Wielu zmotoryzowanych żyje w przekonaniu, że sam fakt jazdy za policyjnym samochodem oznacza zakaz wyprzedzania. To mit. Radiowóz poruszający się bez statusu pojazdu uprzywilejowanego podlega tym samym przepisom co każde inne auto uczestniczące w ruchu drogowym. Oznacza to, że kierowca może wykonać manewr wyprzedzania, jeśli pozwalają na to warunki na drodze i nie dochodzi przy tym do naruszenia innych przepisów. Kluczowe znaczenie ma jednak to, czy radiowóz jest w danej chwili pojazdem uprzywilejowanym.
Kiedy radiowóz jest pojazdem uprzywilejowanym?
Definicję pojazdu uprzywilejowanego zawiera art. 2 pkt 38 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przepis stanowi:
Pojazd wysyłający sygnały świetlne w postaci niebieskich świateł błyskowych i jednocześnie sygnały dźwiękowe o zmiennym tonie, jadący z włączonymi światłami mijania lub drogowymi.
To bardzo ważne rozróżnienie. Aby radiowóz był pojazdem uprzywilejowanym, musi jednocześnie używać niebieskich sygnałów świetlnych oraz sygnałów dźwiękowych. Dodatkowo powinien poruszać się z włączonymi światłami mijania lub drogowymi.
W praktyce oznacza to, że samo włączenie tzw. koguta nie wystarcza. Jeśli policyjny samochód emituje jedynie niebieskie światła, ale nie korzysta z sygnału dźwiękowego, nie spełnia ustawowej definicji pojazdu uprzywilejowanego. Wówczas kierowcy nie obowiązują szczególne ograniczenia związane z wyprzedzaniem takiego pojazdu.
soft_light / Shutterstock
Pojazd uprzywilejowany można wyprzedzać, jeśli nie jedzie "na sygnałach". Inna sprawa, czy podczas wyprzedzania nie przekraczamy prędkości, lub nie łamiemy innych przepisów. Wówczas możemy dostać mandat, ale nie za wyprzedzanie, a za łamanie innych przepisów
Czy wyprzedzanie radiowozu w terenie zabudowanym jest legalne?
Jeżeli jednak radiowóz jedzie jako pojazd uprzywilejowany, jego wyprzedzanie w obszarze zabudowanym jest zabronione. Kierowcy mają obowiązek umożliwić mu przejazd, a nie próbować zyskać kilka sekund poprzez wykonanie ryzykownego manewru.
Obowiązek ten wynika z art. 9 ustawy Prawo o ruchu drogowym:
Uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze są obowiązani ułatwić przejazd pojazdu uprzywilejowanego, w szczególności przez niezwłoczne usunięcie się z jego drogi, a w razie potrzeby zatrzymanie się.
Jeżeli natomiast radiowóz nie korzysta z uprawnień pojazdu uprzywilejowanego, kierowca może wyprzedzić go także w terenie zabudowanym, oczywiście pod warunkiem przestrzegania wszystkich pozostałych przepisów.
Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo
Czy można wyprzedzić radiowóz jadący na sygnałach poza terenem zabudowanym?
Poza obszarem zabudowanym przepisy są inne. Tam wyprzedzenie pojazdu uprzywilejowanego jest co do zasady dopuszczalne. Nie oznacza to jednak całkowitej dowolności. Kierowca powinien zachować szczególną ostrożność i pamiętać, że radiowóz jadący na interwencję może nagle zmienić kierunek jazdy, skręcić lub gwałtownie wyhamować.
Legalność manewru jednak nie zawsze oznacza, że warto go wykonywać. Priorytetem powinno pozostać umożliwienie służbom jak najszybszego dotarcia do celu.
Jaki mandat grozi za wyprzedzanie radiowozu?
Za wyprzedzenie pojazdu uprzywilejowanego w obszarze zabudowanym kierowcy grozi mandat w wysokości 1000 zł oraz 10 punktów karnych. Jeżeli to samo wykroczenie zostanie popełnione ponownie, zastosowanie znajdzie zasada recydywy, a mandat wzrośnie do 2000 zł.
Warto przy tym pamiętać, że kara nie wynika z wyprzedzenia radiowozu jako takiego. Mandat pojawia się dopiero wtedy, gdy kierowca narusza przepisy dotyczące pojazdu uprzywilejowanego. To istotna różnica, o której wielu zmotoryzowanych nie wie.
bartoszkalich / Shutterstock
O pojeździe uprzywilejowanym mówimy tylko wtedy, gdy ma on włączone sygnały świetlne i dźwiękowe. W innym wypadku to zwykły uczestnik ruchu
Czy każdemu radiowozowi należy ustąpić pierwszeństwa?
Warto więc pamiętać, że patrol jadący na rutynową kontrolę, przewóz funkcjonariuszy pomiędzy jednostkami czy zwykły przejazd służbowy nie oznaczają automatycznie statusu pojazdu uprzywilejowanego. Dopiero spełnienie warunków wskazanych w ustawie powoduje uzyskanie szczególnych praw w ruchu drogowym. Kierowca powinien przede wszystkim zwracać uwagę na sygnały emitowane przez radiowóz, a nie wyłącznie na policyjne oznaczenia znajdujące się na karoserii.
Czy można wyprzedzać radiowóz? Podsumowanie
Radiowóz można wyprzedzać, jeżeli nie jest pojazdem uprzywilejowanym i manewr odbywa się zgodnie z obowiązującymi przepisami. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy policyjny samochód jedzie na sygnałach i korzysta ze szczególnych uprawnień. W obszarze zabudowanym takie wyprzedzanie jest zabronione.
Dla kierowców obowiązuje więc prosta zasada: najpierw sprawdź, czy radiowóz rzeczywiście jest pojazdem uprzywilejowanym. Dopiero potem oceniaj, czy wyprzedzanie jest legalne. W wielu przypadkach odpowiedź będzie twierdząca, choć świadomość tego faktu nadal pozostaje zaskakująco niewielka.
