Jak działa klucz dynamometryczny?

Nie tylko ważna będzie siła przykręcenia poszczególnych śrub, lecz także właściwa jego kolejność. Aby wiedzieć, kiedy przestać kręcić, musimy mieć klucz dynamometryczny.

Ustawiamy właściwy moment i zaczynamy powolutku dokręcać śrubę. W chwili, gdy zaczyna ona stawiać właściwy opór, w główce klucza słychać charakterystyczne kliknięcie. Większość kluczy – jeśli zignorujemy kliknięcie – pozwoli dalej dokręcać śrubę i nawet ją zerwać. Jeśli nie jesteśmy pewni, zwalniamy nacisk i ponownie dociągamy. Jeśli dokręcenie jest wystarczająco silne znów usłyszymy "klik". Możecie jeszcze napotkać stare klucze dynamometryczne ze strzałką i skalą. Podczas pracy strzałka wychyla się, wskazując na skali aktualny moment przykręcenia śruby.

Czy wiesz, że właściwy moment dokręcenia jest bardzo ważny przy wkręcaniu śrub kół? Zauważcie, że w wielu dobrych serwisach oponiarskich po użyciu klucza pneumatycznego lub elektrycznego mechanik podchodzi do każdego koła z kluczem dynamometrycznym i ręcznie dokręca każdą śrubę z właściwym momentem. Zysk z tego jest taki, że śrubę potem łatwo odkręcimy (nie trzeba stawać na kluczu do kół) i śruby nie rozciągają się. Można je bez ryzyka przykręcać i odkręcać wielokrotnie.

Właściwy moment dokręcenia śrub kół to z reguły (nie zawsze!) 80-100 Nm. Klucz dynamometryczny przydaje się bardzo do przykręcania śrub i nakrętek wykonanych z tworzyw sztucznych. Takie nakrętki często używane są do łączenia delikatnych elementów plastikowych wnętrza, osłon pod maską itp. Plastikowe śruby oraz nakrętki przykręca się jednak niewielkim momentem (np. 4-6 Nm) i potrzebny jest do tego malutki, profesjonalny klucz dynamometryczny.

Klucz dynamometryczny nadaje się wyłącznie do przykręcania śrub i nie wolno nim niczego odkręcać. Odkręcając zapieczoną śrubę, możemy go zniszczyć. Jeżeli mamy problem z taką śrubą, która stawia duży opór, że jest groźba omsknięcia klucza, wykorzystajmy rozszerzalność termiczną metali. Często wystarczy rozgrzać element, w który została wkręcona śruba, aby dała się odkręcić niemal bez oporu.

Profesjonaliści w warsztatach używają palników, w warunkach garażowych możemy posłużyć się tanią opalarką. Efekt będzie podobny. Śruby mają tendencję do zapiekania się szczególnie w miejscach, na które działają bardzo wysokie temperatury. Dotyczy to np. zacisków hamulców, a także śrub kół (w niektórych modelach samochodów). W takich miejscach zapobiegniemy późniejszym problemom z ich odkręcaniem, smarując gwinty odrobiną pasty miedziowej. Wartości momentów dokręcania śrub w różnych samochodach podawane są w książkach opisujących poszczególne modele aut.