Mamy wyższe mandaty niż Niemcy? Sprawdziłem to, a później porównałem do zarobków

Po co interesować się mandatami w Niemczech? Dla Polskich kierowców ważne są te w Polsce — wielu czytelników zapewne tak pomyśli po przeczytaniu tytułu i wstępu tego artykułu. Tymczasem nie chodzi tylko o ciekawość świata i zmierzenie się z utartymi przekonaniami, ale też o realny problem — bo kierowcy z Polski co roku dostają też miliony mandatów za granicą i zza granicy, a najwięcej właśnie za wykroczenia popełniane na terenie Niemiec!

W ciągu ostatnich kilku lat wysokość mandatów za wykroczenia drogowe gwałtownie wzrosła. Z największym zaostrzeniem kar mieliśmy do czynienia 1 stycznia 2022 r., kiedy maksymalny mandat w drodze postępowania mandatowego wzrósł z 500 zł do 5 tys. zł (a przy zbiegu wykroczeń do 6 tys. zł), a sądy dostały możliwość nakładania grzywien do 30 tys. zł. Wtedy też wszedł w życie mechanizm podwajania kar w przypadku recydywy w ciągu dwóch lat od popełnienia pierwszego wykroczenia danego typu (dotyczy tylko wybranych, najpoważniejszych wykroczeń) oraz do 15 punktów karnych za jedno wykroczenie.

Przed 2022 rokiem przez wiele lat mandaty niemal nie rosły, co sprawiało, że co zamożniejsi kierowcy znacznie bardziej bali się ewentualnych punktów karnych i odebrania prawa jazdy, niż finansowych konsekwencji popełnienia wykroczenia. Za to przez lata utarło się przekonanie, że za granicą Polacy jeżdżą ostrożniej niż u siebie, bo na tam kary są znacznie wyższe niż u nas. Tyle że w tym przekonaniu prawdy jest coraz mniej — a w każdym razie w oficjalnych statystykach nie widać śladu po tym, żeby kierowcy z Polski w innych krajach jeździli jakoś specjalnie ostrożnie. Najlepszy dowód na to stanowią dane z tzw. Krajowego Punktu Kontaktowego, do którego służby innych krajów zgłaszają się po informacje o właścicielach aut, których numery zarejestrowano w związku z popełnieniem wykroczeń drogowych (głównie chodzi o przekroczenia prędkości, ale też o przypadki nieprawidłowego parkowania czy jazdy bez pasów albo korzystania z telefonu komórkowego podczas jazdy czy brak wniesienia opłat za przejazd po drogach płatnych). W ubiegłym roku do Polski trafiło niemal 3,84 mln takich zapytań! Wśród pierwszej piątki krajów, w których kierowcy aut na polskich numerach przyłapywani byli na wykroczeniach należą:

Dla porównania, w tym samym czasie cały polski system fotoradarowy nadzorowany przez CANARD (Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym), który też przecież rozrasta się w niesamowitym tempie, miał zarejestrować 1,3 mln wykroczeń, za które nałożył ok. 685 tys. mandatów karnych. W tej liczbie mieszczą się też wykroczenia popełnione w Polsce przez obcokrajowców, bo nasze służby wysłały do innych państw ok. 414 tys. zapytań o auta na obcych numerach. Oczywiście, mimo automatyzacji systemu, w Polsce głównym "wystawcą" mandatów pozostaje policja (3,89 mln mandatów w 2025 r.).

Wróćmy jednak do pytania ze wstępu: czy mandaty są wyższe w Polsce, czy w Niemczech? Pewne jest to, że po zmianach w 2022 r., mimo iż Niemcy też podwyższali u siebie wysokość kar, to gramy już w tej samej mandatowej lidze. Niektóre wykroczenia są wyceniane nieco wyżej niż u nas, za inne kary są niższe — tu trudno o regułę. Jak kary te mają się do zarobków w obu krajach?

Mimo że w Polsce od laty zarobki rosną, to jednak wciąż daleko nam do niemieckich pensji. Niestety, m.in. ze względu na różne systemy podatkowe, nie tak łatwo jest porównać pensje w Polsce i w Niemczech. Oficjalnie Niemcy podają tylko statystyki dotyczące zarobków brutto, bo to, ile pracownik zarabia na rękę, zależy m.in. od klasy podatkowej, stanu cywilnego, liczby dzieci i ubezpieczenia zdrowotnego czy nawet deklarowanej przynależności do kościoła. W dodatku Polska i Niemcy mają zupełnie inne metodologie zbierania danych o zarobkach.

Zarówno w Polsce, jak i w Niemczech wskaźniki dotyczące średniej pensji mogą być bardzo mylące — bo statystyki zawyża relatywnie niewielka grupa świetnie zarabiających. Dlatego lepszym rozwiązaniem jest posługiwanie się tzw. medianą wynagrodzeń. To wartość, która znajduje się po środku — połowa pracowników zarabia więcej, a połowa mniej od tej kwoty, czyli jest najbardziej zbliżona do tego, co uznajemy za "przeciętne zarobki".

W 2025 r. mediana wynagrodzeń w Polsce wynosiła 7432 zł brutto, co w przypadku "statystycznego" pracownika etatowego przekłada się na ok. 5400 zł na rękę. W Niemczech ubiegłoroczna mediana wynagrodzeń to 4217 euro, co przy kursie 4,30 zł za 1 euro daje nam aż 18 133 zł, czyli ponad 2,4 raza więcej. Na rękę "przeciętny Niemiec" dostaje z tego ok. 2700 euro (w zależności od potrąceń), czyli 11 610 zł (2,15 raza więcej niż przeciętny pracownik w Polsce). Jeśli uwzględnimy jeszcze siłę nabywczą wynikającą z różnic cen towarów i usług w Polsce i w Niemczech, to różnica jeszcze nieco się skurczy, realna siła nabywcza przeciętnej niemieckiej pensji jest wciąż szacunkowo jakieś 1,8 razy wyższa od pensji pracownika w Polsce.

Dla uproszczenia można przyjąć, że typowa polska pensja na rękę to 5400 zł, a niemiecka po zaokrągleniu to 2700 euro, czyli 11600 zł. Na tej podstawie policzyłem, jak dolegliwe są mandaty w Polsce i w Niemczech, czyli jaki procent pensji trzeba przeznaczyć, na pokrycie kary.

Jak widać z tabeli, większość mandatów w Niemczech jest wciąż nominalnie wyższa niż w Polsce — warto o tym pamiętać podczas zagranicznych wyjazdów. Jeśli jednak zestawimy niemieckie kary z niemieckimi zarobkami, a polskie z polskimi, to okaże się, że to w Polsce kary są znacznie bardziej dolegliwe dla przeciętnie zarabiających.

Można to oczywiście krytykować, ale z drugiej strony, może to jedyny sposób, żeby szybko nadrobić kilkadziesiąt lat zaległości w kwestii bezpieczeństwa na drogach? Wygląda na to, że w Polsce miks z coraz wyższych kar i coraz lepszej infrastruktury drogowej skutecznie poprawił bezpieczeństwo na drogach — mimo znacznie większego ruchu na drogach jest bez porównania bezpieczniej niż kiedyś. Tyle że do tego, jak to wygląda w Niemczech, wciąż sporo nam brakuje.

Co prawda w Polsce nominalnie ofiar śmiertelnych na drogach jest mniej niż w Niemczech, ale Niemcy mają ponad dwukrotnie więcej mieszkańców i znacznie intensywniejszy ruch drogowy, a prawdopodobieństwo uczestnictwa w tragicznym wypadku drogowym jest na polskich drogach o ponad 1/3 wyższe niż u naszych zachodnich sąsiadów.