— "Wracałem z urlopu nad morzem autem z przyczepą kempingową, wybrałem trasę bocznymi drogami. Niespodziewanie na wyjeździe z małej miejscowości utknąłem w korku z powodu pielgrzymki. Porządkowi pielgrzymki zaczęli blokować przejazd samochodów, machając lizakami. Doszło do kilku niebezpiecznych sytuacji, bo kierowcy próbowali ich omijać, a ci stawali im na drodze. Czy porządkowi pielgrzymek mają prawo używać lizaków i kierować ruchem?" — takie pytanie trafiło ostatnio do naszej redakcji.
Nawet 100 tys. pielgrzymów na drogach
Sezon na pielgrzymki piesze trwa w Polsce od maja, ale im bliżej 15 sierpnia, tym pielgrzymów na drogach więcej, bo większość jak co roku wybiera się na uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny na Jasną Górę w Częstochowie. Ze wzmożonym ruchem pielgrzymów trzeba się też liczyć 24-25 sierpnia, czyli przed świętem Matki Bożej Częstochowskiej (26 sierpnia). Chociaż trasy pieszych pielgrzymek prowadzą zwykle bocznymi drogami, to jednak zdarza się, że pielgrzymi utrudniają ruch aut — w całym sezonie to nawet ok. 100 tys. osób idących w zwartych kolumnach pieszo po drogach! Nie ma się więc co dziwić, że czasem zdarzają się nieprzyjemne sytuacje.
Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo
Czy pielgrzymkowi porządkowi mają prawo kierować ruchem? Czy kierowcy muszą stosować się do ich poleceń?
O tym, kto jest uprawniony do kierowania ruchem, mówi Kodeks drogowy:
Art. 6. Prawa o ruchu drogowym [Osoby uprawnione do wydania poleceń i sygnałów]
- 1. Polecenia lub sygnały może dawać uczestnikowi ruchu lub innej osobie znajdującej się na drodze:
- 1) policjant;
- 2) żołnierz Żandarmerii Wojskowej lub wojskowego organu porządkowego, zabezpieczający przemarsz lub przejazd kolumny wojskowej albo w razie akcji związanej z ratowaniem życia lub mienia;
- 3) funkcjonariusz Straży Granicznej;
- 3a) inspektor Inspekcji Transportu Drogowego;
- 3b) umundurowany funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej;
- 3c) strażnik gminny (miejski);
- 4) pracownik kolejowy na przejeździe kolejowym;
- 5) osoba działająca w imieniu zarządcy drogi lub osoba wykonująca roboty na drodze na zlecenie lub za zgodą zarządcy drogi;
- 6) osoba nadzorująca bezpieczne przejście dzieci przez jezdnię, w wyznaczonym miejscu;
- 7) kierujący autobusem szkolnym w miejscach postoju związanych z wsiadaniem lub wysiadaniem dzieci;
- 7a) ratownik górski podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem akcji ratowniczej;
- 7b) ratownik wodny podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem akcji ratowniczej;
- 8) strażnik leśny lub funkcjonariusz Straży Parku — na terenie odpowiednio lasu lub parku narodowego;
- 9) strażak Państwowej Straży Pożarnej (w czasie wykonywania zadań);
- 9a) strażak ratownik ochotniczej straży pożarnej, (w czasie wykonywania zadań);
- 10) strażak ochotniczej straży pożarne (w czasie wykonywania zadań)
- 11) funkcjonariusz Służby Ochrony Państwa podczas wykonywania czynności związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa ochranianych osób, obiektów i urządzeń;
- 12) pilot podczas wykonywania czynności związanych z pilotowaniem przejazdu pojazdu nienormatywnego.
Porządkowi na pielgrzymkach uprawnieni z mocy rozporządzenia ministra
Tyle że nie jest to pełna lista uprawnionych do wydawania poleceń kierowcom. Poza osobami wymienionymi wprost w Kodeksie drogowym, upoważnienie do kierowania ruchem zostało nadane w rozporządzeniu ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie kierowania ruchem drogowym z 6 lipca 2010 r. Na podstawie tego aktu prawnego, prawo do wydawania poleceń i sygnałów uczestnikom ruchu nadane zostało także m.in.:
- osobom odpowiedzialnym za utrzymanie porządku podczas przemarszu procesji, pielgrzymki, konduktu pogrzebowego lub innej zorganizowanej grupy — jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia ich bezpiecznego przemarszu;
- osobom odpowiedzialnym za utrzymanie porządku podczas przejazdu pielgrzymki rowerami — jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia jej bezpiecznego przejazdu.
Na mocy tych samych przepisów prawo do kierowania ruchem zyskali też m.in. członkowie zespołów ratownictwa medycznego podczas prowadzenia medycznych czynności ratunkowych (do czasu przybycia na miejsce zdarzenia innych osób uprawnionych do dawania poleceń i sygnałów uczestnikowi ruchu lub innej osobie znajdującej się na drodze).
Jakie obowiązki mają kierujący ruchem podczas pielgrzymek?
Sam fakt bycia osobą odpowiedzialną za utrzymanie porządku podczas pielgrzymki nie daje automatycznie prawa do kierowania ruchem i wydawania poleceń jego uczestnikom. Jest to obwarowane dodatkowymi wymogami:
- kierujący ruchem muszą przejść szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego (sześć godzin teorii i dwie godziny lekcyjne praktyki) oraz zdać odpowiedni egzamin. Koszt takiego szkolenia to ok. 350 zł (ceny mogą się różnić w zależności od ośrodka). Zaświadczenie o ukończeniu szkolenia zachowuje ważność przez okres pięciu lat od daty wydania, po upływie tego okresu, żeby ponownie uzyskać zaświadczenie, trzeba znów odbyć szkolenie i zdać egzamin;
- osoby kierujące ruchem muszą mieć kamizelki barwy pomarańczowej z elementami odblaskowymi oraz wyróżnikiem określającym odpowiednio rodzaj wykonywanych czynności na drodze albo służbę, do której przynależą.
Rozporządzenie pozwala pielgrzymkowym porządkowym na korzystanie z lizaków (tarcz) do zatrzymywania pojazdów oraz latarek.
Shutterstock/Era Foto
Porządkowi kierujący ruchem muszą mieć zaświadczenie o odbyciu szkolenia i odblaskową kamizelkę
Czy za zignorowanie poleceń porządkowych podczas przemarszu pielgrzymki grożą kary?
Trzeba się liczyć z tym, że wolontariusz po przejściu kilkugodzinnego kursu nie staje się ekspertem od kierowania ruchem, ale wydając polecenia kierowcom, "jest w prawie".
Co ważne, mimo że pielgrzymkowe służby porządkowe to przecież nie policja, to za niezastosowanie się do sygnałów i poleceń podawanych przez "osoby uprawnione do kierowania ruchem drogowym" można dostać grzywnę (od 20 do 5 tys. zł) i 15 punktów karnych. Oczywiście, nie nałoży ich kościelny porządkowy, ale np. karę można dostać od policji na podstawie zeznań świadków czy nagrań dokumentujących zignorowanie wydawanych sygnałów.
