Kierowcy dostali nowe narzędzie. Od kary za brak OC będzie można się odwołać

Polscy kierowcy muszą liczyć się z bardzo wysokimi karami za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC. Co więcej, kara ta jest w zasadzie nieuchronna. Każda przerwa w OC kończy się karą, która potrafi kierowców uderzyć znacznie mocniej po portfelu, niż niejeden mandat za przekroczenie prędkości.

System ten, choć skuteczny, wywoływał wśród właścicieli samochodów kontrowersje. W praktyce nie ma możliwości zaskarżenia takiej decyzji do sądu. Jedyne, na co w praktyce kierowcy mogli liczyć, to rozłożenie należności na raty, albo skierowanie do UFG wniosku o ulgę.

Ponieważ kary za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC są wystawiane automatycznie, system nie bierze pod uwagę zdarzeń losowych, pomyłek, chorób, pobytów w szpitalu, a nawet błędów popełnionych przy zawieraniu polisy, błędów po stronie ubezpieczyciela czy nawet oczywistych prób wprowadzania w błąd przez sprzedawcę samochodu przy próbie jego sprzedaży.

Właśnie w odniesieniu do tej sytuacji, we wrześniu 2025 r. Rzecznik Praw Obywatelskich skierował do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną. Dotyczyła ona odrzucenia w 2024 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi kierowcy, który nie zgadzał się z wezwaniem do zapłaty, wystawionym przez UFG.

25 marca 2026 r. zapadł w tej sprawie przełomowy wyrok. NSA uznał, że obywatelowi powinny przysługiwać gwarancje proceduralne w myśl art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 184 Konstytucji RP we wszystkich sytuacjach, gdy jest on poddany władztwu organu publicznego. Opłata ma zaś charakter publicznoprawny. NSA uchylił postanowienie WSA o odrzuceniu skargi i zwrócił mu sprawę.

W praktyce oznacza to, że NSA uznał, iż choć UFG nie jest organem administracji publicznej, to kara za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC ma jednak charakter publicznoprawny, więc obywatelom Polski powinno przysługiwać w tym przypadku takie samo prawo do gwarancji proceduralnych jak w innych tego typu sytuacjach. W przypadkach, gdy naprawdę doszło do nieuzasadnionego wystawienia wezwania do zapłaty, będzie można od takiej decyzji się odwołać. Sąd będzie miał wtedy możliwość sprawdzenia, czy w danej sprawie opłata karna została nałożona w prawidłowy sposób.

Oczywiście wyrok NSA w sprawie skargi RPO nie oznacza, że każdą skargę na karę sądy będą anulować, jednak kierowcy otrzymali w końcu narzędzie, dzięki któremu będą mogli cokolwiek w swojej sprawie zrobić.

Kara za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC jest ściśle skorelowana z wysokością płacy minimalnej. Dlatego właśnie rośnie z każdą jej podwyżką i zależy od decyzji rządu w tej sprawie.

Wysokość kary za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC jest uzależniona od kilku czynników: aktualnej płacy minimalnej w roku przeprowadzenia kontroli, typu pojazdu oraz czasu, przez jaki pojazd pozostawał bez ważnej polisy w danym roku kalendarzowym. Sposób naliczania opłaty różni się w zależności od kategorii pojazdu:

Wysokość opłaty nalicza się także ze względu na długość przerwy w ochronie ubezpieczeniowej, według następujących zasad:

W 2026 r. kierowcy samochodów osobowych muszą się więc liczyć z karami za brak obowiązkowego OC w wysokości 1 920 zł za przerwę w OC do trzech dni. Kara za przerwę od 4 do 14 dni wynosi 4810 zł, a ponad 14 dni, aż 9610 zł. Na kierowców samochodów ciężarowych i autobusów czekają jeszcze surowsze kary. Maksymalna opłata w tym przypadku wynieść może nawet 14 420 zł za przekroczenie terminu powyżej 14 dni.

Zarówno kierowca, który nie jest pewien, czy jego samochód ma ważne ubezpieczenie OC, jak i np. osoba poszkodowana w kolizji może bez trudu sprawdzić, czy sprawca miał ważne OC. Wystarczy znać numer rejestracyjny albo VIN pojazdu, wejść na stronę www.ufg.pl i skorzystać z opcji "Sprawdź OC dla pojazdu". Następnie należy wskazać datę, na którą ma zostać zweryfikowana ważność ubezpieczenia.

Mechanizm naliczania kar za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC jest bardzo prosty. W przypadku, gdy system Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego wykrył przerwę w ubezpieczeniu, niemal natychmiast kara była naliczana, a kierowca informowany o niej listem.

System ten, choć skuteczny, wywoływał wśród właścicieli samochodów kontrowersje. W praktyce nie ma możliwości zaskarżenia takiej decyzji do sądu. Jedyne, na co w praktyce kierowcy mogli liczyć, to rozłożenie należności na raty, albo skierowanie do UFG wniosku o ulgę. Ponieważ kary za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC są wystawiane automatycznie, system nie bierze pod uwagę zdarzeń losowych, pomyłek, chorób, pobytów w szpitalu, a nawet błędów popełnionych przy zawieraniu polisy, błędów po stronie ubezpieczyciela czy nawet oczywistych prób wprowadzania w błąd przez sprzedawcę samochodu przy próbie jego sprzedaży.

Właśnie w odniesieniu do tej sytuacji, we wrześniu 2025 r. Rzecznik Praw Obywatelskich skierował do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną. Dotyczyła ona odrzucenia w 2024 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi kierowcy, który nie zgadzał się z wezwaniem do zapłaty, wystawionym przez UFG.

25 marca 2026 r. zapadł w tej sprawie przełomowy wyrok. NSA uznał, że obywatelowi powinny przysługiwać gwarancje proceduralne w myśl art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 184 Konstytucji RP we wszystkich sytuacjach, gdy jest on poddany władztwu organu publicznego. Opłata ma zaś charakter publicznoprawny. NSA uchylił postanowienie WSA o odrzuceniu skargi i zwrócił mu sprawę. W praktyce oznacza to, że NSA uznał, iż choć UFG nie jest organem administracji publicznej, to kara za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC ma jednak charakter publicznoprawny, więc obywatelom Polski powinno przysługiwać w tym przypadku takie samo prawo do gwarancji proceduralnych jak w innych tego typu sytuacjach. W przypadkach, gdy naprawdę doszło do nieuzasadnionego wystawienia wezwania do zapłaty, będzie można od takiej decyzji się odwołać. Sąd będzie miał wtedy możliwość sprawdzenia, czy w danej sprawie opłata karna została nałożona w prawidłowy sposób.

Oczywiście wyrok NSA w sprawie skargi RPO nie oznacza, że każdą skargę na karę sądy będą anulować, jednak kierowcy otrzymali w końcu narzędzie, dzięki któremu będą mogli cokolwiek w swojej sprawie zrobić.