Rower to pojazd, więc ilekroć Kodeks drogowy mówi o pierwszeństwie pojazdów, rowerzysta ma taki sam status, te same prawa i te same obowiązki, co kierowca samochodu. Ani rower, ani samochód nie są względem siebie uprzywilejowane. Ale — to też ważne — rower nie jest pojazdem samochodowym, co ma znaczenie i dla rowerzystów, i dla kierowców samochodów. Jedna ciekawostka na początek: nie każdy rower jest rowerem. Nie jest rowerzystą dziecko w wieku do 10 lat jadące na rowerze pod opieką osoby dorosłej: w świetle prawa takie dziecko jest pieszym.
Ma to te konsekwencje, że dziecko, dopóki nie ma ukończonych 10 lat i karty rowerowej, nie ma prawa jechać rowerem po jezdni w normalnym ruchu drogowym, a ponadto nie ma prawa (poza wyjątkowymi sytuacjami) korzystać z drogi dla rowerów.
Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo
Dziecko w wieku do 10 lat powinno jechać chodnikiem, ewentualnie korzystać z drogi dla rowerów i pieszych. Z kolei dorosły opiekujący się dzieckiem jadącym na rowerze nie jest pieszym, lecz rowerzystą, ale ma prawo korzystać z chodnika, gdy opiekuje się dzieckiem. Nie ma przepisu, który by wyjaśniał status dziecka w wieku do 10 lat jadącego rowerem bez opieki osoby dorosłej, być może dlatego, że kartę rowerową można mieć dopiero po ukończeniu 10 lat, a bez niej nie można jeździć rowerem po drogach publicznych — no chyba, że jako pieszy, pod opieką osoby dorosłej. Wyjątków i zaskakujących (dla wielu) przepisów związanych z rowerami jest w Kodeksie drogowym znacznie więcej.
Przeczytaj także: Czy rowerzysta może przejechać przez przejście dla pieszych? Zasadniczo nie, ale jest wyjątek
Samochód przecina przejazd dla rowerów. Pierwszeństwo ma rower czy samochód?
Zasadniczo — z wyjątkiem sytuacji opisanej w kolejnym punkcie… to zależy. Przepis każe kierowcy, zbliżającemu się do przejazdu dla rowerów, zwolnić oraz ustąpić pierwszeństwa rowerzyście znajdującemu się na przejeździe. To nie ma nic wspólnego z tzw. bezwzględnym pierwszeństwem rowerzysty, bo jeśli kierowca pierwszy wjechał na przejazd dla rowerów i zanim z niego zjechał, uderzył w niego rowerzysta, to prawdopodobnie rowerzysta dostanie mandat, a potem będzie musiał z własnej kieszeni pokryć koszty naprawy samochodu. Ale jeśli to rowerzysta wjechał pierwszy na przejazd, to ma pierwszeństwo i w razie kolizji powinien zostać uznany za poszkodowanego, nawet jeśli to on uderzył w bok samochodu. Tym bardziej winnym kolizji będzie kierowca samochodu, jeśli uderzył w rower przejeżdżający przejazdem. W sytuacji kolizyjnej na niekorzyść kierowcy przemawia i to, że nie zwolnił, zbliżając się do przejazdu dla rowerów — a powinien.
Gdy samochód skręca, powinien ustąpić rowerzystom jadącym na wprost
Wojciech Denisiuk / Auto Świat
W takiej sytuacji kierowca samochodu ma bezwzględny obowiązek ustąpić pierwszeństwa rowerzyście;
Sytuacja jest inna, jeśli samochód skręca i po skręcie przecina przejazd dla rowerów — jest to "pozycja" bardzo niekomfortowa dla kierowców: rowerzyści jadą szybko, kierowca musi się mocno wychylić, aby ich dostrzec — a musi ustąpić im pierwszeństwa i nie ma znaczenia, kto pierwszy postawił koło na przejeździe. Mało tego: skręcając (najbardziej niebezpieczny jest w tym kontekście skręt w prawo), trzeba ustąpić pierwszeństwa także rowerzystom jadącym na wprost asfaltem — a mogą oni być tuż za nami po prawej stronie, nierzadko w martwym polu lusterek. Pierwszeństwo mają też jadący na hulajnogach, na jednokołowcach elektrycznych, wrotkach, rolkach, itp. Przepis ten prawdopodobnie powstał właśnie dlatego, że opisana sytuacja jest bardzo niekomfortowa dla kierujących samochodami (zwłaszcza dla kierowców aut dostawczych): wymówka, że "nie widziałem" w tym przypadku kierowcy nie usprawiedliwia. Raczej obowiązuje zasada: "nie widzę — nie jadę".
Rowerzysta może wyprzedzać z prawej strony. Co z tego wynika?
Jeśli jedziemy samochodem w korku, powinniśmy być przygotowani na to, że rowerzyści będą wyprzedzać z prawej strony. Mają do tego prawo, o czym mówi stosowny przepis:
Kierujący rowerem może wyprzedzać inne niż rower powoli jadące pojazdy z ich prawej strony.
W konsekwencji, skręcając na skrzyżowaniu w prawo, powinniśmy upewnić się, że po naszej prawej stronie nie ma rowerzystów. Jeśli są i jadą na wprost, mamy obowiązek ustąpić pierwszeństwa — od tej reguły nie ma wyjątków, kolizja w takiej sytuacji idzie na konto kierowcy.
Samochód przecina drogę dla rowerów. Kto ma pierwszeństwo?
Nie należy mylić drogi dla rowerów (i drogi dla pieszych i rowerów) z przejazdem dla rowerów. Na drodze dla rowerów (oraz na drodze dla pieszych i rowerów) rowerzyści mają pierwszeństwo przed samochodami, należy ustąpić im pierwszeństwa.
Zakaz wyprzedzania. Można wyprzedzić rower?
Archiwum
Znak B-25 Zakaz wyprzedzania
Tak. Zakaz wyprzedzania wyrażony znakiem B-25 nie zmusza kierowców samochodów, aby "wlekli się" z prędkością 20-30 km na godz. za rowerem. Definicja znaku "zakaz wyprzedzania" brzmi: "Znak B-25 "zakaz wyprzedzania" zabrania kierującym pojazdami silnikowymi wyprzedzania pojazdów silnikowych wielośladowych". Rower nie jest pojazdem silnikowym. To oznacza, że można wyprzedzić rowerzystę (również rowerzyści mogą wyprzedzać się nawzajem), o ile jesteśmy w stanie zachować od wyprzedzanego odstęp minimum 1 m.
Rower na jezdni. Kto ma pierwszeństwo?
Jak już wiemy, rower to pojazd — ani uprzywilejowany, ani niższej kategorii niż samochód. A to oznacza, że na skrzyżowaniach o pierwszeństwie roweru przesądzają znaki drogowe oraz ogólne zasady ruchu drogowego. Jeśli dojdzie do kolizji pomiędzy samochodem a rowerzystą, dla stwierdzenia, kto jest sprawcą, nie będzie miało znaczenia, kto jest większy i kto bardziej poszkodowany, lecz kto naruszył przepisy drogowe.
Rowerzystów obowiązuje ruch prawostronny. Co to znaczy i czy są wyjątki?
Rowerzyści mają obowiązek jechać jak najbliżej prawej krawędzi jezdni. Dla niektórych może być zaskoczeniem, że przepis, który o tym mówi, nie został stworzony dla rowerzystów, a dla wszystkich kierujących. I brzmi: "kierujący pojazdem jest obowiązany jechać możliwie blisko prawej krawędzi jezdni. Jeżeli pasy ruchu na jezdni są wyznaczone, nie może zajmować więcej niż jednego pasa". Oczywiście, lepiej unikać nadinterpretacji tego przepisu: możliwie blisko nie oznacza "na samej krawędzi" — rowerzysta nie ma obowiązku jazdy po koleinach czy po nierównościach albo dziurach, które mogłyby być dla niego niebezpieczne. Dla własnego dobra powinien jednak jechać w sposób przewidywalny; jeśli chodzi o wyjątki, to warto znać np. ten: "na skrzyżowaniu i bezpośrednio przednim kierujący rowerem, motorowerem lub motocyklem może poruszać się środkiem pasa ruchu, jeśli past umożliwia opuszczenie skrzyżowania w więcej niż jednym kierunku. Z zastrzeżeniem — o tym mówi inny przepis — że rowerzysta powinien co do zasady korzystać z drogi dla rowerów.
Czy rowerzysta ma obowiązek korzystać z drogi dla pieszych i rowerów?
Droga dla pieszych i rowerów to taka część drogi, po której poruszają się i piesi, i rowerzyści, ale też między innymi osoby na rolkach, jednokołowcach elektrycznych, itp. Nie jest to najbardziej komfortowa droga dla rowerzystów, ponieważ na drodze dla pieszych mają obowiązek ustępować pierwszeństwa pieszym. Nie muszą, tak jak na chodniku (z którego mogą korzystać tylko wyjątkowo) zwalniać do prędkości pieszego, ale muszą ustąpić pierwszeństwa pieszym.
Odpowiadając na pytanie: tak, jeśli w kierunku, w którym porusza się rowerzysta, prowadzi droga dla pieszych i rowerów, ma on obowiązek z niej korzystać.
Czy rowerzyści mogą jechać obok siebie?
Na pytanie, czy rowerzyści mogą jechać obok siebie, można odpowiedzieć: nie, ale tak.
Żeby wszystko było jasne, zacytujemy przepis, który o tym mówi — jest tak czytelny, że nie wymaga komentarza:
3. Kierującemu rowerem, hulajnogą elektryczną lub motorowerem zabrania się jazdy po jezdni obok innego uczestnika ruchu, z zastrzeżeniem ust. 3a;
3a. Dopuszcza się wyjątkowo jazdę po jezdni kierującego rowerem obok innego roweru lub motoroweru, jeżeli nie utrudnia to poruszania się innym uczestnikom ruchu albo w inny sposób nie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego.
Rowerzyści mogą też stanąć obok siebie w śluzie dla rowerów: to dość rzadko stosowane rozwiązanie polegające na tym, że przed wylotem na skrzyżowanie zaznaczone jest miejsce do zatrzymania się rowerów oczekujących na możliwość przejazdu. Kierowca samochodu czy motocykla nie ma prawa zatrzymywania się w śluzie dla rowerów.
Rowerzysta na chodniku? To możliwe, ale są ograniczenia
Droga dla pieszych zasadniczo nie jest przeznaczona dla rowerzystów, ale są trzy wyjątkowe sytuacje, w których rowerzysta może jechać chodnikiem:
- gdy opiekuje się dzieckiem w wieku do 10 lat jadącym na rowerze; jeśli chodzi o dziecko na rowerze, to jak już wiemy, z formalnego punktu widzenia jest ono pieszym, a więc oczywiście może, a nawet powinno jechać chodnikiem.
- gdy na jezdni limit prędkości jest wyższy niż 50 km na godz. i jednocześnie brakuje drogi dla rowerów albo drogi dla pieszych i rowerów; dodatkowy warunek to szerokość chodnika — nie może być mniejsza niż 2 m.
- gdy z powodu warunków pogodowych jazda po jezdni jest niebezpieczna.
W każdym z tych przypadków rowerzysta jadący chodnikiem powinien jechać z prędkością zbliżoną do prędkości pieszych i ustępować im pierwszeństwa.
Pieszy na drodze dla rowerów? Tylko wyjątkowo, są ograniczenia i warunki
Pieszy może korzystać z drogi dla rowerów tylko w wyjątkowych sytuacjach: gdy wzdłuż drogi nie ma chodnika ani drogi dla pieszych i rowerów i nie ma pobocza; na drodze dla rowerów ma jednak obowiązek ustępować pierwszeństwa rowerzystom, co nie dotyczy tylko osób niepełnosprawnych.
Z tego wynika, że również dziecko w wieku do 10 lat pod opieką osoby dorosłej może korzystać z drogi dla rowerów tylko w wyjątkowych, podanych wyżej sytuacjach.
Co więcej, podczas przechodzenia przez drogę dla rowerów pieszy powinien zachowywać te same środki ostrożności co podczas przekraczania jezdni: ustąpić pierwszeństwa rowerzystom, iść najkrótszą możliwą drogą, itp.
Korzystanie przez pieszego z drogi dla rowerów jest dozwolone tylko w razie braku drogi dla pieszych, drogi dla pieszych i rowerów lub pobocza albo niemożności korzystania z nich. Pieszy, z wyjątkiem osoby niepełnosprawnej, korzystając z tej drogi, jest obowiązany ustąpić miejsca osobie poruszającej się przy użyciu urządzenia wspomagającego ruch, kierującemu rowerem, hulajnogą elektryczną lub urządzeniem transportu osobistego
Przechodzenie przez jezdnię lub drogę dla rowerów poza przejściem dla pieszych, o którym mowa w ust. 2, jest dozwolone tylko pod warunkiem, że nie spowoduje zagrożenia bezpieczeństwa ruchu lub utrudnienia ruchu pojazdów. Pieszy jest obowiązany ustąpić pierwszeństwa pojazdom i do przeciwległej krawędzi jezdni lub drogi dla rowerów iść drogą najkrótszą, prostopadle do osi jezdni lub drogi dla rowerów.
Położenie linii na znaku całkowicie zmienia jego sens. Są dwie drogi albo "dwa w jednym"
Auto Świat
Znaki C-13/C-16 z pionowym i poziomym podziałem
Sąsiedztwo drogi dla rowerów i drogi dla pieszych (tzw. chodnika) to coś zupełnie innego niż ich połączenie — ta różnica wynika z położenia linii na znaku.
Jeśli są osobne znaki wskazujące drogę dla rowerów i osobno drogę dla pieszych — wszystko powinno być jasne. Ale połączenie dwóch znaków na jednej tarczy często wątpliwości. A sprawa jest dość prosta:
- Jeśli linia podziału przebiega pionowo, to po jednej stronie prowadzi droga dla pieszych, a po drugiej dla rowerów — zgodnie z wizualizacją na znaku; w zależności od geometrycznego położenia dróg znak może mieć po lewej stronie rower, a po prawej pieszych lub odwrotnie. W takiej sytuacji piesi nie mają prawa spacerować po drodze dla rowerów, mogą ją tylko przekroczyć na warunkach określonych przepisami: ustępując pierwszeństwa rowerom i przemieszczając się prostopadle do drogi.
- Jeżeli natomiast linia na znaku położona jest poziomo, to mamy do czynienia z drogą dla pieszych i rowerów: jak sama nazwa wskazuje, korzystają z niej i piesi, i rowerzyści (rowerzyści obowiązkowo, jeśli ta droga prowadzi w kierunku, w którym się przemieszczają), przy czym pierwszeństwo na tej drodze mają piesi.
Auto Świat / Maciej Brzeziński
Droga dla rowerów
W Polsce obowiązuje ruch prawostronny. Co to oznacza na drodze dla rowerów?
Zdarzają się jednokierunkowe drogi dla rowerów, najczęściej jednak są to drogi dwukierunkowe, a do tego wąskie. To oznacza, że wystarczy chwila nieuwagi, aby rowerzyści zderzyli się czołowo. Obowiązuje jednak ruch prawostronny, co oznacza, że każdy rowerzysta ma obowiązek trzymać się swojej prawej strony — i wtedy nie ma ryzyka zderzenia czołowego. Gdy jeden rowerzysta chce wyprzedzić innego, powinien upewnić się, że nie wyjedzie innemu rowerzyście "na czołówkę". Na drodze dla rowerów obowiązują z grubsza te same zasady, co na jezdni w odniesieniu do kierujących samochodami.
Czy rower musi mieć oświetlenie?
Auto Świat / Maciej Brzeziński
Tak wygląda przykładowe prawidłowe oświetlenie roweru: z tyłu jest nie tylko lampka świecąca, ale i odblask. Jeśli chodzi o lampkę świecącą – pozycyjną, przepisy przewidują ważny wyjątek
Rower musi być wyposażony w światła pozycyjne (przednie i tylne) oraz tylny odblask. Ale... nie zawsze. To może wydać się zaskakujące, ale za dnia przy dobrej widoczności, jeśli rowerzysta nie wjeżdża w tunel, to nie musi mieć świateł pozycyjnych — może je mieć zdemontowane, czyli w praktyce może ich nie mieć. Obowiązek posiadania świateł pozycyjnych pojawia się przy złej widoczności, po zmroku oraz podczas jazdy w tunelu. Ale jest wyjątek: bez względu na porę dnia i warunki rower musi mieć przymocowany na stałe tylny odblask w kształcie innym niż trójkąt. Może to wydać się dziwne, ale takie są przepisy.
Rowerzysta, który prowadzi rower, jest pieszym
Rowerzysta w Kodeksie drogowym najczęściej opisywany jest jako "kierujący rowerem". Kierujący rowerem przestaje być "kierującym" w chwili, gdy siada z roweru i zaczyna prowadzić rower. Wtedy staje się pieszym — ze wszystkimi prawami i obowiązkami, które z tego wynikają: może korzystać z chodnika bez względu na to, jaka jest szerokość tego chodnika, może korzystać z przejścia dla pieszych, ale powinien zejść z drogi dla rowerów. Wchodząc na przejście dla pieszych, osoba prowadząca rower ma pierwszeństwo przed pojazdem — a więc zarówno przed samochodem, jak i przed rowerem, który jedzie jezdnią i zbliża się do przejścia dla pieszych.
Czy kask na rowerze jest obowiązkowy?
Auto Świat / Maciej Brzeziński
Kask rowerowy
Tak, ale obowiązek jazdy w kasku dotyczy tylko młodzieży w wieku do 16 lat. Ale — wbrew początkowym zapowiedziom (a jest to przepis dość nowy) przepisy nie zwalniają dzieci z obowiązku jazdy w kasku, jeśli korzystają z roweru w obecności rodziców. Kask jest obowiązkowy bez względu na okoliczności do 16. roku życia, a potem — jak kto uważa. Oczywiście, bezpieczniej jest jeździć w kasku.
