Historia Fiata

Nie ma innego producenta samochodów, z którego losami związana by była polska motoryzacja tak bardzo jak z Fiatem.

Firma Fiat (Fabbrica Italiana di Automobili Torino) została założona w Turynie w lipcu 1899 roku przez grupę 30 udziałowców. Jednym z założycieli był Giovanni Agnelli, a pierwszym dyrektorem został Carlo Biscaretti.
Agnelli został dyrektorem Fiata w 1901 roku. W roku założenia firmy powstał pierwszy automobil Fiat 3 1/2 HP. Kolejne lata przyniosły dalszy rozwój fabryki, zwiększenie produkcji i wprowadzenie następnych modeli. W roku 1905 Fiat przejął włoski zakład Ansaldi, który zajmował się wytwarzaniem małych pojazdów.

Małolitrażowy Fiat
W roku 1912 pojawił się model Zero. Był to pierwszy samochód małolitrażowy, który był produkowany seryjnie. Powstało około 2000 egzemplarzy tego ekonomicznego Fiata. Jego niska cena była możliwa do uzyskania dzięki zastosowaniu linii montażowej takiej jak w zakładach Forda.

Nie był to jedyny przedwojenny Fiat, który był przeznaczony dla szerszego grona odbiorców. W roku 1932 pokazano model 508 określany również mianem Balilla. Wówczas okazał się to najpopularniejszy model Fiata. Do jego sukcesu przyczyniła się niska cena oraz umiarkowane – jak na tamte czasy – zużycie paliwa kształtujące się na poziomie 8 l/100 km.

To on zmotoryzował Włochy
Niemal każdy kraj miał samochód, który spopularyzował motoryzację. We Włoszech taki model pojawił się w roku 1936. To wtedy zadebiutował Fiat 500 zwany inaczej Topolino czyli myszka. Był to dwuosobowy Fiat z silnikiem o pojemności 569 ccm i mocy 13 KM. Samochód zyskał popularność dzięki ekonomicznemu użytkowaniu. Kierowcy zachwycali się nim również z powodu nowoczesnego kształtu.
Topolino nie miało już kanciastej karoserii typowej dla przedwojennych aut, lecz zaokrągloną linię nadwozia. Popularność tego modelu sprawiła, że produkowano go jeszcze po wojnie do 1954 roku.

Jego następcą został model 600. W międzyczasie w roku 1950 do produkcji trafił pierwszy całkowicie powojenny Fiat 1400. To w tym samochodzie Fiat pierwszy raz zastosował silnik wysokoprężny.

Inni producenci Fiata
Dalszy rozwój Fiata spowodował wprowadzenie kolejnych modeli do produkcji, ale także zdobycie nowych marek samochodów. W latach sześćdziesiątych kłopoty finansowe przeżywał włoski producent samochodów sportowych – Ferrari. To sprawiło, że w roku 1969 właścicielem Ferrari stał się Fiat. W tym samym roku Fiat przejął również Lancię.
Dziesięć lat później powstała spółka Fiat Auto S.p.A., którą tworzyły marki Fiat, Lancia, Autobianchi, Abarth oraz Ferrari. Kolejną firmą, która trafiła pod skrzydła Fiata była Alfa Romeo przejęta w 1986 roku.

Oprócz samochodów osobowych Fiat wytwarza także ciężarówki.
Przez długi czas powstawały one pod marką Fiat. Wreszcie w 1975 roku doszło do połączenia fiatowskiego odziału produkującego samochody ciężarowe z włoską firmą OM, francuską Unic oraz niemiecką Magirus Deutz. W ten sposób powstał znany do dziś producent pojazdów użytkowych – Iveco (Industrial Vehicles Corporation).

Polski Fiat przed wojną…
Dzieje Fiata w Polsce zaczynają się falstartem w 1920 roku od sprowadzania, a następnie montażu samochodów Fiat 15 Ter. Rok później w Warszawie przy ulicy Zakroczymskiej rozpoczyna się budowa fabryki samochodów. Niestety inwestycja zostaje przerwana i w tym miejscu powstaje stacja obsługi Fiata.

Do pomysłu produkowania Fiatów w Polsce powrócono w 1931 roku, a rok później podpisano umowę licencyjną, która miała obowiązywać do 1941 roku. Na jej podstawie w naszym kraju miały być budowane: samochód osobowy Fiat 508 III (w Polsce określany mianem „Junak”) oraz ciężarówka Fiat 621.

Oprócz tego miał się odbywać montaż pojazdu ciężarowego zaprojektowanego na bazie modelu 508. Produkcja odbywała się w zakładach Państwowych Zakładów Inżynierii (PZInż.), które wcześniej nosiły nazwę Centralnych Warsztatów Samochodowych (CWS). Po uruchomieniu produkcji Fiatów przedsiębiorstwo zmieniło nazwę na Fabryka Samochodów Osobowych i Półciężarowych. Oprócz modeli wymienionych w umowie licencyjnej w Polsce montowano przed wojną jeszcze Fiaty: 514, 515, luksusowe 522 oraz 524. Powstawały też autobusy Fiat 614, 621, 625 i 635. W roku 1936 licencja zaczęła obowiązywać również na Polskiego Fiata 518 „Mazur”.

…i po wojnie
Fiat chciał szybko powrócić do współpracy z Polską i już w 1948 roku podpisano umowę licencyjną. W nowej fabryce miały powstawać Fiaty 1400 lub 508 lub 1100. Niestety był to kolejny falstart, bo skomplikowana sytuacja polityczna (uzależnienie Polski od ZSRR) sprawiło, że umowę zerwano, a w Warszawie na Żeraniu rozpoczęto montaż Warszawy.

Do współpracy z Fiatem powrócono po kilkunastu latach i w 1965 roku podpisano umowę na produkcję modelu 125. Pierwszy model Polskiego Fiata 125p zjechał z taśm produkcyjnych fabryki na żeraniu w 1968 roku. Początkowo auto miało silnik o pojemności 1300 ccm, a później 1500 ccm.

Pojawił się Maluch
Kolejnym ważnym momentem był rok 1971 kiedy to strona Polska podpisała z Fiatem umowę na produkcję małolitrażowego modelu Polski Fiat 126p. Pierwsze „maluchy” zjechały z taśm montażowych nowopowstałej Fabryki Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej w lipcu 1973 roku.
Początkowo samochód miał silnik o pojemności 600 ccm, a później 650 ccm. Na jego bazie w roku 1987 powstał model Bis z centralnie umieszczonym silnikiem o pojemności 700 ccm.

Po transformacji w 1989 roku większość udziałów w FSM przejął Fiat i od tego czasu zakład nazywa się Fiat Auto Poland (FAP). Później powstawały tu nowe Fiaty Cinquecento (1991 r.), Seicento ( 1998 r.) i znany od 1983 roku model Uno (1994 r.) oraz Palio Weekend. Obecnie w FAP powstają Fiaty 600 (Seicento), Panda, 500 oraz Ford Ka, którego konstrukcja jest wspólna z modelem 500.