Zderzenie

Zderzenie to ogólne określenie zjawisk powstających przy zetknięciu się ciał poruszających się względem siebie. W fizyce oznacza oddziaływanie między takimi obiektami, trwające przez skończony czas. Pojęcie to zwykle odnosi się do zjawisk krótkotrwałych, choć bywa używane także wobec procesów rozciągniętych w czasie, jak zderzenia galaktyk.

Opis zderzenia koncentruje się przede wszystkim na ruchu ciał przed oddziaływaniem i po jego zakończeniu. Stan początkowy obejmuje listę obiektów biorących udział w zderzeniu wraz z ich położeniami i pędami tuż przed kontaktem. Stan końcowy opisuje te same elementy po zakończeniu oddziaływania.

W praktyce badawczej najważniejsza jest relacja między stanem początkowym a końcowym. W mechanice klasycznej można co do zasady jednoznacznie wyznaczyć stan końcowy, jeśli znane są siły działające podczas zderzenia. W mechanice kwantowej wynik nie jest przewidywalny w sposób jednoznaczny, ale możliwe jest określanie prawdopodobieństw uzyskania różnych stanów końcowych.

Zderzenia opisuje się w różnych układach odniesienia. Do najczęściej stosowanych należy układ laboratorium, w którym jedno z ciał początkowo spoczywa, oraz układ środka masy, gdzie całkowity pęd przed zderzeniem wynosi zero. Zgodnie z zasadą zachowania pędu także po zderzeniu środek masy układu pozostaje w spoczynku.

Wikipedia podaje, że przykładami zderzeń mogą być uderzenie jednej kuli bilardowej o drugą, pochłonięcie neutronu przez jądro uranu i następujący po tym rozpad jądra, a także przelot komety w pobliżu Słońca z odchyleniem toru wskutek oddziaływania grawitacyjnego. Nie zalicza się do nich natomiast ruchu planety lub komety okresowej wokół Słońca, ponieważ czas oddziaływania jest w takim przypadku teoretycznie nieskończony.

W badaniu zderzeń podstawową rolę odgrywają zasady zachowania, przede wszystkim zasada zachowania pędu i zasada zachowania energii. Dzięki nim można wiązać parametry stanu końcowego nawet wtedy, gdy dokładny mechanizm zderzenia nie jest znany. W analizie zderzeń cząstek elementarnych uwzględnia się także zachowanie określonych liczb kwantowych.

Energia w zderzeniu może zmieniać swoją postać. Część energii kinetycznej bywa przekształcana w ciepło, odkształcenie, rozerwanie obiektów albo w masę nowych cząstek. Może też dojść do sytuacji odwrotnej, gdy zderzenie wyzwala energię potencjalną i zwiększa energię kinetyczną produktów. Zderzenie, w którym zachowane są te same cząstki i energia kinetyczna, określa się jako sprężyste.

W dostarczonych materiałach prasowych słowo „zderzenie” pojawia się głównie w kontekście zdarzeń drogowych i wypadków. Według relacji mediów pod Jasłem 28-letni kierowca Hondy podczas wyprzedzania na podwójnej ciągłej niemal doprowadził do czołowego zderzenia z nieoznakowanym radiowozem; policja zatrzymała mu prawo jazdy i skierowała sprawę do sądu. Z kolei na drodze krajowej nr 28 w Małopolsce samochód osobowy zjechał z jezdni i uderzył w drzewo, a kierowca z ciężkimi obrażeniami trafił do szpitala śmigłowcem LPR.

Artykuły opisują też śmiertelne czołowe zderzenie dwóch aut w Wilkowie Polskim, w którym zginął jeden kierowca, a troje pasażerów drugiego pojazdu, w tym niemowlę, zostało przetransportowanych do szpitala. W innym materiale mowa o zderzeniu dwóch skuterów wodnych podczas zawodów w Płocku; zginął tam 19-letni mistrz Polski Igor Tycel. Pojawia się również wzmianka o sprawie zaginięcia Anny Szechner we Wrocławiu, gdzie rodzina wskazuje na wątek zderzenia w pobliżu Centrum Handlowego Korona i odnalezienia w samochodzie jej portfela z dokumentami.