Kto by tam zwracał uwagę na kody umieszczone w blankiecie prawa jazdy — kody, z których na pozór nic nie wynika. A tymczasem policjantowi wystarczy czasem jedno spojrzenie, by ocenić sytuację i nabrać pewności, że kierowca jedzie niezgodnie z ograniczeniami, jakie ma zapisane w prawie jazdy. Chodzi o kod umieszczony w rubryce 12 blankietu prawa jazdy.
Co to za tajemniczy kod w rubryce 12 prawa jazdy?
Rubryka 12 prawa jazdy dotyczy ograniczeń oraz rozszerzeń uprawnień, którym podlega kierowca. Rubryka 12 prawa jazdy może być pusta, ale bardzo często nie jest. W rubryce tej pojawiają się najczęściej różne ograniczenia związane ze stanem zdrowia kierowcy. Jeśli np. lekarz zezwoli kierowcy na prowadzenie samochodu, ale ze względu na wadę wzroku tylko w szkłach korekcyjnych, w rubryce 12 pojawi się odpowiednio zakodowana informacja. Jednak ten sam kierowca może być potraktowany w różny sposób, co zależy od lekarza, a czasem tylko od tego, czy zwrócimy uwagę na zapis w zaświadczeniu potwierdzającym zdolność do prowadzenia samochodu. Jeśli lekarz napisze w zaświadczeniu, że pacjent może kierować tylko w okularach, w prawie jazdy pojawi się kod 01.01; jeśli lekarz napisze, że można kierować w "szkłach korekcyjnych", w prawie jazdy pojawi się kod 01.06. Co to za różnica? W niektórych przypadkach bardzo duża!
Czym różni się kod 01.01 od 01.06?
Różnica jest taka, że jeśli kierowca ma napisane (zakodowane) w prawie jazdy, że może kierować wyłącznie w okularach (kod 01.01), to jeśli zamiast okularów założy soczewki kontaktowe, to wprawdzie być może będzie w nich widział doskonale, ale kierując samochodem bez okularów, będzie jechał niezgodnie z ograniczeniem, jakie wynika z dokumentu.
Jeśli natomiast ktoś ma prawo jazdy z kodem 01.06, to może zamiennie używać soczewek kontaktowych albo okularów. Kod 01.06 oznacza, że lekarz, który badał kierowcę, napisał w zaświadczeniu "szkła korekcyjne" — a to oznacza, że mogą to być dowolne szkła korekcyjne.
Mniejszym problemem dla kierowców jest kod 01.02, który mówi o tym, że kierowca ma kierować w soczewkach kontaktowych. Raczej policjant nie będzie nikomu zaglądał głęboko w oczy, by upewnić się, czy ktoś ma soczewki...
Co się stanie, jeśli kierowca nie dostosuje się do ograniczeń wynikających z wpisu w prawie jazdy?
Konsekwencją niedostosowania się do zapisu w prawie jazdy może być grzywna, a także zakaz kontynuowania jazdy; może to zabrzmieć śmiesznie, ale jeśli ktoś, kto jest krótkowidzem i powinien kierować w okularach, ma założone soczewki kontaktowe i pod ręką jakiekolwiek okulary, choćby przeciwsłoneczne, ten się wybroni — policjant nie będzie na drodze robił nikomu badania ostrości widzenia, nie ma takiego trybu. Okulary to okulary. Ale jeśli ktoś nie ma okularów, choć powinien mieć, to już niedobrze.
Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo
Kody w prawie jazdy są różne, dotyczą nie tylko korekcji wzroku
Choć najczęściej kody w prawie jazdy dotyczą różnych ograniczeń (np. pozwalają kierować wyłącznie samochodem wyposażonym w automatyczną skrzynię biegów), to jednak są także kody, które rozszerzają uprawnienia kierowcy. To np. kod 96, który pozwala ciągnąć przyczepę inną niż lekka w sytuacji, gdy bez tego kodu maksymalna dopuszczalna masa przyczepy to jedynie 750 kg. Aby zdobyć taki kod, wystarczy zdać egzamin organizowany przez WORD.
Ograniczenia mogą również mieć datę ważności, jeśli np. obowiązują tylko do ukończenia 18. roku życia albo do końca okresu próbnego.
A oto lista kodów z ograniczeniami i rozszerzeniami prawa jazdy
01 – wymagana korekta lub ochrona wzroku:
01.01 — okulary
01.02 — soczewka(i) kontaktowa(e),
01.05 – przepaska na oko,
01.06 – okulary lub soczewki kontaktowe,
01.07 – indywidualna korekta lub ochrona wzroku;
02 — wymagana korekta słuchu lub wspomaganie komunikacji;
03 – wymagane protezy lub szyny ortopedyczne kończyn:
03.01 – proteza lub szyna ortopedyczna kończyny górnej,
03.02 — proteza lub szyna ortopedyczna kończyny dolnej;
10 – wymagane modyfikacje w układzie zmiany biegów:
10.02 – bez pedału sprzęgła (albo dźwigni ręcznej dla prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 i A),
10.04 — zmodyfikowana dźwignia zmiany biegów;
15 – wymagana modyfikacja sprzęgła:
15.01 — zmodyfikowany pedał sprzęgła,
15.02 – sprzęgło sterowane ręcznie,
15.03 – sprzęgło automatyczne
15.04 — składany lub odkręcany pedał sprzęgła za przegrodą;
20 – wymagane modyfikacje w układzie hamulcowym:
20.01 – zmodyfikowany pedał hamulca,
20.03 — pedał hamulca dostosowany do obsługi lewą stopą,
20.04 — pedał hamulca pod całą stopę,
20.05 — wychylny pedał hamulca,
20.06 — ręcznie sterowany hamulec roboczy,
20.07 — możliwość efektywnego użycia pedału hamulca z określoną siłą … N (np. 20.07 (300 N)),
20.09 – zmodyfikowany hamulec postojowy,
20.12 — składany lub odkręcany pedał hamulca za przegrodą,
20.13 – hamulec obsługiwany kolanem,
20.14 — elektrycznie sterowany hamulec roboczy;
25 – wymagane modyfikacje w układzie przyspieszenia:
25.01 – zmodyfikowany pedał przyspieszenia,
25.03 — wychylny pedał przyspieszenia,
25.04 – przyspieszenie sterowane ręcznie,
25.05 – przyspieszenie sterowane kolanem,
25.06 – serwoprzyspieszacz (w tym elektroniczny, pneumatyczny),
25.08 – pedał przyspieszenia po lewej stronie,
25.09 — składany lub odkręcany pedał przyspieszenia za przegrodą;
31 – wymagane modyfikacje pedałów:
31.01 – pedały równoległe,
31.02 — pedały na tym samym lub prawie na tym samym poziomie,
31.03 — składane lub odkręcane pedały hamowania i przyspieszenia,
31.04 – wypiętrzona podłoga;
32 – wymagane wspólne modyfikacje układów hamowania i przyspieszenia:
32.01 — obsługa układów przyspieszenia i hamowania jedną ręką
32.02 – obsługa układów przyspieszenia i hamowania z użyciem zewnętrznego wspomagania;
33 – wymagane wspólne modyfikacje układów hamowania, przyspieszenia i kierowania:
33.01 – obsługa układów przyspieszenia, hamowania i kierowania z użyciem zewnętrznego wspomagania jedną ręką,
33.02 – obsługa układów przyspieszenia, hamowania i kierowania z użyciem zewnętrznego wspomagania dwoma rękami;
35 – wymagane modyfikacje urządzeń sterowania (przełączniki świateł, wycieraczki szyby przedniej, spryskiwacz, sygnał dźwiękowy, kierunkowskazy):
35.02 – urządzenia sterowania obsługiwane bez konieczności puszczenia kierownicy i akcesoriów (w tym gałek, dźwigni),
35.03 – urządzenia sterowania obsługiwane lewą ręką bez konieczności puszczenia kierownicy i akcesoriów,
35.04 — urządzenia sterowania obsługiwane prawą ręką bez konieczności puszczenia kierownicy i akcesoriów,
35.05 — urządzenia sterowania obsługiwane bez konieczności puszczenia kierownicy i akcesoria ze wspólnymi mechanizmami hamowania i przyspieszania;
40 – wymagane modyfikacje w układzie kierowniczym:
40.01 – zwykły układ kierowniczy ze wspomaganiem,
40.05 — zmodyfikowana kierownica (grubszy lub cieńszy przekrój koła kierownicy, kierownica o mniejszej średnicy),
40.06 – wychylne koło kierownicy,
40.09 – kierowanie nożne,
40.11 – gałka na kierownicy,
40.14 – alternatywny układ kierowania obsługiwany jedną ręką (ramieniem),
40.15 — alternatywny układ kierowania obsługiwany rękoma (ramionami);
42 – wymagane modyfikacje lusterka wstecznego (lusterek) lub urządzeń widzenia wstecznego:
42.01 — zmodyfikowane zewnętrzne lusterko prawe lub lewe albo zmodyfikowane urządzenie widzenia wstecznego,
42.03 — dodatkowe wewnętrzne lusterko lub inne urządzenie, pozwalające na obserwację ruchu,
42.05 — lusterko lub inne urządzenie do obserwacji martwych pól;
43 – wymagane modyfikacje fotela kierowcy:
43.01 — fotel kierowcy podwyższony dla dobrej wysokości obserwacyjnej, w normalnej odległości od kierownicy i pedałów
43.02 – fotel kierowcy dostosowany do kształtu ciała,
43.03 — fotel kierowcy z oparciem bocznym stabilizującym pozycję
43.04 – fotel kierowcy z podłokietnikiem,
43.06 – zmodyfikowany pas bezpieczeństwa
43.07 — pas bezpieczeństwa szelkowy;
44 – wymagane modyfikacje motocykli i motorowerów (obowiązkowe stosowanie subkodów):
44.01 — hamulec z pojedynczym sterowaniem,
44.02 — zmodyfikowany hamulec ręczny,
44.03 – zmodyfikowany hamulec nożny,
44.04 – zmodyfikowana rączka przyspieszenia,
44.08 — wysokość siedzenia pozwalająca kierowcy na oparcie dwóch stóp na ziemi jednocześnie w pozycji siedzącej i zachowanie równowagi motocykla podczas zatrzymania i postoju,
44.09 — maksymalna siła pozwalająca na uruchomienie hamulca ręcznego ... N (np. 44.09 (140 N)),
44.10 — maksymalna siła pozwalająca na uruchomienie hamulca nożnego ... N (np. 44.10 (240 N))
44.11 – zmodyfikowany podnóżek,
44.12 – zmodyfikowany uchwyt kierownicy;
45 — wyłącznie motocykle z wózkiem bocznym;
46 – wyłącznie pojazdy trójkołowe;
47 — ograniczenie do pojazdów mających więcej niż dwa koła, które nie wymagają utrzymywania równowagi przez kierowcę w czasie uruchamiania, zatrzymywania i postoju;
50 — dla określonego pojazdu lub nadwozia (numer identyfikacyjny pojazdu, VIN);
61 — jazda w godzinach dziennych (od świtu do zmierzchu);
62 — jazda tylko w promieniu … km od miejsca zamieszkania posiadacza prawa jazdy albo w obrębie miasta/regionu (np. 62. nazwa miasta/regionu albo 62. ……. km);
63 – jazda bez pasażerów;
64 — jazda z prędkością nie większą niż ......... km na godz.;
65 — jazda tylko w towarzystwie osoby posiadającej prawo jazdy co najmniej tej samej kategorii;
66 – bez prawa ciągnięcia przyczepy;
67 – bez prawa jazdy po autostradach;
68 — zakaz spożywania alkoholu;
69 – jazda tylko pojazdem wyposażonym w blokadę alkoholową zgodnie z normą przenoszącą normę EN 50436;
70 — wymiana prawa jazdy numer ... wydanego przez ... (wyróżnik UE/ONZ w przypadku państwa trzeciego, np. 70.0123456789.NL);
71 — wtórnik prawa jazdy numer ... wydanego przez ... (wyróżnik UE/ONZ w przypadku państwa trzeciego, np. 71.987654321.HR);
73 — wyłącznie dla pojazdów kategorii B z silnikiem typu czterokołowego (B1);
78 — wyłącznie pojazdy bez pedału sprzęgła (albo dźwigni ręcznej dla kategorii AM, A1, A2 i A);
79 (...) — ograniczenie do pojazdów, które spełniają wymogi specyfikacji wskazanej w nawiasach — kod stosuje się wyłącznie w przypadku przeniesienia ograniczeń z wymienianego prawa jazdy wydanego za granicą:
79.01 — wyłącznie dla pojazdów dwukołowych z wózkiem bocznym lub bez,
79.02 — wyłącznie dla pojazdów trójkołowych lub czterokołowych kategorii AM,
79.03 — wyłącznie dla pojazdów trójkołowych,
79.04 — wyłącznie dla pojazdów trójkołowych z przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 750 kg,
79.05 — motocykl kategorii A1 o stosunku mocy do masy przekraczającym 0,1 kW/kg,
79.06 — pojazd kategorii B+E, przy czym dopuszczalna masa całkowita przyczepy przekracza 3500 kg;
80 — wyłącznie dla posiadaczy prawa jazdy upoważniającego do prowadzenia pojazdów kategorii A typu trójkołowego, w wieku poniżej 24 lat; 35)
81 — wyłącznie dla posiadaczy prawa jazdy upoważniającego do prowadzenia pojazdów kategorii A, typu motocykl dwukołowy, w wieku poniżej 21 lat;
95 — potwierdzenie posiadania świadectwa kwalifikacji zawodowej;
96 — pojazdy kategorii B łączone z przyczepą, której dopuszczalna masa całkowita przekracza 750 kg, przy czym dopuszczalna masa całkowita takiego zestawu pojazdów przekracza 3500 kg, ale nie przekracza 4250 kg;
97 — nie posiada uprawnień do prowadzenia pojazdów kategorii C1 objętych zakresem rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. UE L 60 z 28.02.2014, str. 1);
101 – wymagane dodatkowe oznakowanie pojazdu;
102 — wymiana uzyskanego przed dniem 1 lipca 1999 r. prawa jazdy kategorii C bez posiadania prawa jazdy kategorii B;
103 — wymiana uzyskanego przed dniem 1 lipca 1999 r. prawa jazdy kategorii D bez posiadania kategorii B prawa jazdy;
104 — wymiana prawa jazdy kategorii M z ograniczeniem do kierowania tylko pojazdami wolnobieżnymi;
105 — wymiana prawa jazdy kategorii trolejbusowej z ograniczeniem do kierowania tylko trolejbusami;
106 – zakaz w zakresie kategorii B prawa jazdy przy posiadaniu kategorii C1, C, D1 lub D prawa jazdy;
107 – wymagane dostosowanie pojazdu do rodzaju schorzenia;
110 — posiada orzeczenie lekarskie stwierdzające przeciwwskazania do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii A1, A2 i A.
