Rower

Rower to jedno- lub wielośladowy pojazd kołowy napędzany siłą mięśni osoby jadącej, najczęściej za pomocą pedałów i przekładni mechanicznej. Współczesny rower klasyczny jest zwykle dwuśladowym? Nie — według opisu ogólnego to typowy jednoślad dwukołowy, którego podstawą jest rama połączona z kołami, układem kierowniczym, siodłem, napędem i hamulcami. Do tej kategorii należą także różne odmiany użytkowe i sportowe, a od lat 90. XX wieku seryjnie produkowane są również rowery ze wspomaganiem elektrycznym.

Historia roweru prowadzi od wczesnych konstrukcji bez możliwości sterowania, przez drezynę napędzaną odpychaniem się nogami, po welocypedy i bicykle. Za przełom uznaje się opracowanie w latach 1884–1885 pojazdu Rover przez Johna Kempa Starleya. Miał on koła tej samej wielkości, napęd łańcuchowy i układ zbliżony do późniejszych rowerów nowoczesnych. To właśnie od nazwy Rover pochodzi polskie słowo „rower”.

Na rozwój konstrukcji wpłynęły później m.in. opona pneumatyczna, systemy zmiany przełożeń, wolne koło oraz pojawienie się nowych odmian, takich jak rowery składane czy górskie. W Polsce początki historii roweru wiążą się z welocypedem sprowadzonym do Lwowa, a później z rozwojem sportu rowerowego i krajowej produkcji.

Podstawowym elementem roweru jest rama, do której mocowane są koła, widelec, kierownica, siodełko, mechanizm korbowy, łańcuch, przerzutki i hamulce. Ramy wykonuje się m.in. ze stali, stopów aluminium, tytanu oraz kompozytów wzmacnianych włóknem węglowym. Napęd najczęściej trafia na tylne koło przez przekładnię łańcuchową, a w rowerach wielobiegowych stosuje się przerzutki lub piasty wielobiegowe.

Rower można dzielić według przeznaczenia i budowy. Wśród najczęściej wymienianych odmian są rowery miejskie, turystyczne, górskie, BMX, wyścigowe, dziecięce, transportowe, składane, tandemowe, trójkołowe czy elektryczne. Rower służy nie tylko rekreacji i sportowi, ale też codziennym dojazdom, turystyce, przewozowi towarów i osób.

Rower jest traktowany nie tylko jako sprzęt rekreacyjny, lecz także jako pełnoprawny pojazd uczestniczący w ruchu drogowym. W planowaniu transportu coraz większe znaczenie ma infrastruktura rowerowa, zwłaszcza tam, gdzie ruch samochodowy jest szybki i intensywny. Badania przywoływane w opisie wskazują, że fizyczne oddzielenie rowerzystów od pojazdów silnikowych może poprawiać bezpieczeństwo.

Znaczenie roweru wykracza poza sam transport. Według przytoczonych danych jest on środkiem przyjaznym środowisku, tanim w użytkowaniu i korzystnym dla zdrowia. Wskazuje się też na jego rolę w codziennej mobilności, ograniczaniu wykluczenia transportowego oraz wspieraniu lokalnego handlu i bardziej zrównoważonego funkcjonowania miast.

W ostatnich doniesieniach medialnych rower pojawia się przede wszystkim w kontekście bezpieczeństwa. W Ustce policjanci podczas akcji kontrolnej zatrzymali 12-latka jadącego samodzielnie przerobionym pojazdem zbudowanym z BMX-a i elementów hulajnogi elektrycznej, połączonych opaskami zaciskowymi. Na miejsce wezwano rodziców, którzy otrzymali mandat za udostępnienie sprzętu. Funkcjonariusze przypomnieli też o obowiązku używania kasku przez dzieci i młodzież do 16. roku życia oraz o konieczności posiadania uprawnień.

Media informowały również o tragicznych zdarzeniach z udziałem rowerzystów. W Czernichowie betoniarka przewróciła się i zderzyła z 31-letnią rowerzystką; śledczy ustalają przyczyny wypadku. W Lędzinach 80-letnia kobieta przeprowadzająca rower przez przejście dla pieszych została potrącona przez ciężarówkę i zmarła w szpitalu; kierowcy zatrzymano prawo jazdy. Z kolei w Otwocku 35-letni kierowca busa najechał na tył roweru 55-latka. Poszkodowany trafił do szpitala, ale nie doznał obrażeń zagrażających życiu, a policja apelowała do kierowców o ostrożność i zachowanie co najmniej metrowego odstępu przy wyprzedzaniu.

W lżejszym, miejskim kontekście rower pojawił się też w relacji z Warszawy, gdzie Andrzej Chyra korzystał ze składanego czerwonego roweru wyjętego z bagażnika samochodu, by sprawnie poruszać się po zatłoczonym centrum.