Ambulans

Ambulans, nazywany także karetką pogotowia ratunkowego lub sanitarką, to środek transportu wysyłany na miejsce nagłego zachorowania albo wypadku. Służy do udzielania pomocy oraz przewozu chorych i rannych do szpitala, a także do transportów medycznych i międzyszpitalnych. Jest obsługiwany przez specjalnie wyszkolone zespoły ratownicze i stanowi część systemu pomocy w nagłych wypadkach. Podczas akcji może być pojazdem uprzywilejowanym w ruchu drogowym, pod warunkiem zachowania szczególnej ostrożności.

Za pomysłodawcę pierwszego ambulansu uznawany jest wojskowy lekarz Dominique-Jean Larrey, który pod koniec XVIII wieku organizował pomoc rannym żołnierzom i ich ewakuację z pola bitwy. Wczesne ambulanse były lekkie, miały jedną oś i były zaprzęgane w jednego konia. Początkowo wykorzystywano je głównie przez wojsko do przewożenia rannych i chorych.

Z czasem zastosowanie ambulansów rozszerzono na ludność cywilną. W różnych warunkach używano odmiennych środków transportu, w tym wielbłądów czy sań. W Warszawie pierwsze cywilne konne ambulanse pojawiły się pod koniec XIX wieku. Ważnym etapem rozwoju było pojawienie się w latach 60. XX wieku ambulansów wyposażonych w sprzęt medyczny, który umożliwiał udzielanie pomocy już w czasie transportu do szpitala.

W polskim systemie ratownictwa medycznego funkcjonują przede wszystkim karetki specjalistyczne „S” i podstawowe „P”. Zespoły specjalistyczne mają co najmniej trzyosobową obsadę, w której znajduje się lekarz systemu oraz osoby uprawnione do wykonywania medycznych czynności ratunkowych. Zespoły podstawowe składają się z co najmniej dwóch osób uprawnionych do takich czynności. Gdy nikt z członków zespołu nie ma uprawnień do prowadzenia pojazdów uprzywilejowanych, skład może być uzupełniony o kierowcę.

Poza systemem Państwowego Ratownictwa Medycznego działają także karetki transportowe, weterynaryjne i neonatologiczne. W starszym podziale występowały również karetki reanimacyjne, wypadkowe, przewozowe i kardiologiczne. Niezależnie od reform funkcjonują też zespoły określane jako „karetki POZ” lub „NPL”, które wykonują wizyty domowe u osób niewymagających interwencji w stanie zagrożenia życia. Osobnym rodzajem jest sanitarka wojskowa, zwykle przystosowana do przewozu więcej niż jednej osoby leżącej.

Podstawowe wyposażenie ambulansu obejmuje nosze z pasami mocującymi, system transportowy, a często również nosze podbierakowe. Do przenoszenia i stabilizacji pacjentów służą też krzesełko kardiologiczne, deska ortopedyczna, kamizelka Kendricka i materac próżniowy. Na pokładzie znajdują się ponadto torby i plecaki medyczne z opatrunkami oraz sprzętem do zabezpieczania ran.

Wyposażenie obejmuje również między innymi defibrylator, respirator, ssak, pulsoksymetr, pompy infuzyjne, aparaty do mierzenia ciśnienia, zestawy kołnierzy i szyn, a także szeroki zestaw narzędzi i materiałów do działań ratunkowych. Ambulanse najczęściej powstają na bazie samochodów typu furgon albo pojazdów z zabudowanym przedziałem sanitarnym. Karetki transportowe bywają budowane także na bazie samochodów osobowych, natomiast sanitarki wojskowe często są pojazdami terenowymi z napędem na cztery koła.

Znaczenie ambulansu wynika z połączenia dwóch funkcji: szybkiego dotarcia do osoby potrzebującej pomocy oraz umożliwienia prowadzenia działań medycznych w trakcie transportu. To właśnie dzięki temu jest on jednym z podstawowych elementów systemu ratownictwa medycznego i organizacji pomocy w nagłych zachorowaniach oraz po wypadkach.

W praktyce ambulans łączy pracę zespołu ratowniczego z odpowiednim wyposażeniem i szczególnym statusem w ruchu drogowym. Pozwala to nie tylko przewozić pacjentów, ale też zabezpieczać ich stan już od miejsca zdarzenia aż do przekazania do szpitala lub innej placówki medycznej.

Według ostatnich artykułów media opisywały kilka groźnych zdarzeń z udziałem karetek. We Wróblewie pod Sieradzem kierowca ambulansu wjechał na przejazd kolejowy mimo pulsującego czerwonego światła i zamykających się rogatek. Na nagraniu udostępnionym przez PKP PLK widać, jak pojazd cofa, jedna z rogatek uderza w dach karetki, a chwilę później przed ambulans przejeżdża pociąg InterCity. Policja prowadzi czynności wyjaśniające po zawiadomieniu od PKP PLK.

Do tragicznego wypadku doszło także w Przemyślu na skrzyżowaniu al. Wolności z ul. Zadwórzańską, gdzie zderzyły się karetka i samochód osobowy. Zginął 83-letni kierowca auta, a dwóch ratowników trafiło do szpitala. Policja podała, że kierowca karetki był trzeźwy, a sprawę prowadzi prokuratura. Po tym zdarzeniu prezydent miasta zapowiedział instalację sygnalizacji świetlnej, a w razie potrzeby także dalsze ograniczenia ruchu na tym skrzyżowaniu.

Inny incydent miał miejsce w miejscowości Osiek-Włostybory na linii kolejowej Raciąż–Sierpc, gdzie pociąg Kolei Mazowieckich zderzył się z karetką pogotowia. Według wstępnych ustaleń kierowca ambulansu mógł zlekceważyć znak STOP. Nikt nie ucierpiał, ale ruch pociągów został wstrzymany do czasu zakończenia działań służb.

W zagranicznych doniesieniach opisywana jest też sprawa z Włoch. Według relacji mediów kierowca karetki znalazł się w centrum śledztwa po serii niewyjaśnionych zgonów pacjentów przewożonych jego pojazdem. Pogotowie, we współpracy z karabinierami, zainstalowało w ambulansie ukrytą kamerę i urządzenia rejestrujące. Podejrzany został zawieszony w obowiązkach, nie został jednak aresztowany, a śledztwo nadal trwa.