"Nic. Absolutnie żadnych poważnych awarii. Do ok. 150 tys. km auta te odwiedzają nasz warsztat przy okazji obowiązkowych przeglądów" – usłyszeliśmy od Rafała Bilskiego, właściciela warsztatu All Japanese Cars specjalizującego się w naprawach samochodów Toyoty i Lexusa. Czy rzeczywiście Toyota C-HR jest niezawodnym autem, którym warto zainteresować się w ramach poszukiwań kilkuletniego modnego crossovera? Sprawdzamy.
Przeczytaj także: Czy kilkuletnie Toyoty są tak samo bezawaryjne, jak te starsze?
Jakie są opinie o używanej Toyocie C-HR?
Debiutujące w 2016 r. C-HR to prztyczek w nos dany wszystkim malkontentom, którzy twierdzili, że co prawda, Toyota potrafi robić solidne auta, ale nie oryginalnie wyglądające. A trzeba przyznać, że nadwozie Toyoty C-HR wygląda naprawdę atrakcyjnie i powszechnie się podoba. Ostre, ale nie przesadzone linie, świetnie dobrane proporcje, sporo dynamizmu – to wszystko widać na pierwszy rzut oka, choć znajdą się też drobne smaczki, jak klamki tylnych drzwi wkomponowane w szybko opadający dach (nawiązanie do coupé) – uwaga na głowę: podczas zajmowania miejsc w 2. rzędzie można nieźle przydzwonić.
Ciekawie jest także we wnętrzu, które owszem, z tyłu jest trochę klaustrofobiczne (masywne słupki C, małe szyby w drzwiach), ale już kierowca i siedzący obok pasażer nie powinni narzekać. Do tego ciekawy design deski rozdzielczej, niezłe materiały wykończeniowe, a także dobry montaż i spasowanie. Ilość miejsca w kabinie? Całkiem spora, szczególnie jeśli spojrzymy na nią przez pryzmat długości nadwozia (4,36 m). Nawet osoby siedzące z tyłu nie muszą kurczowo trzymać nóg. W tym przypadku kluczowy okazuje się rozstaw osi. 2640 mm to niezła wartość, także na tle innych kompaktowych crossoverów, np. VW T-Roca (2590 mm) czy Mazdy CX-3 (2570 mm). Jeśli mielibyśmy coś zarzucić wnętrzu, to przydałoby się kilka centymetrów na szerokość. Także wyciszenie kabiny w wersjach sprzed modernizacji okazuje się takie sobie – po liftingu jest lepsze.
Jakie wyposażenie ma Toyota C-HR
Nie mamy za to większych uwag do wyposażenia. Oprócz systemu audio czy klimatyzacji w standardzie znalazł się pakiet systemów bezpieczeństwa, np. układy: wczesnego reagowania w razie ryzyka zderzenia (PCS), ostrzegania o niezamierzonej zmianie pasa ruchu (LDA), aktywny tempomat (ACC) oraz automatyczne światła drogowe (AHB). Niestety, do działania niektórych z nich mamy uwagi, bo system LDA pracuje trochę zbyt nerwowo, a podczas jazdy w deszczu czy w padającym śniegu często uaktywnia się kontrolka ostrzegawcza układu PCS, czego doświadczyliśmy na własnej skórze w trakcie testu na dystansie 30 tys. km.
Który silnik wybrać w Toyocie C-HR jest najlepszy?
Paleta silników jest dość uboga. Europejski klient początkowo mógł wybrać jedynie benzyniaka 1.2 Turbo/116 KM lub wersję 1.8 Hybrid o mocy 122 KM. Przy okazji modernizacji pojawiła się nowa odmiana hybrydowa 2.0 (184 KM). W 2020 r. z oferty wyleciał benzyniak i pozostały tylko hybrydy. Owszem, na rynku zdarzają się C-HR z wolnossącą 2-litrówką, ale oznacza to, że macie do czynienia z egzemplarzem importowanym głównie z USA (motor oferowany też w Rosji). I choć wersji silnikowych jest jak na lekarstwo, ich trwałość jest bezdyskusyjna. Gdy zapytaliśmy Rafała Bilskiego o potencjalne problemy silnika 1.2 Turbo, tylko wzruszył ramionami i powiedział: "Z tym silnikiem nic się nie dzieje, jak na razie nie zmaga się z awariami". W zgłoszeniach serwisowych znaleźliśmy tylko dwa potencjalne problemy. Pierwszy dotyczył nietypowych odgłosów z przedziału silnikowego, za co odpowiadał elektrozawór ciśnienia doładowania (tylko jednostki z początku produkcji), drugi świadczył o braku mocy silnika (błędy w oprogramowaniu lub uszkodzone cewki zapłonowe). I tyle!
Generalnie silnik 1.2 Turbo to jednostka warta uwagi, która wywodzi się z serii NR (oznaczenie "8NR-FTS"). Może pracować w cyklu Atkinsona (w czasie spokojnej jazdy) lub Otto, gdy zdecydujecie się na nieco bardziej dynamiczną podróż, co umożliwia "inteligentny" układ VVT-iW. Owszem, dynamika C-HR z tym silnikiem pozostawia trochę do życzenia (ok. 11 s do setki), ale oprócz wspomnianej już dobrej trwałości można liczyć też na rozsądne spalanie (śr. ok. 7,0 l/100 km). Uwaga: motor 1.2 T był opcjonalnie łączony z napędem 4x4, co zaliczamy na duży plus – znakomita większość crossoverów występuje tylko z napędem na jedną oś.
Przeczytaj także: Kupujemy SUV-a z polskiego salonu za 80-90 tys. zł. Dawno nie wystawiliśmy piątki z plusem
Czy Toyota C-HR się psuje? Awarie, usterki
Na rynku dominuje jednak C-HR w wersji hybrydowej. "To w zasadzie bezawaryjny napęd. Do tego tani w serwisie, trwały i oszczędny. Naprawdę polecam" – usłyszeliśmy z ust Rafała Bilskiego. Szczególnie dotyczy to wersji 1.8 Hybrid o mocy 122 KM. "Nawet pompy cieczy chłodzącej silnika 1.8, które wcześniej potrafiły rozszczelniać się przed pokonaniem 200 tys. km, są trwałe" – dodaje nasz rozmówca. Warto tu zaznaczyć, że pod maskę C-HR trafiła druga generacja napędu 1.8 Hybrid (z Priusa IV, zaprezentowanego w 2015 r.), która w stosunku do poprzednika uległa sporym modyfikacjom – stała się lżejsza, bardziej efektywna i wydajniejszy; sprawność cieplną benzyniaka 1.8 podniesiono do 40 proc.). Jeśli auto jest regularnie serwisowane, niekatowane, to bez awarii przejeżdża 200-300 tys. km, bo już takie przebiegi są notowane w przypadku egzemplarzy z początkowych lat produkcji. Spalanie wersji 1.8 Hybrid? Atrakcyjne, śr. ok. 5,5 l/100 km, natomiast dynamika – taka sobie, ok. 11 s do setki.
Jeśli oczekujecie lepszych osiągów, musicie swoje zainteresowania skierować ku nowszej wersji – 2.0 Hybrid. Pojawiła się ona w 2019 r. (ceny na rynku wtórnym są jeszcze wysokie!) i jest znacznie bardziej zaawansowana technicznie niż poprzednik (m.in. podwójny układ wtryskowy: cztery wtryskiwacze obsługują pośredni wtrysk paliwa, a cztery – bezpośredni). Łączna moc układu wynosi 184 KM, przyspieszenie od 0 do 100 km/h to 8,2 s, a średnie spalanie przeważnie oscyluje w okolicach 5,4-5,9 l/100 km. Wysoko oceniamy też trwałość 2-litrowej hybrydy, a jedyne niedomaganie, o którym słyszeliśmy, to przypadki przybywania oleju silnikowego.
Ze względu na młody staż tej wersji po informacje udaliśmy się do jednej z najstarszych placówek ASO Toyoty w Warszawie. "Zjawisko podwyższonego poziomu oleju silnikowego występuje w określonych warunkach eksploatacji pojazdów, jest znane konstruktorom i producentom aut od lat" – usłyszeliśmy od Marcina Zajkowskiego, mistrza serwisu mechanicznego Toyoty Chodzeń. – "Zostało to już zdiagnozowane przez inżynierów Toyoty i nawet jeśli nastąpi wzrost poziomu oleju silnikowego do wartości 35 mm ponad znak Max. (lub F) na bagnecie pomiarowym, nie wpływa to na parametry pracy silnika ani na jego trwałość".
Co psuje się w hybrydzie Toyoty? Jest jeden problem
Kończąc temat napędu hybrydowego, musimy jeszcze wspomnieć o przypadkach problemu z rozruchem (przeważnie po dłuższym postoju). "Tak, spotkaliśmy się z tym i najczęściej jest to wynik instalowania dodatkowych odbiorników prądu, które obciążają układ i w konsekwencji rozładowują akumulator 12 V. Ma on mniejszą pojemność niż w konwencjonalnym samochodzie benzynowym i służy do podtrzymania zasilania elektroniki. Po jego rozładowaniu nie można włączyć trybu READY, a w konsekwencji nie da się uruchomić pojazdu" – usłyszeliśmy od Marcina Zajkowskiego. Jak sobie wtedy radzić? Kluczykiem serwisowym (w pilocie) otwieramy drzwi, podnosimy maskę i odchylamy klapkę od skrzynki z bezpiecznikami. Znajduje się tam "plus", na którym zaciskamy żabkę przewodu rozruchowego, masę łapiemy w komorze silnika. Bardzo ważne: motor auta z akumulatorem "dawcy" musi być wyłączony! Trzeba o tym pamiętać, bo skoki napięcia mogą uszkodzić instalację elektryczną.
I tak naprawdę to jedyny potencjalny problem, który może unieruchomić Toyotę C-HR. Reszta to drobiazgi, jak zamazujący się hologram powitania w lusterkach (początek produkcji; Toyota usuwała problem w ramach gwarancji) czy stukające amortyzatory (także początek produkcji i jednostkowe przypadki). Generalnie to auto warte uwagi, ale drogie – C-HR (nie bez powodu) trzyma wartość na rynku wtórnym (ceny startują od 70-75 tys. zł).
Toyota C-HR – dane techniczne, wymiary, bagażnik
| Dane techniczne | 1.2 T | 1.2 T 4x4 | 1.8 Hybrid | 2.0 Hybrid | 2.0 (w USA i Rosji) |
| Lata | 2016-20 | 2016-19 | od 2016 r. | od 2016 r. | od 2016 r. |
| Silnik – typ, liczba zaworów | t.benz. R4/16 | t.benz. R4/16 | benz. R4/16 + elektr. | benz. R4/16 + elektr. | benz. R4/16 |
| Rodzaj napędu rozrządu | łańcuch | łańcuch | łańcuch | łańcuch | łańcuch |
| Układ rozrządu | DOHC | DOHC | DOHC | DOHC | DOHC |
| Pojemność skokowa (cm3) | 1197 | 1197 | 1798 | 1987 | 1987 |
| Moc maks. (KM) przy obr./min | 116/5600 | 116/5600 | 122 (łączna) | 184 (łączna) | 148/6000 |
| Maks. moment (Nm) przy obr./min | 185/1500-4000 | 185/1500-4000 | 142/3600 + 163 | 190/4400 + 202 | 189/3800-3900 |
| Skrzynia biegów** | 6M, CVT | CVT | e-CVT | e-CVT | CVT |
| Prędkość maksymalna (km/h) | 190 (185) | 180 | 170 | 180 | 195 |
| Przyspieszenie 0-100 km/h (s) | 10,9 (11,1) | 11,4 | 11,0 | 8,2 | 11,0 |
| Spalanie (wg EU; l/100 km) | śr. 5,9-6,0 | śr. 6,3 | śr. 3,7-3,9 | śr. 4,0 | śr. 6,9 |
Kiedy robić serwis i przeglądy w Toyocie C-HR?
| Materiały eksploatacyjne | Benzynowy | Hybryda* |
| Olej w silniku | 0W-20 Toyota Gen. (4,0 l) | 0W-20 SL (4,2 l) |
| Olej w skrzyni man. | 75W GL4 (2,4 l) | - |
| Olej w skrzyni aut. | Toyota CVT FT (wg instr.) | Toyota ATF WS (3,6 l) |
| Układ chłodzenia | Toyota Super Long Life (różowy) 6,4-6,7 l | Toyota Super Long Life (różowy) 5,4 l |
| Płyn hamulcowy | DOT 4 | DOT 4 |
| Napęd rozrządu | łańcuch | łańcuch |
| Interwały serwisowe | Benzynowy | Hybryda* |
| Olej silnikowy | co 15 tys. km lub rok | co 15 tys. km lub rok |
| Filtr przeciwpyłkowy | co 30 tys. km | co 30 tys. km |
| Filtr powietrza | co 60 tys. km lub 4 lata | co 60 tys. km lub 4 lata |
| Świece zapłonowe | co 90 tys. km | co 90 tys. km |
| Napęd rozrządu | bez okres. wymiany | bez okres. wymiany |
| Płyn hamulcowy | co 2 lata lub co 30 tys. km | co 2 lata lub co 30 tys. km |
| Płyn chłodzący | 150/90 tys. km** | 150/90 tys. km** |
*dane dla wersji 1.8 Hybrid; **pierwsza wymiana po 150 tys. km, poźniej co 90 tys. km
Co się psuje w Toyocie C-HR?
- użytkownicy aut z początkowych lat produkcji sygnalizowali głośną pracę amortyzatorów podczas pokonywania nierówności.
- rozmazane hologramy powitania (w lusterkach). Problem zdarza się w egzemplarzach z początkowych lat produkcji. Jeśli samochód jest na gwarancji, ASO dokonuje bezpłatnej wymiany na element nowego typu.
- wyświetlenie błędu PCS podczas jazdy w deszczowe dni. Problem pojawia się w czasie jazdy w obfitym deszczu. Po wyschnięciu system sam się diagnozuje i kłopot znika. Czasami niedomaga też układ utrzymania pasa ruchu.
- przypadki zwiększenia się poziomu oleju – dotyczy wersji 2.0 hybrid, ale jak na razie są to pojedyncze zgłoszenia osób, które głównie jeżdżą w mieście.
- w 1.2 T pojedyncze przypadki uszkodzenia elektrozaworu ciśnienia doładowania.
Czy warto kupić używaną Toyotę C-HR – nasza opinia. Podsumowanie
To solidny samochód z solidną techniką. Nie słychać o jakichkolwiek problemach z korozją, stabilnie pracuje instalacja elektryczna, trwałe są zawieszenie i elementy układu przeniesienia napędu. Także benzyniak 1.2 T oraz wersje hybrydowe odznaczają się solidnością, choć te drugie, jeśli mają np. dodatkowe zabezpieczenia antykradzieżowe, po dłuższym postoju potrafią niemile zaskoczyć. Wiele osób zaskakuje też cena crossovera Toyoty na rynku wtórnym, bo C-HR dobrze trzyma wartość. Generalnie auto dość drogie, ale zdecydowanie warte polecenia.
Archiwum / Auto Świat
W 2017 r. Toyota C-HR pojawiła się u nas na pół roku. Przez 6 miesięcy przejechaliśmy tym autem 30 tys. km. Samochód zjeździł całą Polskę, był też kilka razy w Niemczech i raz na Litwie. Głównie eksploatowaliśmy go w trasach i zwykle przy dość dużym obciążeniu. Ogólnie auto było chwalone, a zastrzeżenia mieliśmy do drobiazgów, jak: praca skrzyni e-CVT podczas dynamicznej jazdy i wyraźnie wzrastające spalanie w czasie jazdy autostradowej, choć średnie z całego
testu wyszło na poziomie 6,5 l/100 km.
W 2017 r. Toyota C-HR pojawiła się u nas na pół roku. Przez 6 miesięcy przejechaliśmy tym autem 30 tys. km. Samochód zjeździł całą Polskę, był też kilka razy w Niemczech i raz na Litwie. Głównie eksploatowaliśmy go w trasach i zwykle przy dość dużym obciążeniu. Ogólnie auto było chwalone, a zastrzeżenia mieliśmy do drobiazgów, jak: praca skrzyni e-CVT podczas dynamicznej jazdy i wyraźnie wzrastające spalanie w czasie jazdy autostradowej, choć średnie z całego
testu wyszło na poziomie 6,5 l/100 km.
Archiwum / Auto Świat
Co jednak najważniejsze, auto ani razu nie odmówiło posłuszeństwa. Owszem, trzykrotnie w czasie dużych opadów system automatycznego hamowania wyświetlił błąd działania, gdy jednak auto już wyschło, dochodził do siebie. Testowane C-HR zaliczyło dwa rutynowe przeglądy, które ograniczyły się do wymian eksploatacyjnych: za pier-
wszy, po 15 tys. km, zapłaciliśmy 757 zł, a za drugi, po 30 tys. km – 998 zł.
Co jednak najważniejsze, auto ani razu nie odmówiło posłuszeństwa. Owszem, trzykrotnie w czasie dużych opadów system automatycznego hamowania wyświetlił błąd działania, gdy jednak auto już wyschło, dochodził do siebie. Testowane C-HR zaliczyło dwa rutynowe przeglądy, które ograniczyły się do wymian eksploatacyjnych: za pier-
wszy, po 15 tys. km, zapłaciliśmy 757 zł, a za drugi, po 30 tys. km – 998 zł.
Archiwum / Auto Świat
Toyota C-HR została zbudowana na nowej płycie podłogowej TNGA (Toyota New Global Architecture), która pozwoliła na swobodne podejście projektantów zarówno do wyglądu, jak i kwestii technicznych. Do tego platforma ta daje duże możliwości rozwoju.
Toyota C-HR została zbudowana na nowej płycie podłogowej TNGA (Toyota New Global Architecture), która pozwoliła na swobodne podejście projektantów zarówno do wyglądu, jak i kwestii technicznych. Do tego platforma ta daje duże możliwości rozwoju.
Archiwum / Auto Świat
Nadwozie cechuje wysoka sztywność skrętna. C-HR świetnie wypadło w teście Euro NCAP – uzyskało 5 gwiazdek
Nadwozie cechuje wysoka sztywność skrętna. C-HR świetnie wypadło w teście Euro NCAP – uzyskało 5 gwiazdek
Archiwum / Auto Świat
Ciekawy styl deski rozdzielczej, dobra jakość wykończenia. Do tego wiele aut ma bogate wyposażenie. Jedynie niscy kierowcy mogą narzekać na zbyt duży ekran umieszczony w centralnej części deski rozdzielczej – zmniejsza pole widzenia i może drażnić podczas jazdy
Ciekawy styl deski rozdzielczej, dobra jakość wykończenia. Do tego wiele aut ma bogate wyposażenie. Jedynie niscy kierowcy mogą narzekać na zbyt duży ekran umieszczony w centralnej części deski rozdzielczej – zmniejsza pole widzenia i może drażnić podczas jazdy
Archiwum / Auto Świat
Nieźle ukształtowane i długo zachowujące świeżość fotele.
Nieźle ukształtowane i długo zachowujące świeżość fotele.
Archiwum / Auto Świat
Przeciętna ilość miejsca w drugim rzędzie siedzeń. Szerokie słupki C i małe szyby w tylnych drzwiach mocno ograniczają widoczność
Przeciętna ilość miejsca w drugim rzędzie siedzeń. Szerokie słupki C i małe szyby w tylnych drzwiach mocno ograniczają widoczność
Archiwum / Auto Świat
Klamki drzwi dostępu do drugiego rzędu siedzeń zaprojektowano w niekonwencjonalny sposób.
Klamki drzwi dostępu do drugiego rzędu siedzeń zaprojektowano w niekonwencjonalny sposób.
Archiwum / Auto Świat
Najłatwiej kupić Toyotę C-HR z napędem hybrydowym. Natomiast najmniej jest wersji 4x4.
Najłatwiej kupić Toyotę C-HR z napędem hybrydowym. Natomiast najmniej jest wersji 4x4.
Archiwum / Auto Świat
Elektryczny „ręczny” nie sprawia problemów. Można liczyć na funkcję Hold.
Elektryczny „ręczny” nie sprawia problemów. Można liczyć na funkcję Hold.
Archiwum / Auto Świat
Zużycie lub odzysk energii oraz inne parametry pracy układu hybrydowego można monitorować na bieżąco
Zużycie lub odzysk energii oraz inne parametry pracy układu hybrydowego można monitorować na bieżąco
Archiwum / Auto Świat
Wyświetlany jest również stan naładowania akumulatora.
Wyświetlany jest również stan naładowania akumulatora.
Archiwum / Auto Świat
Silnik 1.2 T to bazowy benzyniak, który może nie jest demonem mocy, ale okazuje się trwały (szczególnie jak na mały silnik z turbo). Jako jedyny był łączony z napędem 4x4.
Silnik 1.2 T to bazowy benzyniak, który może nie jest demonem mocy, ale okazuje się trwały (szczególnie jak na mały silnik z turbo). Jako jedyny był łączony z napędem 4x4.
Archiwum / Auto Świat
Znakomita większość aut ma napęd hybrydowy pod maską. Początkowo tylko wersja 1.8 Hybrid (prosta budowa), później także 2.0 (nieco bardziej skomplikowana).
Znakomita większość aut ma napęd hybrydowy pod maską. Początkowo tylko wersja 1.8 Hybrid (prosta budowa), później także 2.0 (nieco bardziej skomplikowana).
Archiwum / Auto Świat
C-HR to modny crossover o kompaktowych rozmiarach, którym odpowiada kufer o poj. 377 l. Po złożeniu kanapy do dyspozycji jest 1160 l
C-HR to modny crossover o kompaktowych rozmiarach, którym odpowiada kufer o poj. 377 l. Po złożeniu kanapy do dyspozycji jest 1160 l
Archiwum / Auto Świat
Toyota C-HR zadebiutowała w 2016 r. Do napędu użyto benzyniaka 1.2 T (116 KM), także wersja 1.8 Hybrid (łączna moc 122 KM).
Toyota C-HR zadebiutowała w 2016 r. Do napędu użyto benzyniaka 1.2 T (116 KM), także wersja 1.8 Hybrid (łączna moc 122 KM).
Archiwum / Auto Świat
W 2019 r. auto przeszło modernizację – drobne zmiany w wyglądzie karoserii, nowa wersja hybrydowa (184 KM), bardziej komfortowe nastawy zawieszenia.
W 2019 r. auto przeszło modernizację – drobne zmiany w wyglądzie karoserii, nowa wersja hybrydowa (184 KM), bardziej komfortowe nastawy zawieszenia.
Archiwum / Auto Świat
Objawy: wyświetlenie błędu PCS podczas jazdy w deszczowe dni.
Diagnoza: problem pojawia się w czasie jazdy w obfitym deszczu. Po wyschnięciu system sam się diagnozuje i kłopot znika. Czasami niedomaga też układ utrzymania pasa ruchu.
Objawy: wyświetlenie błędu PCS podczas jazdy w deszczowe dni.
Diagnoza: problem pojawia się w czasie jazdy w obfitym deszczu. Po wyschnięciu system sam się diagnozuje i kłopot znika. Czasami niedomaga też układ utrzymania pasa ruchu.
Archiwum / Auto Świat
Objawy: stuki w zawieszeniu.
Diagnoza: użytkownicy aut z początkowych lat produkcji sygnalizowali głośną pracę amortyzatorów podczas pokonywania nierówności. W najstarszych autach można spotkać powierzchniową korozję na elementach układu jezdnego.
Objawy: stuki w zawieszeniu.
Diagnoza: użytkownicy aut z początkowych lat produkcji sygnalizowali głośną pracę amortyzatorów podczas pokonywania nierówności. W najstarszych autach można spotkać powierzchniową korozję na elementach układu jezdnego.
Archiwum / Auto Świat
Objawy: przypadki zwiększenia się poziomu oleju.
Diagnoza: dotyczy wersji 2.0 hybrid, ale jak na razie są to pojedyncze zgłoszenia osób, które głównie jeżdżą w mieście. W 1.2 T pojedyncze przypadki uszkodzenia elektrozaworu ciśnienia doładowania.
Objawy: przypadki zwiększenia się poziomu oleju.
Diagnoza: dotyczy wersji 2.0 hybrid, ale jak na razie są to pojedyncze zgłoszenia osób, które głównie jeżdżą w mieście. W 1.2 T pojedyncze przypadki uszkodzenia elektrozaworu ciśnienia doładowania.
Archiwum / Auto Świat
Objawy: rozmazane hologramy powitania (w lusterkach).
Diagnoza: problem zdarza się w egzemplarzach z początkowych lat produkcji. Jeśli samochód jest na gwarancji, autoryzowana stacja obsługi dokonuje bezpłatnej wymiany na element nowego typu.
Objawy: rozmazane hologramy powitania (w lusterkach).
Diagnoza: problem zdarza się w egzemplarzach z początkowych lat produkcji. Jeśli samochód jest na gwarancji, autoryzowana stacja obsługi dokonuje bezpłatnej wymiany na element nowego typu.
