Klasyk, który zmienił historię - UAZ 469B

Stanowił podstawowe wyposażenie wojska w Układzie Warszawskim, ale do dziś można go spotkać niemal na każdym kontynencie. Choć produkcję UAZ-a zakończono w 2007 r., w Polsce nadal można kupić nowy egzemplarz.

Jest następcą GAZ-a 69, a jego produkcję rozpoczęto przed 44 laty. UAZ-a 469 początkowo wytwarzano wyłącznie dla wojska, od 1972 r. z taśmy zjeżdżały też cywilne wersje (469B). W 1980 r. rozpoczęto jego modernizację, a pięć lat później zmieniono nazwę na 31512.

Produkcję wersji cywilnych zakończono w 2007 r., ale... do dziś fabrykę w Uljanowsku opuszczają jeszcze krótkie serie dla wojska.

Mnie podobał się od zawsze. Gdy z wypiekami na twarzy jeszcze jako dziecko oglądałem ze starszym bratem „Czterech pancernych i psa”, podobało nam się wszystko, co związane z wojskiem. Chodziliśmy wówczas pod główną bramę jednostki wojskowej, żeby zobaczyć wartownika z kałasznikowem, UAZ-y i Krazy, a przy odrobinie szczęścia – czołg T-72, będący dalekim krewnym Rudego 102.

Później jako nastolatek interesujący się motoryzacją przyglądałem się UAZ-om stojącym na milicyjnym parkingu lub widziałem je w telewizji podczas emisji pełnego dramaturgii popularnego serialu „07 zgłoś się”. I choć czas płynął, a UAZ-a coraz rzadziej można było zobaczyć na ulicy, wciąż przypominały mi o nim filmy z Jamesem Bondem czy relacje telewizyjne z wojny w Afganistanie.

Jednak UAZ nie tylko pełnił służbę w wojsku i milicji. Przez lata stanowił wyposażenie straży granicznej i pożarnej, był także wykorzystywany z dużym powodzeniem przez energetyków, geodetów i myśliwych. W czasach komuny „radziecki dżip” był jedyną dostępną oficjalnie terenówką (zachodnie auta trzeba było kupować za dewizy), która sprawdzała się wszędzie tam, gdzie nie można było dojechać osobówką. I choć po 1990 roku import aut był niczym nieograniczony, UAZ 469B (31512) nadal cieszył się dużym zainteresowaniem, i to nie tylko wśród kolekcjonerów...

Żeby zdobyć wiedzę na jego temat, udałem się do podpoznańskiego Wysogotowa, gdzie swą siedzibę ma firma Tarmot 4x4, jeden z największych od lat importerów części do UAZ-ów, a także warsztat naprawiający i montujący do dziś na nowych częściach popularne rosyjskie terenówki...Tak, tak, to nie pomyłka!

Mimo że produkcję UAZ-a oficjalnie zakończono przed 8 laty, w Polsce nadal można kupić nowe egzemplarze. Składający zamówienie muszą tylko wybrać: rodzaj zabudowy (z plandeką lub metalowa), silnik – do wyboru benzynowe produkcji rosyjskiej 2.4 (oryginalny), 2.9 (UAZ, Wołga), 2.7 16V (Hunter) lub wysokoprężne polskie, z Andrychowa, o pojemności 2,5 litra (wolnossący, doładowany, turbo z intercoolerem) bądź rosyjski 2.2 – skrzynię biegów i reduktor (po 3 rodzaje) oraz typy mostów (klasyczne, hipoidalne lub tzw. afgany).

Za budowę nowego auta w podstawowej wersji zapłacicie wówczas ok. 50 000 zł. Żeby zwiększyć komfort użytkowania, warto zamówić wspomaganie układów hamulcowego (490 zł) i kierowniczego (2900 zł).

Po co jednak wydawać ponad 50 000 zł na budowę przestarzałego konstrukcyjnie UAZ-a, skoro za tę kwotę można kupić o wiele nowocześniejszą zachodnią lub japońską używaną terenówkę? I tu specjaliści z Tarmotu 4x4 nas zaskoczyli! Ich klientami są nie tylko kolekcjonerzy klasyków, militariów lub radzieckiej motoryzacji, lecz także osoby, które twierdzą, że żadne inne auto nie ma takich właściwości w tej cenie.

Zestaw wskaźników przekazuje informacje o: ilości paliwa, temperaturze cieczy chłodzącej, ciśnieniu oleju i ładowaniu akumulatora.

Poniżej zestawu wskaźników przyciski: spryskiwacza szyby, ssania, nawiewu, włącznika świateł, ręcznego sterowania przepustnicą i świateł przeciwmgielnych. Zmiany świateł z mijania na drogowe dokonuje się nogą za pomocą przycisku umieszczonego w podłodze.

Trudny w prowadzeniu? Raczej nie, zwłaszcza gdy jest wyposażony we wspomaganie hamulców i układu kierowniczego. Fotel kierowcy można zamocować w trzech różnych odległościach od kierownicy.

Spartańskie wnętrze można czyścić wodą z węża.

Jedyny element wyposażenia wpływającego na bezpieczeństwo to pasy bezwładnościowe.

W bagażniku umieszczono dwa dodatkowe siedziska.

Firma Tarmot 4x4, budując UAZ-y na nowych częściach, stosuje ulepszenia: wzmocnione przewody chłodzenia i hamulcowe, chromowane śruby, skuteczniejsze wygłuszenie, konserwacja.

2,4-litrowy benzyniak o mocy 68 KM spala 10-18 l/100 km.

Blacha pod gaźnikiem zapobiega zagotowaniu paliwa. Warto mieć wspomaganie kie- rownicy (3000 zł z montażem).

Galimatias: czarna dźwignia z guzikiem to hamulec ręczny, przed nią lewarek biegów. Drążki obok siebie służą do dołączania napędu 4x4 oraz sterowania reduktorem. Kiepska szczelność podwozia.

Wśród nabywców znalazł się właściciel firmy z Bieszczad, który zdecydował się na zakup kilku UAZ-ów, gdyż stwierdził, że większość zachodnich terenówek z dieslami pod maską podczas ostrej zimy nie chce startować, a benzynowe UAZ-y – zawsze. Zamówienia składają też firmy ochroniarskie (np. pilnujące składów węgla), kopalnie (prosta budowa auta pozbawionego elektroniki sprawdza się w trudnych warunkach pod ziemią) i fani offroadu (na rynku jest coraz mniej samochodów zbudowanych na ramie).

Większość posiadaczy UAZ-ów w Polsce to jednak ludzie z niewielkim budżetem, którzy kupują swoje auta za kilka tysięcy złotych w przekonaniu, że niski koszt części i prosta budowa pozwolą je tanio remontować w przydomowym warsztacie. Ta grupa jest najliczniejsza, przy czym – jak przyznają specjaliści z Tarmotu 4x4 – to właśnie te osoby więcej czasu spędzają pod UAZ-em niż za jego kierownicą.

Wlot powietrza do kabiny jest sterowany z wnętrza pojazdu. Zimą po włączeniu zaworu ogrzewania zapewnia niewymuszony nawiew powietrza.

Sprzęgło załączające półoś przednią z piastą. Jego użycie zalecane jest tylko podczas jazdy w terenie. Rozłączone na asfalcie zmniejsza: opory toczenia, spalanie, zużycie podzespołów i hałas. Cena nowej części to 166 zł.

Kupujący takiego UAZ-a do renowacji po demontażu przekonują się, że ok. 70 proc. części nadaje się do wymiany, a koszt remontu kilkakrotnie przewyższa ich oczekiwania. Problem dotyczy najczęściej nadwozia – największą bolączką jest wszechobecna korozja. Żeby ją ograniczyć, podpoznański warsztat podczas kompletowania nowego auta nie tylko zabezpiecza je antykorozyjnie, lecz także zmienia większość połączeń gwintowych na śruby ocynkowane lub chromowane. Stosuje też wzmocnione gumowe przewody w układzie chłodzenia (z podwójnym włóknem) oraz wyciszenie komory silnika za pomocą specjalnych mat. Na pojazd udzielana jest roczna gwarancja bez limitu kilometrów.

Podczas wizyty w Tarmocie 4x4 mogłem przejechać się kilkakrotnie zbudowanym przez nich UAZ-em 469B. Klient – fan militariów i pojazdów oryginalnych – zamówił auto z 2,4-litrowym benzyniakiem rosyjskiej produkcji, podstawową 4-biegową skrzynią i klasycznymi mostami.

Żeby ułatwić użytkowanie pojazdu, wyposażono go we wspomaganie hamulców i układu kierowniczego. Prowadzenie niemal fabrycznie nowego UAZ-a w takiej konfiguracji nie było przesadnie trudne i męczące, choć znacznie różniło się od poziomu, jaki cechuje nowoczesne auta.

Przede wszystkim trzeba się przyzwyczaić do: zbyt mocno wspomaganego i nieprecyzyjnego układu kierowniczego, fabrycznie wyposażonego w niemały luz, dużego hałasu we wnętrzu oraz braku szczelności nadwozia (po wjechaniu w kałużę błoto dostawało się przez podłogę).

Przerażała mnie też świadomość, że jedynym zabezpieczeniem w przypadku kolizji są bezwładnościowe pasy bezpieczeństwa. Ale i tak uśmiech nie znikał z mojej twarzy...