Tramwaj

Tramwaj to pojazd szynowy komunikacji miejskiej, napędzany obecnie niemal zawsze silnikiem elektrycznym, a dawniej także końmi, parą lub silnikami spalinowymi. Porusza się po torach wbudowanych w jezdnię albo po wydzielonych torowiskach, czasem również na odcinkach bezkolizyjnych czy podziemnych. Jest przystosowany do ruchu miejskiego i zwykle obsługuje obszar jednego miasta, choć spotyka się też sieci aglomeracyjne i podmiejskie.

Początki tramwajów wiążą się z liniami, które wyrosły z wcześniejszych rozwiązań stosowanych w transporcie szynowym. Pierwsze tramwaje miejskie były wagonami ciągniętymi przez konie, a z czasem w różnych krajach pojawiały się także systemy parowe, pneumatyczne i elektryczne. Przełomowe znaczenie miało upowszechnienie trakcji elektrycznej, która przed I wojną światową objęła niemal wszystkie wcześniej istniejące sieci.

Na ziemiach polskich najpierw rozwijały się tramwaje konne, a następnie elektryczne. Po II wojnie światowej część sieci rozbudowywano i modernizowano, ale wiele linii i całych systemów zlikwidowano, zwłaszcza w mniejszych miastach. Od lat 80. XX wieku w wielu krajach nastąpił powrót do tramwaju jako środka transportu wydajnego i bardziej ekologicznego od autobusu. W Polsce równolegle występują zarówno procesy rozwoju, jak i ograniczania niektórych odcinków sieci.

Tramwaje mogą jeździć w ruchu mieszanym razem z innymi uczestnikami ruchu albo korzystać z wydzielonych tras. Ich infrastruktura i technologia są pod wieloma względami zbliżone do kolei, choć same pojazdy są zazwyczaj krótsze i lżejsze. Zasilanie odbywa się zwykle z napowietrznej sieci trakcyjnej, rzadziej z trzeciej szyny lub akumulatorów.

W ruchu ulicznym tramwaje podlegają przepisom drogowym, ale obowiązują je też dodatkowe sygnały i zasady wynikające ze specyfiki jazdy po szynach. W Polsce część przepisów przyznaje tramwajom uprzywilejowaną pozycję względem innych pojazdów na wspólnej jezdni.

Tramwaje klasyfikuje się według napędu, przeznaczenia, konstrukcji oraz układu jazdy. Mogą to być pojazdy pasażerskie, towarowe lub techniczne, a także wagony jedno- i dwukierunkowe. Występują konstrukcje jednoczłonowe i wieloczłonowe, a także pojazdy wysokopodłogowe, średniopodłogowe i niskopodłogowe.

Współczesny rozwój sieci tramwajowych wiąże się z budową wydzielonych torowisk, nadawaniem priorytetu komunikacji miejskiej oraz wprowadzaniem tramwajów niskopodłogowych. Pojawiają się też rozwiązania pozwalające ograniczyć obecność klasycznej sieci trakcyjnej w centrach miast.

Tramwaj odgrywa istotną rolę w komunikacji miejskiej, ponieważ może obsługiwać duże potoki pasażerów i stanowi element trwałej infrastruktury transportowej. W wielu miastach jest postrzegany jako środek wydajniejszy, tańszy w eksploatacji i bardziej ekologiczny niż autobus. Jego znaczenie wzrosło wraz z powrotem zainteresowania transportem publicznym, ograniczaniem ruchu samochodowego w centrach oraz rozwojem systemów szybkiego tramwaju.

Według recentnych doniesień medialnych tramwaje pojawiały się ostatnio w kontekście kilku głośnych zdarzeń. W Poznaniu opisywano sprawę pobicia 67-letniego pasażera w tramwaju linii 16. Początkowo relacjonowano, że mężczyzna stanął w obronie nastolatka z Ukrainy, jednak późniejsze ustalenia prokuratury, oparte na monitoringu, wskazały, że sprawcy wcześniej znieważali innych pasażerów, w tym obywateli Indii, a poszkodowany zareagował na ich zachowanie. Dwóch zatrzymanych usłyszało zarzuty pobicia i znieważenia, a ich czyn zakwalifikowano jako chuligański.

We Wrocławiu gwałtowna burza doprowadziła do lokalnych zalań i czasowego paraliżu części ruchu tramwajowego. Na trasy zastępcze skierowano linie 1, 7, 14, 15, 16 i 24, a po ustaniu opadów ruch został przywrócony. Z kolei w Łodzi policja prowadzi czynności wyjaśniające po ujawnieniu nagrania, na którym dwie młode osoby uczepiły się z zewnątrz tylnego wagonu tramwaju linii 8 i przejechały w ten sposób kilkaset metrów. Funkcjonariusze podkreślają, że skutki takiego zachowania mogły być tragiczne.