i wózkiem rowerowym – jest karta rowerowa lub prawo jazdy kategorii AM, A1, B1 lub T – w przypadku osób, które nie ukończyły 18 lat;
Starsi użytkownicy nie muszą mieć uprawnień do jazdy rowerem. Kartę rowerową można uzyskać po ukończeniu 10 lat. Surowsze ograniczenia wiekowe dotyczą tylko przewożenia innej osoby rowerem czy wózkiem rowerowym.
Wymagany minimalny wiek do kierowania wynosi:
17 lat – dla roweru wieloosobowego, roweru lub wózka rowerowego przewożących inną osobę;
W sumie oznacza to, że jeśli wózek (pojazd, którym jedzie inwalida) ma jakąś formę przeniesienia napędu z pedałów na koła, to może być traktowany jak rower lub wózek rowerowy (w zależności od szerokości) i w obu tych przypadkach ma prawo brać udział w ruchu drogowym. Oczywiście, jeśli ma manetkę gazu i (albo) przyspiesza za sprawą silnika powyżej 25 km/h, to jest to pojazd tak samo wyjęty spod prawa jak rowery elektryczne o dużej mocy – legalnie można używać go tylko poza drogami publicznymi. W pełni legalnym wózkiem rowerowym nie wolno jeździć po chodniku nawet w sytuacjach wyjątkowych przewidzianych dla rowerzystów. Wózki rowerowe (inaczej niż rowery) nie mogą nigdy jechać obok siebie; Tam, gdzie nie ma chodnika, wózkiem rowerowym należy, o ile to możliwe, jechać poboczem., ale w typowych miejskich warunkach wózkiem rowerowym trzeba przemieszczać się po jezdni.
Wózek inwalidzki - na chodnik czy na ulicę?
Z wózkiem inwalidzkim przepisy mają znacznie więcej problemów niż z wózkami rowerowymi, o których wiadomo po pierwsze, że z całą pewnością należą do pojazdów, a po drugie, że jeżdżąc nimi nie można korzystać z większości ułatwień przewidzianych dla rowerzystów.
Prawo o ruchu drogowym zna jednak definicję wózka inwalidzkiego:
wózek inwalidzki – pojazd konstrukcyjnie przeznaczony do poruszania się osoby niepełnosprawnej, napędzany siłą mięśni lub za pomocą silnika, którego konstrukcja ogranicza prędkość jazdy do prędkości pieszego;
I, co ważne, jeśli użytkownik wózka inwalidzkiego pragnie poruszać się nim na prawach pieszych, to może:
pieszy – osobę znajdującą się poza pojazdem na drodze i niewykonującą na niej robót lub czynności przewidzianych odrębnymi przepisami; za pieszego uważa się również osobę prowadzącą, ciągnącą lub pchającą rower, motorower, motocykl, wózek dziecięcy, podręczny lub inwalidzki, osobę poruszającą się w wózku inwalidzkim, a także osobę w wieku do 10 lat kierującą rowerem pod opieką osoby dorosłej;
A zatem mamy pojazd, który jedzie powoli, może korzystać z chodnika, przejść dla pieszych, w wyjątkowych okolicznościach także z drogi dla rowerów, gdzie jednak nigdy nie ma pierwszeństwa. Wózek inwalidzki z racji niewielkiej rozwijanej prędkości jest niegroźny dla otoczenia, można nim wjechać do autobusu, itp.
Okazuje się jednak, że wózkiem inwalidzkim można także jechać po jezdni, co można stwierdzić np. na podstawie Ustawy o kierujących, która mówi:
Wymagany minimalny wiek do kierowania wynosi 13 lat – dla jadącego po jezdni wózka inwalidzkiego;
A zatem w ogóle z wózka inwalidzkiego można korzystać bez ograniczeń wiekowych, ale po osiągnięciu wieku 13 lat można nim wyjechać też na jezdnię.
Gdy zajrzymy do rozporządzania o warunkach technicznych pojazdów, dowiemy się, że każdy wózek inwalidzki powinien być wyposażony w to, co rower: w światła odblaskowe i pozycyjne, co najmniej jeden skuteczny hamulec, w dzwonek lub inny sygnał ostrzegawczy. Ale uwaga:
Dopuszczalne jest uczestniczenie w ruchu wózka inwalidzkiego napędzanego silnikiem pomocniczym pod warunkiem:
Te dodatkowe wymagania to po prostu wymagania przewidziane dla motoroweru: niezbędne są dwa hamulce zamiast jednego, numer vin, tłumik, lusterko wsteczne i wiele innych. Tylko czy mówimy o tym samym wózku inwalidzkim, o którym mówi art. 2 w punkcie 48 Kodeksu drogowego, który opisuje wózek inwalidzki jako pojazd rozwijający prędkość pieszego? Chyba... nie do końca, prawda? Pomijając już nawet nieprecyzyjny zapis o „prędkości pieszego” (idącego? biegnącego?), przepisy rozporządzenia (akt prawny niższego rzędu niż ustawa) mówią o uczestniczeniu w ruchu – chyba nie z prędkością pieszego? Inna ustawa (Ustawa o kierujących pojazdami) też przewiduje jazdę wózkiem inwalidzkim po jezdni. Ale na jakich warunkach?
Ten pierwszy wózek inwalidzki (z Kodeksu drogowego) porusza się na prawach pieszego, a zatem nie może poruszać się wzdłuż po jezdni w miejscu, gdzie dla pieszych przewidziano chodnik. Ten drugi wózek inwalidzki (z rozporządzenia o warunkach technicznych pojazdów) ma poważny silnik spalinowy, numer VIN niczym pełnoprawny pojazd i wiele innych atrybutów pojazdów uczestniczących w ruchu – czy to wciąż pieszy?
To, że przepisy nie określają maksymalnej mocy silnika elektrycznego, w jaki może być wyposażony wózek inwalidzki (w przypadku motoroweru elektrycznego 4 kW) można traktować jak zwykłe przeoczenie, prawda?
Reasumując...
...nie powinniśmy się dziwić, widząc wózek inwalidzki na jezdni; nie powinniśmy być też zaskoczeni, że dla przepisów drogowych „turbowózki” na drodze są pewnym zaskoczeniem. Nie one jedne – jasnego (no dobrze: żadnego) umocowania w prawie nie mają też hulajnogi elektryczne, jednokołowce na baterie i inne Urządzenia Transportu Osobistego (UTO). Przepraszam – nie ma żadnego UTO – Ministerstwu Infrastruktury udało się przetrwać kolejny sezon bez podejmowania strategicznych decyzji w tej kwestii.
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.
