Mechanizm różnicowy

Koła nie napędzane osadzone są na osi luźno, więc nie potrzeba tu regulacji. Gdyby koła napędzane w czasie pokonywania zakrętu miały jednakową prędkość, następowałby ich poślizg niebezpieczny dla jazdy, zużywałyby się szybko opony, przy dużej prędkości pojazd mógłby wypaść z zakrętu. Aby takim zjawiskom zapobiec, między kołami napędzanymi umieszcza się właśnie mechanizm różnicowy. Jest to zespół kół zębatych, który koryguje prędkość obrotową kół w zakręcie. Mechanizm różnicowy rozdziela napęd pomiędzy dwie półosie, mogą one dzięki temu obracać się z różnymi prędkościami. - Jak zbudowany jest i jak działa mechanizm różnicowy? - Składa się z obudowy i ułożyskowanych w obudowie kół zębatych. Napęd z silnika przenoszony jest na koło (tzw. atakujące), które zazębia się z dużym kołem talerzowym. To koło przenosi napęd na półosie. Różnica wielkości pomiędzy kołem małym a talerzowym to jest przełożenie przekładni głównej. Jest to wielkość podawana w danych technicznych każdego modelu samochodu. Przełożenie wynosi najczęściej 3,9; 4; 4,1. To oznacza, że małe koło jest mniej więcej cztery razy mniejsze od talerzowego. Przełożenie jest potrzebne do tego, aby zwiększyć moment obrotowy na kołach. W obudowie mechanizmu różnicowego na sworzniu osadzone są dwa koła zębate nazywane satelitami, a na półosiach osadzone są kolejne dwa koła zębate nazywane koronkami. Satelity są na stałe zazębione z kołami na półosiach. Jeśli auto porusza się po prostej, wtedy prędkość obrotowa obu kół napędzanych jest taka sama, mechanizm różnicowy niczego nie musi korygować, satelity nie obracają się. Jeśli pojazd pokonuje zakręt i prędkość obrotowa kół napędzanych jest różna, obudowa mechanizmu różnicowego obraca się i wtedy koło poruszające się po mniejszym łuku obraca się wolniej. - Jak działa mechanizm różnicowy w samochodach z napędem na obie osie? - W autach 4x4 działa tak samo jak w pojazdach z przednim lub tylnym napędem, z tą różnicą, że muszą oczywiście być dwa mechanizmy różnicowe. Poza tym w pojazdach terenowych można wyłączyć mechanizm różnicowy i wtedy koła na jednej osi będą ze sobą związane na sztywno. Stosuje się to wówczas, gdy pojazd ma pokonać szczególnie trudny teren i chcemy, aby oba koła równo "brały". Ale tak można postępować tylko podczas jazdy na wprost. W starszych autach, gdy kierowca zapomni wyłączyć tę blokadę, może zniszczyć mechanizm różnicowy lub podczas szybkiej jazdy wypaść z zakrętu. W nowoczesnych autach terenowych są już odpowiednie zabezpieczenia.- Czasami w zimie można zobaczyć taki widok: auto stoi jednym kołem na śliskiej nawierzchni, na przykład na zamarzniętej kałuży, a drugim na asfalcie. I to koło na lodzie obraca się z dużą prędkością, a drugie - na tej samej osi - stoi w miejscu. Czy to właśnie efekt działania mechanizmu różnicowego? - Tak, to jest pewna wada tego urządzenia. To, co pomaga w pokonywaniu zakrętu w opisanej przez pana sytuacji, może utrudniać ruszenie pojazdem z miejsca. Aby tę wadę choć w części wyeliminować, nowoczesne samochody mają mechanizmy różnicowe o zwiększonym tarciu wewnętrznym. RozmawiałRoman Dębecki