Czy za korzystanie z nawigacji w smartfonie rzeczywiście można dostać 12 punktów karnych i 500 zł mandatu? Czy sprawdzenie wiadomości podczas postoju na światłach może rzeczywiście kosztować kierowcę połowę dopuszczalnego limitu punktów karnych? Czy za sam fakt wzięcia telefonu do ręki może grozić kara? Chociaż w Polsce zakaz korzystania z telefonu podczas jazdy obowiązuje od 1 stycznia 1998 r., to wielu kierowców wciąż nie ma pojęcia, co tak naprawdę jest zabronione, co z telefonem w aucie wolno robić i jakie sankcje grożą za złamanie zakazu.
Jaka kara grozi za korzystanie z telefonu podczas jazdy?
Zacznijmy więc od tego, co dokładnie mówi prawo. Obecnie przepis ten (art. 45 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym) brzmi: "Kierującemu zabrania się korzystania podczas jazdy z telefonu wymagającego trzymania słuchawki lub mikrofonu w ręku", a we wcześniejszej jego wersji zakaz dotyczył "korzystania podczas jazdy z telefonu komórkowego, z wyjątkiem korzystania z urządzenia głośnomówiącego".
Poza dokładną treścią przepisu zmieniały się też kary za jego złamanie — przez wiele lat mandat wynosił 200 zł i pięć punktów karnych, ale od 2022 r. kara wzrosła do 500 zł i 12 punktów — sam mandat nie jest może dziś szczególnie odstraszający, znacznie bardziej dolegliwa jest kara punktowa przy limicie 24 punktów karnych do utraty prawa jazdy. Dla kierowców z co najmniej rocznym stażem jedna "wpadka" oznacza, że kierowca jest już w połowie drogi do konieczności ponownego zdawania egzaminu na prawo jazdy. Tylko w ciągu pierwszych siedmiu miesięcy 2026 r. policja wystawiła aż 20 248 mandatów za korzystanie z telefonu podczas prowadzenia pojazdu.
Korzystanie z telefonu to nie tylko prowadzenie rozmów
Problem polega na tym, że przepis powstał w czasach, kiedy telefony służyły po prostu do prowadzenia rozmów, ewentualnie do odbierania i wysyłania wiadomości tekstowych. W dzisiejszych czasach smartfon jest narzędziem wielofunkcyjnym, które może służyć także do dziesiątków innych rzeczy — od wykorzystywania go jako nawigacji GPS, odtwarzacza multimedialnego, rejestratora jazdy czy aparatu fotograficznego po korzystanie z mediów społecznościowych.
Sprawdzanie wiadomości podczas postoju na światłach traktowane jest tak samo, jak rozmowa podczas jazdy – jeśli kierowca trzyma telefon w ręku, może dostać wysoki mandat.
Shutterstock/antoniodiaz / Shutterstock
Jedno nie budzi wątpliwości: podczas prowadzenia auta nie wolno rozmawiać przez telefon w taki sposób, że trzeba trzymać urządzenie w ręku — niezależnie od tego, czy trzymamy je przy uchu, czy korzystamy z wbudowanego głośnika. Nie wolno trzymać telefonu — i tyle!
Sprawa robi się bardziej skomplikowana, jeśli mowa jest o trzymaniu telefonu w rękach podczas jazdy z innych powodów — tu nawet i sądom zdarzają się różne interpretacje. Jest sporo wyroków, z których wynika, że jakiekolwiek korzystanie z telefonu czy smartfona, które absorbuje uwagę kierowcy, może zostać uznane za złamanie zakazu, podobnie jak samo trzymanie telefonu, nawet w sytuacji, kiedy nie ma dowodów (np. w postaci billingu), że kierowca rzeczywiście telefonu używał.
Wyjątkiem od tej reguły jest wyrok Sądu Rejonowego w Wągrowcu (sygn. II K 672/15), w którym sąd stwierdził, że uznanie, iż samo trzymanie telefonu w ręku, bez korzystania z niego, automatycznie narusza przepisy. W tym konkretnym przypadku kierowca miał się podrapać telefonem, a sąd podkreślił, że niebezpieczeństwo wynika przede wszystkim z odwrócenia uwagi kierowcy przez rozmowę lub inne funkcje urządzenia.
Co oznacza "podczas jazdy" przy korzystaniu z telefonu przez kierowcę?
W kontekście zakazu korzystania z telefonu przez kierującego, pojęcie "podczas jazdy" jest interpretowane szerzej niż tylko moment, gdy samochód porusza się do przodu. Według policji i większości orzeczeń sądów zakaz obowiązuje:
- podczas normalnej jazdy;
- Podczas zatrzymania przed czerwonym światłem;
- Podczas zatrzymania w korku wyłączył się.
Policja i sądy wychodzą z założenia, że kierowca w takich sytuacjach nadal uczestniczy w ruchu i powinien być gotowy do natychmiastowego kontynuowania jazdy. Natomiast zakaz nie obowiązuje:
- po zaparkowaniu pojazdu;
- Po zatrzymaniu w miejscu, gdzie postój jest dozwolony, jeżeli kierowca faktycznie przerwał jazdę;
- Po zjechaniu na parking, zatokę postojową czy pobocze i unieruchomieniu auta w celu skorzystania z telefonu.
Ustawianie nawigacji w telefonie podczas jazdy. Kiedy grozi za to kara?
"Panie władzo, ja nie rozmawiałem przez telefon, jak tylko sprawdzałem nawigację" — takie tłumaczenie nie uchroni kierowcy przed mandatem w sytuacji, kiedy trzymał on telefon w ręku — z nawigacji wbudowanej w telefon można legalnie korzystać w sytuacji, kiedy urządzenie znajduje się w uchwycie. Kara grozi za trzymanie telefonu w dłoni i korzystanie z niego — przepis nie precyzuje, o jakie funkcje chodzi. To samo dotyczy np. sprawdzania godziny na telefonie. Uwaga! Ustawianie nawigacji w telefonie podczas postoju na światłach też jest zabronione (patrz fragment o tym, co oznacza "podczas jazdy").
Robienie zdjęć podczas jazdy. Telefon jest traktowany inaczej niż aparat fotograficzny
Choć nowoczesne smartfony robią zdjęcia i nagrywają filmy często wcale nie gorzej od profesjonalnych aparatów i kamer, to przepisy zupełnie inaczej traktują te urządzenia. Robienie zdjęć i nagrywanie filmów podczas jazdy telefonem jest traktowane jako korzystanie z telefonu w sposób wymagający trzymania słuchawki w ręku, a co za tym idzie, grozi za to 500 zł mandatu i 12 punktów karnych, o ile urządzenie nie znajduje się w uchwycie. Za robienie zdjęć zwykłym aparatem albo za używanie kamery w czasie jazdy też można dostać mandat, ale na podstawie ogólnego przepisu, np. za spowodowanie zagrożenia w ruchu drogowym (Art. 86 § 1 Kodeksu wykroczeń), za co grozi do 5 tys. złotych grzywny i 10 punktów, karnych — chociaż w takiej sytuacji policjant powinien wykazać nie sam fakt robienia zdjęć, ale to, że kierowca nie zachował należytej ostrożności lub stworzył zagrożenie dla ruchu. Za samo trzymanie aparatu lub kamery podczas jazdy przepisy nie przewidują kary.
Kiedy pieszemu nie wolno korzystać z telefonu?
Pieszy z telefonem
Marian Fil / Shutterstock
Od 1 czerwca 2021 r. zakaz korzystania z telefonu dotyczy również pieszych uczestniczących w ruchu drogowym — ale na zupełnie innej zasadzie niż w przypadku kierowców. Odpowiedni przepis znajduje się w art. 14 pkt. 8 Prawa o ruchu drogowym i zabrania "korzystania z telefonu lub innego urządzenia elektronicznego podczas wchodzenia lub przechodzenia przez jezdnię, torowisko albo przejście dla pieszych w sposób prowadzący do ograniczenia możliwości obserwacji sytuacji na jezdni, torowisku lub przejściu dla pieszych."
Mandat w wysokości 300 zł grozi m.in. za:
- pisanie lub czytanie SMS-ów podczas przechodzenia przez jezdnię;
- przeglądanie mediów społecznościowych na przejściu dla pieszych;
- oglądanie filmów lub zdjęć podczas wchodzenia na pasy;
- Korzystanie z telefonu w sposób powodujący, że pieszy nie obserwuje ruchu drogowego
Samo trzymanie telefonu w ręku nie jest karane — kluczowe jest używanie urządzenia w sposób, który ogranicza możliwość obserwacji sytuacji na jezdni. Liczba pieszych karanych za korzystanie z telefonu jest kilkunastokrotnie niższa niż liczba kierowców karanych za to samo.
