Pierwsze egzemplarze Zastavy 101 opuściły linię produkcyjną zakładu w Kragujewacu 15. października 1971 roku.Model ten był efektem współpracy z włoskim Fiatem i wywodził się ze znanego Fiata 128.
Bardzo szybko ówczesna jugosłowiańska Zastava stała się samochodem marzeń w krajach Europy Centralnej.
Fabryka w serbskim Kragujewacu powstała w latach trzydziestych minionego stulecia i specjalizowała się w produkcji broni i sprzętu wojskowego. Jeszcze przed wojną zakupiono licencję na produkcję samochodów osobowych marki Chevrolet.
Czytaj nas częściej w Google
Samochody stały się domeną fabryki Crvena Zastava dopiero od 1953 roku, gdzy zakupiono licencję na terenowe auta Willys Jeep.
Rok później zawarto pierwsze w historii tego producenta porozumienie z włoskim Fiatem. Od 12. sierpnia 1954 roku rozpoczęto produkcję Fiata 1400, Fiata 1900 i terenowego modelu o nazwie Campagnola.
Dużym krokiem stało się wprowadzenie do produkcji Zastavy 600, która była zmodernizowaną wersją Fiata 600.Model ten sukcesywnie modernizowano, zwiększała się pojemność i moc jednostek napędowych, a kolejne modele to Zastava 750 (od 1964 roku) i Zastava 850 (od 1980 roku). Ostatecznie ich produkcję zakończono w 1985 roku.Model ten z powodzeniem był eksportowany do wielu krajów, w tym także do Polski.
W 1961 roku rozpoczęła się kolejna era zakładów w Kragujewacu. Było to rozpoczęcie produkcji modelu o nazwie Zastava 1300, który był licencyjną wersją Fiata 1300. Samochody te były eksportowane do wielu krajów, a tylko w 1965 roku do Polski dostarczono ich ponad 6 tys. egz.
Samochodem roku w 1969 roku został Fiat 128, który stał się wkrótce także licencyjną Zastavą 101. Pierwszy egzemplarz zmodernizowanej w porównaniu z pierwowzorem Zastavy 101 zjechał z taśmy produkcyjnej zakładu w Kragujewacu w dniu 15. października 1971 roku.
Duże zapotrzebowanie i dobra opinia, spowodowały, iż w wyniku podpisanego porozumienia pomiędzy warszawską Fabryką Samochodów Osobowych a Crveną Zastavą, rozpoczęto w Polsce montaż Zastavy 1100p i w Kragujewacu Fiata 125pz.
Poszerzeniem palety produkcyjnej stało się w 1978 roku rozpoczęcie współpracy z włoskim IVECO, której efektem było samochód użytkowy OM 40/35.
W 1981 roku pojawiła się Zastava 102, które w rzeczywistości była licencyjnym Fiatam 127, znana powszechnie jako Zastava Yugo 45 lub Yugo Koral. Model ten produkowano w wielu wersjach i nawet eksportowano przez krótki czas do USA. Nie miały one jednak dobrej opinii i uznawane zostały za jedne z najbardziej awaryjn ych na rynku.
Ewolucyjne modele, to Yugo Skala 101 i Yugo Skala 128, które stanowiły zmodernizowane wersje dotychczas produkowanych modeli.
Przebojem miało stać się Yugo Floryda, którego nadwozie zaprojektował słynny włoski stylista Girogetto Giugiaro. Jego premiera odbyła się w 1987 roku, a rok później rozpoczęto produkcję seryjną.
W 1999 roku zakłady w Kragujewacu zostały zbombardowane przez samoloty NATO, a następnie z czasem odbudowane.
Od 1971 roku wyprodukowano ponad 1 mln egz. modelu Zastava 101 i ponad 250 tys. modelu Zastava 128.
Najnowsza historia, to rozwinięcie współpracy z włoskim Fiatem, który po podpisaniu umowy z rządem Serbii stał się właścicielem fabryki w Kragujewacu.
Fiat ma wobec Zastavy wielkie plany. Zyskał 70 proc. udziałów i chce poszerzyć produkcję. Dzięki inwestycji ponad 800 mln Euro (kolejnych 300 mln Euro zainwestuje w infrastrukturę Serbia), ma wielkość produkcji tego zakładu wzrosnąć z 60 tys. egz. do 300 tys. egz. w 2010 roku.
Obecnie w Serbii produkowana jest druga generacja Fiata Punto pod nazwą Zastava 10, a także przestarzałe modele Florida, Koral i Skala. Fiat rozważa takze wprowadzenie do produkcji swojego najmniejszego modelu samochodu pod marką Zastava. Będzie to małe auto miejskie zbudowane na skróconej platformie Panda i 500. Według planów Fiata aż 95 proc. produkcji ma być przeznaczone na eksport.
