Sprawdziłem, ile paliwa da się kupić za pensję minimalną. "To nie może być prawda"

Od tygodni politycy tych opcji, które akurat nie są u władzy, grzmią w mediach o rekordowo wysokich cenach w sklepach i na stacjach, a ich komunikaty padają na podatny grunt. Bo rzeczywiście ceny wzrosły, a większość z nas odczuwa to w swoich portfelach, tym bardziej, że rosnące ceny paliw przekładają się na wzrost cen innych produktów i usług. Ale że pamięć może płatać figle, postanowiłem sprawdzić dane z ostatnich 10 lat: ile tak naprawdę można było kupić paliwa za jedną pensję kiedyś, a ile da się kupić dziś?

Wybrałem wariant najskromniejszy, czyli postanowiłem porównać, jaką "siłę nabywczą" na stacji paliw dawała w ciągu ostatnich 10 lat pensja minimalna. Przez lata było tak, że pracowników zarabiających pensję minimalną było ok. kilkunastu procent na rynku (ok. 12-13 proc.), przy czym w mniejszych firmach udział zarabiających minimalne stawki (przynajmniej na papierze) był bardzo wysoki, niekiedy przekraczający 80 proc.

Na rok 2026 eksperci szacują, że udział osób zarabiających pensję minimalną może być znacznie większy, także z tego powodu, że w ostatnich latach minimalne pobory rosły znacznie szybciej niż wydajność firm — w Polsce pensja minimalna nie jest aż tak odległa od mediany zarobków, jak w innych krajach. Oczywiście, wziąłem pod uwagę pensję netto, czyli kwotę, jaką pracownik powinien otrzymać na rękę, ale przy założeniu, że chodzi o pracę na pełen etat na umowę o pracę, bez ulg typu "zerowy PIT dla młodych" czy ulga na PPK, przy podstawowych kosztach uzyskania przychodu. W przypadku lat, w których pensje minimalne zmieniały się dwa razy w roku, uwzględniłem dane dla kwietnia.

Co do cen paliw, to dla wszystkich lat również są to średnie ceny kwietniowe, natomiast dla 2026 roku to maksymalne ceny detaliczne paliw obowiązująca w okresie świątecznym, zgodnie z informacją Ministra Energii z 3 kwietnia 2026 roku, w trakcie działania pakietu Ceny Paliw Niżej (obniżone stawki podatków zawartych w cenach paliw).

W kwietniu 2016 r. za litr oleju napędowego trzeba było zapłacić poniżej 4 zł. Czy to powód, żeby tęsknić do tamtych czasów? Niekoniecznie, bo zarobki wówczas były też zupełnie inne niż teraz.

Jeśli zestawimy ceny paliw z ostatnich 10 lat z wysokością pensji minimalnej, to wyniki są zaskakujące! Bo z jednej strony ceny rzeczywiście wydają się bardzo wysokie, nawet po wprowadzeniu rządowego pakietu CPN, ale kiedy odniesiemy je do pensji minimalnej, to okazuje się, że dziś pracownik zarabiający stawkę minimalną może sobie pozwolić na zakup znacznie większej ilości litrów paliwa niż kiedykolwiek w ciągu ostatnich 10 lat.

Porównując ceny paliw sprzed lat i dziś, warto też pamiętać, że w latach 2015-2023 skumulowana inflacja (czyli spadek wartości pieniądza) wyniosła ok. 47 proc., więc kiedy patrzymy na ceny paliw z czwórką z przodu, pamiętajmy, że te cztery złote były wtedy warte znacznie więcej niż obecnie, nie tylko na stacjach paliw.

Nawet w czasie załamania cen paliw w 2020 roku, kiedy światowy popyt na paliwo spadł do poziomu najniższego od kilkudziesięciu lat, relacja pensji minimalnej do ceny paliwa nie była tak dobra, jak teraz, choć ówczesne ceny paliw można wspominać z rozrzewnieniem. Tylko co z tego, że paliwo było wtedy tanie, jak nigdzie nie można było jeździć? Oczywiście, przede wszystkim dlatego, że pensje minimalne rosły znacznie szybciej od cen. Warto też wiedzieć, że podwyższanie pensji minimalnej to wcale nie jest coś, co "rząd daje" pracownikom — władza bardzo chętnie majstruje przy tym parametrze, bo z jednej strony do ludzi płynie komunikat, że zarobki rosną, ale z drugiej strony dla wielu to nie jest wcale dobra wiadomość, bo od wysokości pensji minimalnej uzależnione są np. stawki wielu opłat czy danin. Wyższa pensja minimalna to też dodatkowe obciążenie dla pracodawców.