Nowe przepisy, które właśnie zaczęły obowiązywać, przewidują, że o uzyskanie prawo jazdy kategorii B w Polsce (na samochody osobowe i dostawcze do 3,5 t) mogą starać się osoby, które ukończyły 17 lat (a nie 18, jak do tej pory). Warunkiem jest pisemna zgoda rodziców lub opiekunów oraz jazda przez pierwsze sześć miesięcy (lub do ukończenia 18 lat) w towarzystwie doświadczonego kierowcy. O zmianach mówiono od dawna, ale jaki jest ich sens? Czy nowe zasady rozwiązują jakiś poważny problem? A może generują kolejne?
Kiedy 17-latek może prowadzić auto?
Przewidziano kilka "bezpieczników" zwiększających nadzór nad niepełnoletnim kierującym. Towarzyszący mu dorosły musi mieć minimum 25 lat i posiadać prawo jazdy od co najmniej pięciu lat. To nie wszystko: taki pasażer nie mógł podlegać zakazu prowadzenia pojazdów w ciągu ostatnich pięciu lat, nie może być też pod wpływem alkoholu lub innych środków odurzających
Jazda bez opiekuna będzie traktowana jak prowadzenie pojazdu bez uprawnień.
Należy zaznaczyć, że prawo jazdy 17-latka będzie ważne wyłącznie na terenie Polski, aż do osiągnięcia przez kierowcę pełnoletności.
Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo
Poznaj kontekst z AI
Jakie zmiany wprowadzono dla 17-latków w prawie jazdy?
Jakie są wymagania dla towarzyszącego kierowcy?
Jak długo będzie trwał okres próbny dla 17-latków?
Jakie są statystyki wypadków młodych kierowców?
Prawo jazdy dla 17-latków - co na to policja?
Zapytałem o opinię nadkom. Roberta Opasa z Biura Ruchu Drogowego Komendy Głównej Policji:
Na ocenę funkcjonowania nowych przepisów będziemy musieli poczekać, gdyż policja opiera się na statystyce gromadzonej w konkretnych okresach, analizując stan bezpieczeństwa ruchu drogowego. Warto jednak zauważyć, że takie rozwiązania zdają egzamin w wielu krajach europejskich
- usłyszałem.
Faktycznie, aktualnie prawa jazdy kategorii B są wydawane 17-latkom m.in. we Francji, Niemczech, Austrii, Danii, Holandii, Irlandii oraz na Węgrzech i Słowacji.
Trudno jednoznacznie stwierdzić, czy np. 20-latek będzie lepszym kierowcą niż 17-latek.
Niewątpliwym plusem wydaje się być możliwość zwiększenia doświadczenia i mobilności młodzieży (w tym na terenach o słabszej infrastrukturze komunikacji publicznej), w szczególności tej, która interesuje się bezpiecznym i świadomym uczestnictwem w ruchu drogowym
- dodaje policjant.
Statystyki nie pozostawiają złudzeń, ale...
Dane policyjne są jednoznaczne: młodzi kierowcy w wieku od 18 do 24 lat odpowiadają za największą liczbę wypadków na 10 tys. mieszkańców. W 2024 r. spowodowali 2945 wypadków (15 proc. wszystkich, do których doszło z winy kierujących), w których zginęło 271 osób, a 3745 zostało rannych.
Najczęstszą przyczyną – w 34,3 proc. przypadków – było niedostosowanie prędkości do warunków jazdy. Dramatyczny jest fakt, że aż 60,1 proc. ofiar śmiertelnych to właśnie rezultat takich zdarzeń. Policja podkreśla w rocznym raporcie, że młodzi kierowcy często wykazują się brawurą i skłonnością do ryzyka.
Z drugiej strony eksperci argumentują, że problemem nie jest sam wiek czy brak znajomości przepisów, ale brak doświadczenia za kierownicą. Kilkudziesięciogodzinny kurs na prawo jazdy nie daje wystarczającej praktyki – kluczowa jest umiejętność przewidywania zagrożeń i odpowiedzialność, które nabywa się z czasem.
W uzasadnieniu rządowego projektu ustawy wskazano, że efektywny model szkolenia kierowców powinien być maksymalnie wydłużony, w co o wpisuje się prawo jazdy dla 17-latków i jazda z powyższymi ograniczeniami.
Jazda z rodzicemLightFieldStudios / Shutterstock
Kiedy zostanie wprowadzony okres próbny dla nowych kierowców?
Nowe przepisy przewidują również wydłużony okres próbny dla świeżo upieczonych kierowców bez względu na wiek. Dla 17-latków będzie on jednak wynosił aż trzy lata (choć nie dłużej niż do ukończenia 20. roku życia), a dla pozostałych — dwa lata.
W tym czasie obowiązuje całkowity zakaz prowadzenia po alkoholu (0,0 promila), przewożenia osoby niepełnoletniej bez obecności opiekuna, wykonywania przewozu rzeczy w ramach transportu drogowego oraz limit 12 punktów karnych – po jego przekroczeniu konieczne będzie dodatkowe szkolenie z zakresu zagrożeń w ruchu drogowym. Dwa wykroczenia drogowe będą z kolei oznaczać przedłużenie okresu próbnego o dwa lata. Ponadto, jeśli w pierwszym roku kierowca zgromadzi więcej niż 20 punktów karnych, zostaną mu cofnięte uprawnienia.
