Olej napędowy

Olej napędowy, oznaczany na stacjach jako Diesel, a w Polsce także skrótem ON, to paliwo przeznaczone do silników wysokoprężnych z zapłonem samoczynnym. Jest mieszaniną węglowodorów parafinowych, naftenowych i aromatycznych, wydzielanych z ropy naftowej w procesach destylacyjnych. W encyklopedycznym ujęciu to jeden z podstawowych rodzajów paliw ciekłych, rozpoznawalny nie przez liczbę oktanową, lecz przez liczbę cetanową, czyli parametr opisujący zdolność do szybkiego samozapłonu pod wpływem wysokiej temperatury.

Olej napędowy otrzymuje się z destylatów ropy naftowej o temperaturach wrzenia wyższych niż w przypadku frakcji używanych do produkcji benzyny. Ze względu na dużą zawartość siarki w takich destylatach konieczne jest jej usuwanie metodą obróbki wodorowej w procesach katalitycznych. Paliwa tego typu mogą być też wytwarzane z frakcji pozostałych po destylacji, jednak wtedy wymagane są procesy rozkładowe, takie jak kraking katalityczny czy hydrokraking.

Skład oleju napędowego i proporcje poszczególnych węglowodorów zależą od rodzaju przerabianej ropy oraz od zastosowanej technologii. Wśród ważnych składników i baz wymienia się m.in. naftę, lekki, średni i ciężki olej napędowy, frakcje hydrorafinowane oraz komponenty z hydrokrakingu i krakingu katalitycznego.

Właściwości oleju napędowego są ściśle określane przez jego parametry fizykochemiczne. Wikipedia podaje m.in. typową gęstość od 0,82 do 0,845 kg/dm3, wartość opałową 43 MJ/kg, liczbę cetanową od 51 do 85 oraz temperaturę zapłonu powyżej 55°C. Wskazane są także maksymalne poziomy zawartości wody, siarki i zanieczyszczeń.

Ponieważ w silnikach wysokoprężnych zapłon ma charakter temperaturowy, a nie iskrowy, nie stosuje się tu liczby oktanowej znanej z benzyn. Istotne są natomiast dodatki poprawiające własności zimowe oraz dodatki uszlachetniające. Na stacjach paliw olej napędowy jest oznaczany typem silnika Diesel oraz zharmonizowaną etykietą paliwową.

Znaczenie oleju napędowego dobrze widać w zastosowaniach opisywanych zarówno przez źródło encyklopedyczne, jak i materiały prasowe. To podstawowe paliwo dla silników wysokoprężnych, a więc ważny element funkcjonowania transportu i wielu gałęzi gospodarki. Z artykułów wynika też, że jego zużycie ma znaczenie w miejscach oddalonych od sieci energetycznej, gdzie generatory zasilane dieslem są wykorzystywane jako źródło energii.

Jednocześnie paliwo to pozostaje istotnym kosztem działalności firm przewozowych. W medialnych opisach podkreślono, że ceny diesla wpływają na rentowność transportu drogowego, a ograniczanie zużycia oleju napędowego może oznaczać nie tylko niższe koszty, lecz także mniej emisji spalin, hałasu i dostaw paliwa.

Według ostatnich artykułów olej napędowy znajduje się w centrum zainteresowania kierowców i branży transportowej z powodu wzrostu cen. Media opisują, że napięcia na Bliskim Wschodzie, problemy logistyczne, koszty ubezpieczeń oraz sytuacja na rynku ropy i paliw zwiększają presję na dalsze podwyżki. Cytowani eksperci mówią o deficycie oleju napędowego w Europie i wskazują, że w razie utrzymania napiętej sytuacji ceny diesla mogą dalej rosnąć, a nawet zbliżyć się do bardzo wysokich poziomów.

Artykuły relacjonują też wakacyjne promocje na stacjach paliw. Rabaty na olej napędowy oferują m.in. Orlen, BP, Circle K, MOYA, Shell, Amic Energy i MOL, zwykle po aktywacji kuponów w aplikacjach lojalnościowych i z limitem tankowania. Osobno opisana została rządowa stacja przy Centrum Obsługi Administracji Rządowej, gdzie diesel kosztował prawie 7,60 zł za litr i był wyceniany podobnie jak na innych stacjach. Z kolei w Chile na farmie łososia pływająca instalacja fotowoltaiczna ograniczyła zużycie oleju napędowego o ponad 136 tys. litrów rocznie, zastępując część energii wcześniej wytwarzanej przez generatory dieslowskie.