Żerań

Podczas gdy w latach 80. kierowcy w Europie Zachodniej, USA i Japonii cieszyli się samochodami wyposażonymi w poduszki powietrzne, komputery pokładowe, a nawet pierwsze systemy nawigacji, w PRL luksusem był prosty samochód bazujący na technologii sprzed trzech dekad. Na wymarzone auto czekało się latami, a efekty ówczesnej motoryzacji często pozostawiały wiele do życzenia. Socjalistyczna Polska zaliczyła w tej dziedzinie kilka spektakularnych porażek – oto sześć najbardziej dotkliwych przykładów.

Choć produkowanych w PRL-owskich fabrykach modeli samochodów nie było zbyt wiele, to i tak trzeba sporej wiedzy, żeby dobrze wypaść w tym quizie. Przekonajmy się, ile naprawdę wiesz o polskiej motoryzacji. Pytamy o klasyki i zapomniane perełki. Zaczynamy?

Ta wiadomość jest wielką sensacją nie tylko w światku pasjonatów zabytkowej motoryzacji: odnaleziono i sprowadzono do Polski pierwszy egzemplarz Warszawy M-20, która zjechała z taśmy montażowej warszawskiej FSO 73 lata temu – 6 listopada 1951 r. Właśnie wtedy rozpoczęła działalność fabryka samochodów na Żeraniu.

Syrena to pierwszy seryjny powojenny samochód osobowy skonstruowany w Polsce. Ile wiesz o tej legendzie PRL-u?

PRL potrafiło wywrócić definicję luksusu na lewą stronę. Mieliśmy więc np. 6-drzwiowego ręcznie budowanego kabrioleta, ale bez żadnego dachu — nawet składanego. Albo niespełna 100-konną wersję Polskiego Fiata 125p za równowartość przeszło 100 średnich pensji. Z drugiej strony skoro dżinsy Wranglera kosztowały 1/4 miesięcznych poborów... Oto pięć najbardziej luksusowych modeli z FSO.

W ostatnich dniach czerwca 2024 r. w Tychach zakończy się produkcja samochodu, który już teraz jest legendą — dowiedział się "Auto Świat". To efekt starannie przemyślanej strategii.

Co z tego, że jedno z pięknych coupe FSO rozwijało zaledwie 35 KM? I tak ma dziś status niemal mitycznego obiektu. Co z tego, że innemu spod futurystycznej karoserii wystawało zawieszenie? Ważne, że w ogóle było — powstało przecież w PRL, jednym z najbardziej niesprzyjających miejsc na Ziemi dla tego typu samochodów. Na tle garbatych Warszaw i kapeluszowatych Polskich Fiatów 125p te maszyny wyglądały jak piękne anomalie. Czy znasz te sześć modeli?

Najdroższy samochód produkowany w PRL kosztował równowartość prawie 200 średnich pensji, Polski Fiat 126p wcale nie był najkrótszym autem wytwarzanym w socjalistycznej Polsce, a legendarny FSO Polonez Coupe najrzadszym. Oto osiem rekordów motoryzacji minionej epoki, czyli "najki" z PRL.

Teren dawnej Fabryki Samochodów Osobowych przy ul. Jagiellońskiej 88 znów może przyciągnąć fanów motoryzacji. To dlatego, że w drugim kwartale 2024 r. w budynku lakierni FSO zostanie uruchomiona wystawa samochodów zabytkowych. Deweloper obiecuje, że na ekspozycji znajdą się nie tylko ikony, takie jak Warszawa, Syrena, Polonez czy Fiat 125p.

Fabryka Samochodów Osobowych w Warszawie nie działa już od ponad 12 lat, ale teraz widać to gołym okiem. Pod koniec czerwca z bramy i ogrodzeń zakładu FSO na Żeraniu zniknęły kultowe logotypy, a w środku trwa burzenie fragmentu tłoczni. Na rozległym terenie przy ul. Jagiellońskiej 88 działają firmy, które wynajmują od dewelopera przestrzenie magazynowo-biurowe.

30 czerwca 1983 r. powstała ostatnia Syrena, jeden z najbarwniejszych samochodów PRL, który o mało nie zasilił grona pionierów minivanów i kompaktowych hatchbacków oraz rywali włoskich coupe. Auto, którym regularnie startowano w Rajdzie Monte Carlo. Model, którego bagażnik służył m.in. do wożenia części zamiennych, bo z racji niezbyt wyśrubowanej jakości Syrenę nazywano "królową polskich poboczy". Czy jej silnik naprawdę pochodził ze strażackiej motopompy, a nadwozie wykonano z płyt pilśniowych? Oto dziewięć najciekawszych i najbardziej pikantnych historii o Syrenie.

W Holandii był Celiną. W Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Samochodów Osobowych wmontowano mu silnik Ferrari, PIMOT przygotował zaś wersję z napędem hybrydowym. FSO oferowało go z nadwoziem coupe, ale była też 7-drzwiowa limuzyna, a w planach – SUV. 3 maja 1978 r. ruszyła seryjna produkcja Poloneza, potomka pewnego włoskiego eksperymentu.

30 marca 1973 r. powstał ostatni egzemplarz Warszawy. Zszokuje cię, ile kosztowałby dziś ten samochód, uwzględniając średnie zarobki. Zdziwi, jak często trzeba było w nim regulować hamulce, ile dni produkowano jedno auto i jakim statusem cieszyło się ono w Chinach. Oto 11 niezwykłych historii o Warszawie – także takiej z dębowymi kołami i w wersji tropikalnej.

W 1997 r. Polonez miał już 19 lat i był – mówiąc szczerze – autem bardzo leciwym i przestarzałym. Próbą uatrakcyjnienia staruszka była wersja Atu, czyli sedan. Ale kanciaste kształty z poprzedniej epoki stylistycznej pozostały, więc atrakcyjność Poloneza była dyskusyjna, tym bardziej że bagażnik sedana miał zaledwie 300 l pojemności. Dopiero nawiązanie współpracy z brytyjskim Roverem i wprowadzenie pod maskę Poloneza nowoczesnego silnika 1.4i 16V pozwoliło reanimować staruszka.

Zaprojektowany we współpracy z Włochami i oparty konstrukcyjnie na Fiacie 125p w czasach trudnego dostępu do zachodnich samochodów uchodził za najbardziej ekskluzywny spośród wszystkich aut produkowanych w krajach demoludów. Chociaż już w chwili debiutu był przestarzały, to przetrwał w produkcji przez 24 lata. 22 kwietnia 2022 r. minęły równo dwie dekady od momentu, gdy z taśmy FSO na Żeraniu zjechał ostatni Polonez.

Po ostatnim weekendzie działalności Muzeum Skarb Narodu w dawnej hali lakierni zakładów FSO na Żeraniu przeszło do historii. Nie można już kupić biletów na mieszczącą się tam od 2019 r. wystawę klasyków. Czy deweloper, który nabył pofabryczny teren, dotrzyma słowa i "uszanuje przeszłość"?

Rozległy teren FSO przy ul. Jagiellońskiej 88 w Warszawie został sprzedany firmie deweloperskiej OKAM Capital. Tym samym po 10 latach od wyprodukowania ostatniego samochodu zamyka się pewien rozdział w historii polskiej motoryzacji. Deweloper zapewnia: "inwestycja będzie prowadzona przez nas z poszanowaniem przeszłości".

Według "Automotive News Europe" General Motors i UkrAvto, właściciel FSO, są bliskie powołania społki joint venture, która już pod koniec tego roku mogłaby rozpocząć montaż Chevroleta Aveo. Początkowo taśmy produkcyjne Żerania miałoby opuszczać 25 tys.

Amerykański koncern prowadzi rozmowy z władzami kilku miast, w sprawie lokalizacji swojej pierwszej rosyjskiej fabryki, być może w okolicach Petersburga. Jak można przeczytać na http://www.

W ukazującym się w Essen dzienniku "Neue Ruhr - Neue Rhein Zeitung" Rainer Einenkel, szef rady pracowniczej Opla (należącego do GM), powiedział, że General Motors rozważa kupno polskiej fabryki FSO w Warszawie. Tych informacji nie potwierdzają ani przedstawieciele GM w Polsce, ani dyrekcja fabryki FSO.