GDDKiA planuje łącznie ponad 25 km tuneli. Teraz zarządza mniej niż połową tego

Którymi tunelami zarządza GDDKiA?

Najstarszy tunel w sieci GDDKiA znajduje się na drodze ekspresowej S1 w Lalikach i został oddany do użytku w 2010 r. W 2023 r. kierowcy zyskali dwa kolejne tunele na obwodnicy Węgierskiej Górki, o długości 980 i 820 m. Najdłuższy obecnie tunel to obiekt na S2 w warszawskim Ursynowie, który mierzy 2335 m i posiada trzy pasy ruchu z rezerwą pod czwarty. Jednak już wkrótce rekord ten zostanie pobity przez tunel na S6 pod Odrą, który będzie miał aż 5003 m długości.

• Przeczytaj także: GDDKiA o podwyżce opłat za przejazd autostradą A4. "To bezzasadne"

W najbliższych latach warszawski tunel spadnie na trzecie miejsce pod względem długości, ustępując jeszcze obiektowi o długości 2803 m na odcinku S19 Jawornik — Lutcza w woj. podkarpackim. Mimo to, tunel na Ursynowie pozostanie liderem pod względem natężenia ruchu — od otwarcia w grudniu 2021 r. przejechało nim już blisko 125,4 mln pojazdów, co daje średnio niemal 85,2 tys. aut na dobę.

Z jakicj technilogii korzysta się przy budowie nowych tuneli?

Pierwszy tunel na S1 w Lalikach, o długości 678 m, został wykonany metodą górniczą w technologii NATM (New Austrian Tunnelling Method) w masywie Sobczakowej Grapy. W tej samej technologii powstały także tunel na S3 Bolków — Kamienna Góra (2300 m) oraz dwa tunele na obejściu Węgierskiej Górki. Krótszy z nich, o długości ok. 820 m, przebiega przez masyw Baraniej Góry, a dłuższy, mierzący ok. 980 m, pod Białożyńskim Groniem.

Drążenie tuneli metodą górniczą polega na wierceniu w skale otworów, do których wprowadza się materiały wybuchowe. Po detonacji rozdrobniona skała jest usuwana, a ściany tunelu stabilizowane. W technologii NATM tunel powstaje krótkimi odcinkami, a jego ściany wzmacnia się betonem natryskowym i stalowymi żebrami. Z kolei metoda ADECO-RS, będąca rozwinięciem NATM, została zastosowana przy budowie tunelu na S7 Naprawa — Skomielna Biała, gdzie wykonawcy musieli zmierzyć się z trudnymi warunkami geologicznymi fliszu karpackiego.

Po wydrążeniu kolejnych fragmentów tunelu i wstępnym obudowaniu, wykonywana jest zasadnicza obudowa. Po ułożeniu hydroizolacji i zbrojenia betonowane są kolejne segmenty, a w tunelu na zakopiance kierowcy poruszają się po betonowej nawierzchni płyty podjezdniowej, pod którą znajduje się przestrzeń technologiczna.

Z czego korzystają przy budowie tuneli? Metody odkrywkowe i podstropowe

Krótszy tunel na S3 w okolicach Gostkowa (320 m) powstał w wykopie otwartym metodą Cut&Cover. Fundamenty tunelu posadowiono na skale, a całość konstrukcji wykonano jako dwunawową ramę żelbetową, składającą się z 27 segmentów. Po zakończeniu prac tunel został ponownie zasypany, a nad nim mogą przemieszczać się zwierzęta i pojazdy rolnicze.

Tunele na S2 w Warszawie oraz S52 na obrzeżach Krakowa zbudowano z wykorzystaniem metody podstropowej. Najpierw wykonano ściany szczelinowe sięgające głęboko w grunt, a następnie na nich żelbetowy strop. Po wybraniu gruntu spod stropu betonowano dno tunelu i kolejne warstwy konstrukcyjne drogi. Tego typu obiekty powstają na niewielkiej głębokości, choć tunel na Ursynowie musiał zejść pod linię metra, a tunel w Zielonkach na Północnej Obwodnicy Krakowa przechodzi pod doliną Prądnika. W tej technologii budowany jest także tunel na obwodnicy Zabierzowa (317 m) oraz dwa tunele na północnym wylocie S7 w Warszawie (1000 i 1122 m).

Jaka jest przyszłość tuneli w Polsce? Maszyny TBM

W budowie tuneli coraz częściej wykorzystywane są maszyny TBM (Tunnel Boring Machine). Maszyna o nazwie Karpatka wydrążyła już pierwszą nawę tunelu na S19 Rzeszów — Babica o długości 2250 m. Po zakończeniu prac maszyna zostanie obrócona i przygotowana do drążenia drugiej nawy, a wykonawca przeprowadzi jej przegląd i niezbędne naprawy. Podczas pracy TBM jednocześnie drąży tunel i instaluje prefabrykowane elementy jego obudowy.

Planowany tunel pod Odrą na S6, o długości 5 km, również zostanie wykonany przez maszynę TBM z tarczą o średnicy niemal 15 m. Ta sama technologia zostanie wykorzystana przy budowie tunelu pod wzgórzem Kamieniec na odcinku Jawornik — Lutcza (2803 m). Natomiast tunel pod wzgórzem Hyb na sąsiednim odcinku będzie drążony metodą górniczą.

Jakie systemy bezpieczeństwa stosowane są w polskich tunelach?

W każdym z funkcjonujących tuneli bezpieczeństwo użytkowników zapewniają rozbudowane systemy monitoringu i czujników. Każdy tunel jest oświetlony, wyposażony w systemy wykrywania i sygnalizacji pożarowej, punkty alarmowe z telefonami połączonymi z Centrum Zarządzania Tunelem, a także gaśnice i koce przeciwpożarowe. Przewidziano również przejścia ewakuacyjne do sąsiedniej nawy lub tunelu ewakuacyjnego.

Wentylacja tuneli odbywa się głównie dzięki ruchowi pojazdów, ale w razie potrzeby może być wspomagana mechanicznie. O jej uruchomieniu decydują odczyty z czujników mierzących poziom zanieczyszczeń, prędkość przepływu powietrza i widoczność. System wentylacji odpowiada także za dostarczanie świeżego powietrza i oddymianie tunelu podczas pożaru.

Systemy telewizyjne w tunelach automatycznie wykrywają niebezpieczne sytuacje, takie jak pojawienie się pieszego, zatrzymanie pojazdu czy jazda pod prąd. Algorytmy analizują i zgłaszają potencjalne zagrożenia, a w razie wykrycia dymu lub innych nieprawidłowości uruchamiane są alarmy. Pracownicy Centrum Zarządzania Tunelem mogą dzięki kamerom i wideodetekcji szybko rozpoznać zagrożenie i podjąć decyzję o potwierdzeniu alarmu pożarowego.

Przed wjazdem do tunelu na znakach zmiennej treści mogą pojawić się ostrzeżenia o warunkach atmosferycznych, zatorach lub objazdach. W niektórych tunelach działa także odcinkowy pomiar prędkości, nadzorowany przez Inspekcję Transportu Drogowego.

• Przeczytaj także: Na te drogi kierowcy czekali latami. Mamy listę nowych w 2026 r. GDDKiA bije rekordy

Którymi tunelami zarządza GDDKiA?

Obecnie w użytkowaniu GDDKiA jest dziewięć tuneli o łącznej długości 10,6 km):

1. 1
   S7 Lubień — Rabka-Zdrój (woj. małopolskie): 2058 m, 
2. 2
   S2 Południowa Obwodnica Warszawy (woj. mazowieckie): 2335 m, 
3. 3
   S1 Szare — Laliki (woj. śląskie): 678 m, 
4. 4
   S3 Bolków — Kamienna Góra (woj. dolnośląskie): 2300 i 320 m, 
5. 5
   S52 Północna Obwodnica Krakowa (woj. małopolskie): 653 i 496 m, 
6. 6
   S1 Przybędza — Milówka (tzw. obejście Węgierskiej Górki, woj. śląskie): 980 i 820 m.

Jakie tunele są w budowie?

W realizacji jest sześć o łącznej długości blisko 7 km:

• S19 Rzeszów — Babica (woj. podkarpackie): 2250 m, 
• S19 Jawornik — Domaradz (woj. podkarpackie): 2803 i 924 m, 
• S74 Kielce Zachód — Kielce (woj. świętokrzyskie): 499 i 200 m, 
• DK79 Zabierzów (woj. małopolskie): 317 m.

Jakie są planowane tunele?

W przygotowaniu są trzy nowe tunele o łącznej długości 7,1 km:

• S6 Zachodnia Obwodnica Szczecina (woj. zachodniopomorskie): 5003 m, 
• S7 Kiełpin — Warszawa (woj. mazowieckie): 1122 i 1000 m.