Wpiąłem kostkę OBD za 150 zł do gniazda w aucie. Co udało mi się odczytać?

Gniazdo OBD II znajdziecie w wielu autach. Umożliwia diagnozę elektroniki – również samodzielną.

Standardowe gniazdo diagnostyczne systemu OBD II ma 16 styków rozmieszczonych w dwóch rzędach.

Pierwsze przymiarki do uniwersalnego systemu diagnostycznego miały miejsce w latach 80. XX wieku. W latach 90. ujednolicono złącze diagnostyczne oraz sposób kodowania informacji – w ten sposób powstał system OBD II. Konieczność udostępnienia diagnostyki OBD II jako pierwsi przyjęli Amerykanie – w USA system obowiązuje od początku 1996 r. W Unii zaczął obowiązywać w 2000 r. w odniesieniu do nowych homologacji, czyli aut wprowadzanych na rynek, zaś dla wszystkich – w 2001 r. (w Polsce od 1 stycznia 2002 r). Przewidziano jednak wyjątek dla diesli – te muszą spełniać wymogi OBD II od 2003 lub 2004 r. (zależnie od kategorii pojazdu). Trwają prace nad systemem OBD III, ale na razie to tylko projekty zmian. Zamysły konstruktorów idą w kierunku automatycznego przekazywania danych (np. za pośrednictwem internetu) o autach przekraczających dopuszczalne normy emisji spalin lub awarii elementów mogących mieć wpływ na czystość spalin do odpowiednich służb, np. stacji kontroli pojazdów.

Kody błędów czytane przez OBD (np. P0305) podzielone są na kilka grup: zaczynające się na P dotyczą silnika, B – nadwozia, C – podwozia, U – sieci wymiany danych. Pierwsza cyfra mówi, czy kod jest uniwersalny (0), czy specyficzny dla producenta (1, 2 lub 3).

Oprócz interfejsów, służących do komunikacji z systemem diagnostycznym, potrzebne są programy do przetworzenia sygnałów. Polecamy aplikacje kosztujące kilkanaście-kilkadziesiąt zł, w darmowych szybko pojawią się ograniczenia.

W warunkach warsztatowych proste programy diagnostyczne raczej nie zdają egzaminu – dają mechanikowi zbyt małe możliwości zbadania auta. Do pracy profesjonalistów służą znacznie bardziej rozbudowane urządzenia, które można podzielić na uniwersalne (możliwe do wykorzystania w naprawie aut różnych marek) oraz takie, które dedykowane są tylko do naprawy modeli jednej marki (lub – częściej – samochodów danego koncernu). Te ostatnie dają największe możliwości diagnostyki (szczególnie z fabrycznym oprogramowaniem). Najczęściej kosztują jednak bardzo dużo: proste, nieoryginalne – kilka tys. zł, ale takie jak sprzęt w ASO – co najmniej 50-100 tys. zł. Zakup takich programów ma sens tylko w przypadku warsztatów wyspecjalizowanych w naprawie aut danej marki.

Urządzenia „fabryczne” mają największe możliwości diagnostyki, ale tylko w ramach aut jednego koncernu.

Kompaktowa Toyota ma łatwo dostępne, wzorowo umieszczone (obok kolumny kierowniczej) gniazdo OBD. W autoryzowanych stacjach do obsługi wykorzystywane jest urządzenie o nazwie Intelligent Tester (obecnie w użyciu jest trzecia generacja tych urządzeń, ale do obsługi Corolli w zupełności wystarcza urządzenie drugiej generacji). Tester obsługuje Toyoty, Lexusy oraz Suzuki. Oczywiście auto bez kłopotu łączy się z tanim, uniwersalnym testerem, przekazując do programu podstawowe informacje.

Odłączyliśmy wtyk elektryczny w wyłączniku poduszki pasażera, następnie odłączyliśmy sterownik ABS-u. Niestety, zgodnie z przewidywaniami, uniwersalny prosty czytnik nie widzi usterek związanych z elementami innymi niż jednostka napędowa. Oryginalny interfejs Toyoty bezbłędnie rozpoznał problemy. Po naprawie kontrolki gasną same.

Wszystkie programy bez kłopotu wskazują winowajcę kontrolki, czyli czujnik wałka rozrządu (niestety, wszystkie po angielsku: P0010, czyli Camshaft Position Actuator Circuit). Po „usunięciu” usterki, czyli ponownym podpięciu kostki, bez kłopotu usuwamy błąd z pamięci komputera auta. W tym przypadku tani osprzęt zdaje egzamin.

Interfejs diagnostyczny w połączeniu z tanimi programami spisał się również w tym przypadku – wskazują na błędy P0102 (czujnik objętościowego lub masowego przepływu powietrza) oraz P0113 (czujnik temperatury powietrza wlotowego) – tym razem po polsku, z prostą (dość obszerną) instrukcją możliwych przyczyn i sposobów naprawy.

Jeśli potrzeba bardziej zaawansowanej diagnozy elektroniki Dacii, można poszukać serwisu specjalizującego się w naprawach Renault – marki korzystają z tych samych interfejsów diagnostycznych. Na rynku nie brak programów specjalnych do Renault. Uwaga: w Dusterze gniazdo OBD zamontowane jest poza zalecanymi strefami – głęboko w schowku przed fotelem pasażera. Połączenie i podstawowa diagnostyka tanimi produktami przebiegły jednak bez zakłóceń, choć wskazówki nie zawsze były pomocne.

Odłączenie cewki zapłonowej to poważna usterka – obok kontrolki sygnalizującej uszkodzenie instalacji elektrycznej pojawia się czerwona, wskazująca na konieczność wyłączenia silnika. Nie jest to oczywiście zdrowe dla silnika, ale dodatkowo powoduje duży wzrost emisji węglowodorów (niespalonego paliwa). Dość łatwa naprawa - proste interfejsy wykryły ją bez problemu.

Wyjęcie wtyczki umieszczonej przy przepustnicy powoduje zaświecenie się kilku komunikatów; są one niezbyt precyzyjne: to P0120 (przepustnica/czujnik pozycji pedału/przełącznik A) oraz P0220 (przepustnica/czujnik pozycji pedału/przełącznik B). W opisie czytamy, że możliwą przyczyną usterki jest uszkodzenie czujnika położenia przepustnicy.

Jeśli ktoś liczy, że komputer naprawi auto za niego, potknie się na tak błahej usterce jak dziura w układzie dolotowym (silnik faluje w zakresie 2-3 tys. obr./min). Skanery interpretują problem jako P0503, czyli „Czujnik prędkości pojazdu A – okresowe braki sygnału w obwodzie/sygnał wejściowy niepożądanie za wysoki”. Diagnoza mało trafna.

Diagnostyka OBD może pomóc w zlokalizowaniu prostej usterki silnikowej – odczytuje kody błędów i po usunięciu problemu umożliwia ich skasowanie. Daje też podgląd na podstawowe parametry pracy, takie jak temperatura, obciążenie. To jednak bardziej zabawki dla zaawansowanych amatorów niż narzędzie przydatne dla profesjonalistów. Nie mówi nic o podzespołach podwozia czy airbagach, nie daje też możliwości dodatkowego sprawdzenia czujników. Poza diagnostyką interfejs OBD II daje też inne możliwości, z odpowiednim programem można np. zrobić sobie namiastkę wyświetlacza head-up.