Tajemnicze kopuły przy drogach. Mało kto wie, że kryją tysiące ton soli

To tzw. kopuły Fitzpatricka, czyli specjalne magazyny soli drogowej. Nazwa obiektów pochodzi od ich twórcy, Kanadyjczyka Johna Fitzpatricka. Pierwsze takie magazyny powstały w 1968 r. Pomysł okazał się na tyle udany, że szybko rozprzestrzenił się na niemal cały świat.

Dziś charakterystyczne kopuły są stałym elementem krajobrazu drogowego w wielu krajach, również w Polsce. Można je spotkać na terenach Obwodów Utrzymania Drogi, czyli baz odpowiedzialnych za utrzymanie infrastruktury drogowej.

Nietypowa forma nie jest dziełem przypadku. Stożkowa konstrukcja ma kilka istotnych zalet, które sprawiają, że doskonale sprawdza się w trudnych warunkach atmosferycznych.

Pierwszą z nich jest odporność na śnieg i wiatr. Dzięki opływowym ścianom śnieg nie zalega na dachu, a silne podmuchy mają znacznie mniejszy wpływ na stabilność budynku. To szczególnie ważne zimą, gdy magazyny muszą być stale dostępne. Nie bez znaczenia jest także drewniana konstrukcja. Pozwala ona utrzymywać odpowiedni mikroklimat wewnątrz obiektu, więc sól zachowuje optymalną wilgotność.

Kopuły Fitzpatricka robią wrażenie nie tylko na zewnątrz. Standardowe obiekty mają około 30 m średnicy i 15 m wysokości, choć powstają również większe konstrukcje. Takie rozmiary pozwalają bez problemu wjechać do środka ciężarówkom i ładowarkom. Jednocześnie w jednym magazynie można przechowywać kilka tysięcy ton soli, która później trafia na drogi podczas opadów śniegu i gołoledzi.

Charakterystyczne kopuły można spotkać w wielu regionach kraju. Znajdują się przy głównych trasach, np. w okolicach węzłów przy autostradach i ekspresówkach, ale nie tylko.

W województwie małopolskim na 31 magazynów soli 14 ma formę kopuły Fitzpatricka. Znajdują się one przy drogach szybkiego ruchu (A4, S7, S52), a także przy drogach krajowych (DK94, DK7, DK28, DK58, DK75, DK94). Największy magazyn tego typu w regionie mieści się przy węźle Modlnica na Północnej Obwodnicy Krakowa. Jego pojemność sięga imponujących 3,6 tys. ton soli.

Magazyny soli wkrótce znów staną się jednym z najważniejszych elementów zimowego utrzymania dróg. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) zapowiada, że w nadchodzącym sezonie przy odśnieżaniu i zwalczaniu śliskości będzie pracować kilka tysięcy osób. Do ich dyspozycji pozostanie blisko 2200 pługosolarek, niemal 240 pługów śnieżnych oraz 288 magazynów soli rozmieszczonych w całym kraju.

Drogowcy prognozują, że w nadchodzącym sezonie na drogach może zostać wykorzystanych nawet 357 tys. ton soli drogowej, około 1,4 tys. ton chlorku wapnia oraz ponad 22 tys. ton materiałów uszorstniających.

Nie są to wartości przesadzone. Poprzednia zima należała do najbardziej wymagających w ostatnich latach — zużyto 468 tys. 935 ton on soli. W ciągu minionej dekady większe zużycie soli odnotowano jedynie w sezonie 2020/2021 — wyniosło 496 tys. 643 ton. Dla porównania bardzo łagodna zima 2019/2020 pochłonęła tylko 154 tys. ton soli.

GDDKiA odpowiada za utrzymanie ponad 18 tys. km dróg krajowych (blisko 21 tys. km, jeśli uwzględnić także drogi serwisowe). Warto jednak pamiętać, że za drogi publiczne przebiegające przez miasta, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, odpowiadają ich prezydenci. Poza systemem zarządzanym przez GDDKiA pozostają również płatne, koncesyjne odcinki autostrad A1, A2 i A4.