Wyprzedzał samochód, który skręcał w lewo. Kto odpowiada za kolizję?

Najważniejsza zasada wynika z art. 24 ust. 5 ustawy — Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z tym przepisem wyprzedzanie pojazdu lub innego uczestnika ruchu, który sygnalizuje zamiar skręcenia w lewo, może odbywać się tylko z jego prawej strony. Kierowca jadący z tyłu nie powinien więc rozpoczynać wyprzedzania z lewej, jeśli widzi działający kierunkowskaz poprzedzającego samochodu. Jeżeli manewr został już rozpoczęty, kierowca powinien możliwie szybko ocenić sytuację i podjąć działania pozwalające uniknąć zderzenia.

Nie oznacza to jednak, że samochód sygnalizujący skręt zawsze można ominąć lub wyprzedzić z prawej strony. Muszą pozwalać na to szerokość jezdni, organizacja ruchu oraz oznakowanie. Kierowca nie może w tym celu wjechać na chodnik, pobocze nieprzeznaczone do ruchu albo przekroczyć linii, której przecinania zabraniają znaki. Czasami jedynym zgodnym z prawem i bezpiecznym rozwiązaniem będzie zwolnienie oraz zaczekanie, aż pojazd znajdujący się z przodu zakończy skręt.

Decyzja o przerwaniu wyprzedzania musi uwzględniać położenie obu samochodów, ich prędkość oraz odległość od miejsca skrętu. Jeśli kierowca znajduje się jeszcze za wyprzedzanym pojazdem i może bezpiecznie wrócić na swój pas, powinien zredukować prędkość oraz zrezygnować z dalszego manewru. Nerwowe przyspieszanie i próba przejechania przed maską skręcającego auta mogą jedynie zwiększyć ryzyko wypadku.

Powrót na prawy pas nie może być jednak wykonany bez obserwowania pozostałych uczestników ruchu. Podczas wyprzedzania kilku pojazdów pomiędzy samochodami może nie być wystarczającego odstępu, a gwałtowne hamowanie może zaskoczyć kierujących jadących z tyłu. Nie istnieje jedno rozwiązanie pasujące do każdej sytuacji. Najważniejsze jest możliwie wczesne zauważenie kierunkowskazu, ograniczenie prędkości i unikanie ruchów, które mogłyby doprowadzić do utraty panowania nad pojazdem.

W typowej sytuacji kierowca nie może wyprzedzać z lewej strony samochodu, który odpowiednio wcześnie sygnalizuje zamiar skrętu w lewo. Tłumaczenie, że kierunkowskaz został przeoczony, z reguły nie działa na korzyść wyprzedzającego. Przed podjęciem manewru ma on obowiązek upewnić się, że może go wykonać bezpiecznie i bez utrudniania ruchu innym osobom. Powinien również obserwować zachowanie pojazdów znajdujących się przed nim, a nie tylko sprawdzać, czy z przeciwka nic nie nadjeżdża.

Każda kolizja jest jednak oceniana na podstawie konkretnych okoliczności. Znaczenie ma chwila włączenia kierunkowskazu, położenie pojazdów, widoczność, prędkość oraz to, który kierowca jako pierwszy rozpoczął swój manewr. Policja, biegły lub sąd mogą także analizować nagrania z kamer, ślady hamowania, miejsce uszkodzeń i zeznania świadków. Sam fakt, że jeden samochód skręcał, a drugi wyprzedzał, nie zawsze wystarcza do automatycznego przypisania pełnej odpowiedzialności jednej osobie.

Kierujący zamierzający skręcić powinien zawczasu i wyraźnie zasygnalizować zmianę kierunku jazdy, zbliżyć się do krawędzi lub osi jezdni oraz zachować szczególną ostrożność. Przepisy nie formułują wprost osobnego nakazu, zgodnie z którym przed każdym skrętem w lewo trzeba sprawdzić, czy inny pojazd rozpoczął wyprzedzanie. Nie oznacza to jednak, że można zrezygnować z obserwowania drogi i otoczenia samochodu.

Spojrzenie w lewe lusterko przed skrętem może zapobiec groźnemu zdarzeniu nawet wtedy, gdy drugi kierowca zachowuje się nieprawidłowo. Skręcający często ma możliwość zatrzymania się jeszcze na swoim pasie i przepuszczenia auta, które próbuje go wyprzedzić. Wyprzedzający jedzie natomiast zwykle szybciej, może znajdować się na części jezdni przeznaczonej dla ruchu z przeciwnego kierunku i nie zawsze ma miejsce, aby bezpiecznie wrócić na prawą stronę. Właśnie dlatego ostrożność obu kierujących jest ważniejsza niż przekonanie o własnym pierwszeństwie.

Kierunkowskaz powinien informować o zamiarze wykonania manewru, a nie potwierdzać, że samochód już zaczął skręcać. Jeśli kierowca włącza go dopiero w chwili obracania kierownicy, pozostali uczestnicy ruchu mogą nie mieć czasu na reakcję. Szczególnie niebezpieczna jest sytuacja, w której wyprzedzający znajduje się już obok pojazdu, a jego kierowca nagle rozpoczyna zjazd w lewo.

Takie zachowanie skręcającego może mieć znaczenie przy ustalaniu przyczyn i odpowiedzialności za zdarzenie. Analizowane będzie między innymi to, czy zamiar skrętu został zasygnalizowany odpowiednio wcześnie oraz, czy kierowca zachował szczególną ostrożność. Nie usprawiedliwia to jednak automatycznie osoby wyprzedzającej. Jeśli manewr został rozpoczęty mimo widocznego wcześniej kierunkowskazu, odpowiedzialność może obciążyć przede wszystkim kierowcę jadącego lewym pasem.

Wyprzedzanie kolumny pojazdów wymaga znacznie większej odległości i dłuższego przebywania na lewym pasie. Kierowca powinien uwzględnić nie tylko ruch z przeciwka, ale również możliwość skrętu któregoś z samochodów, pojawienia się skrzyżowania lub gwałtownego zmniejszenia odstępów między autami. Im więcej pojazdów zamierza wyprzedzić, tym trudniej przewidzieć zachowanie wszystkich kierujących i znaleźć bezpieczne miejsce na powrót.

Przed rozpoczęciem manewru warto obserwować nie tylko samochód jadący bezpośrednio z przodu, lecz także kolejne pojazdy. Włączony kierunkowskaz, zbliżanie się do osi jezdni, zmniejszenie prędkości albo nietypowe ustawienie auta mogą zapowiadać skręt. Jeżeli zachowanie któregoś kierowcy wzbudza wątpliwości, lepiej zrezygnować z wyprzedzania. Zysk czasowy jest zazwyczaj niewielki, natomiast błąd może skończyć się zderzeniem bocznym lub czołowym.