Jak nowa powinna być nowa opona?

Data produkcji, a właściwie przybliżona data produkcji, podana jest na boku opony w tzw. kodzie DOT. Kod składa się z czterech cyfr w owalnym polu: dwie pierwsze mówią o tygodniu, w którym wyprodukowano opony, a dwie kolejne o roku produkcji. Jeśli kod na oponie to 2024, to znaczy, że została ona wyprodukowana w dwudziestym tygodniu 2024 r. Jeśli kod składa się z liter 1119, tzn., że wyprodukowano w jedenastym tygodniu 2019 r. Kombinacji jest wiele, pytanie brzmi: na ile jest to istotne z eksploatacyjnego i handlowego punktu widzenia?

Sklepy oponiarskie i warsztaty skarżą się, że coraz częściej — to już niemal "plaga" — zanim ktoś zapłaci za komplet opon, pyta o "kod DOT" — czyli o datę produkcji opon. Nie zawsze jest ona z góry znana przed zamówieniem opon w hurtowni, więc zdarza się, że klienci odmawiają przyjęcia opon, które są "za stare", albo chcą, aby wszystkie cztery opony miały tę samą datę produkcji — czyli pochodziły "z jednej partii".

Z drugiej strony w wielu sklepach internetowych data produkcji opon jest podawana niejako z góry, choć coraz częściej — właśnie z powodu "plagi" — już tylko rok produkcji. Sklepy same zrobiły więc wiele, aby uczulić klientów na datę produkcji opon. Nic dziwnego, że każdy chce mieć opony jak najmłodsze, w końcu guma się starzeje. Ale jak szybko się starzeje?

Prawda jest taka, że mnożą się doniesienia o oponach, które nie zdążyły się zużyć, a już pokryły się siecią mikropęknięć albo wręcz całkiem poważnych pęknięć, które stawiają pod znakiem zapytania bezpieczeństwo dalszej eksploatacji.

Ale spytajcie tylko specjalistów od opon, a dowiecie się, że nawet 3-letnia opona, która przyjeżdża z hurtowni, jest z technicznego punktu widzenia całkiem nowa; niektórzy mówią, że dopiero 5-letnie opony należy traktować jako używane, nawet jeśli nie były używane – i to też bardziej "dla zasady" niż dlatego, że straciły część swoich zalet.

W takim przypadku warto jednak pamiętać o tym, że co kilka sezonów producenci zmieniają swoją ofertę, udoskonalają opony i stare modele są zastępowane są przez nowsze. Niezależnie więc od tego, czy rzeczywiście 3-letnie lub starsze opony z technicznego punktu widzenia są nowe, jeśli je kupimy, to bardzo prawdopodobne jest, że w razie uszkodzenia jednej będziemy musieli kupić dwie, ponieważ za niedługi czas ta jedna identyczna opona może być niedostępna. A nie wolno jeździć z dwiema różnymi oponami założonymi na tej samej osi.

Warto też mieć na uwadze, że każdy kolejny model opon jest lepszy — przynajmniej w kontekście osiągów. Jeśli komuś zależy na osiągach i kupuje opony premium, to kupowanie 3-letnich lub starszych opon może nie być najlepszym pomysłem z prostego względu: być może nawet w swoim czasie te opony były najlepsze spośród konkurencyjnych modeli, ale od tego czasu pewnie wiele już się zmieniło.

Prawdą jest to, co mówią fachowcy od opon: prawidłowo przechowywane opony — w ciemnym pomieszczeniu, w chłodzie, ale nie w mrozie — zużywają się "od leżenia" tak powoli, że nie ma to znaczenia — i rzeczywiście 3-letnia opona jest nowa. Z drugiej strony opona przechowywana w złych warunkach, co jest bardziej prawdopodobne w sklepie niż w hurtowni, może się nie tyle zużyć, co wręcz zepsuć bardzo szybko. Jest tak w sytuacji, gdy opona leży przez długi czas obok źródła ciepła albo jest narażona na działanie słońca. Tak naprawdę przy odrobinie pecha możemy też kupić opony całkiem nowe, ale "sponiewierane" (np. silnie odkształcone) w transporcie. Na marginesie: odkształcenie nie musi oznaczać trwałego uszkodzenia opony, ale np. może się skończyć wyważaniem koła dwa razy, czego na pewno wolelibyśmy uniknąć.

Coś jest na rzeczy w tym, że niektóre opony bardziej niż inne parcieją w krótkim czasie, co przekłada się na spadek przyczepności i uzasadniony niepokój o bezpieczeństwo jazdy. Takich przykładów jest dużo, ale byłoby zbyt dużym uproszczeniem zwalać ten stan rzeczy na wiek opony, który odczytujemy z kodu DOT. Leżakowanie w ciemnym i suchym pomieszczeniu – jak już wiemy – nawet przez dwa lub trzy lata nie doprowadza gumy do takiego stanu. Ten stan w ogóle nie powinien się zmienić w wyniku przechowywania w magazynie.

Raczej przyczyną takiego "nieładnego" starzenia opon są warunki użytkowania, co wcale nie znaczy jednak, że zawsze z winy użytkownika. Być może za sprawą nowoczesnych mieszanek gumowych gwarantujących znakomitą przyczepność zmalała odporność niektórych opon na skutki promieniowania UV czy kontaktu z różnymi substancjami chemicznymi — w tym solą drogową czy pyłem drogowym. Słońce na pewno jest tym czynnikiem, który ma duże znaczenie. A to oznacza, że jeśli trzymamy samochód w garażu, opony będą dłużej ładne. Jeśli parkujemy na zewnątrz, a zwłaszcza na otwartym terenie, musimy liczyć się z przyspieszonym starzeniem opon.

Przyczyną powstawanie mikropęknięć w oponach może być też nieodpowiednie mycie auta na myjniach bezdotykowych – i tu już mówimy o winie użytkownika. Zbliżając się zanadto z lancą myjki ciśnieniowej do opon, z łatwością da się je "obrać" z gumy, a uszkodzenia są widoczne od razu; gdy zbliżamy się lancą myjki "z umiarem", uszkodzeń od razu nie widać, ale one powstają — tylko są mniejsze i ujawniają się później. Dochodzi do tego agresywna chemia — już jednorazowe pozostawienie na oponach na dłuższą chwilę tzw. piany aktywnej sprawia, że opony przestają być czarne, stają się szare. A zatem chemia ma wpływ na opony. Powtarzanie tej procedury wiele razy prowadzi do tego, że po trzech latach używania opona wygląda tak, że strach jechać. I to właśnie — obok umiarkowanej odporności opon na promieniowanie UV — może być przyczyną szybkiego niszczenia się opon. Coraz więcej myjni bezdotykowych — coraz więcej skarg klientów na szybkie starzenie się opon.

Wracając zatem do daty produkcji: roczna opona na pewno nie jest stara, a jeśli ktoś się upiera, że chce, aby opony, które kupuje, miały najwyżej kilka miesięcy, domaga się często niemożliwego — choćby dlatego, że najnowsza partia wymarzonych zimowych opon w "naszym" rozmiarze opuściła fabrykę w listopadzie czy grudniu poprzedniego roku. I wtedy żaden zaprzyjaźniony hurtownik nie pomoże w kupnie "nowych" opon, bo takie nie istnieją.

Podobnie dwuletnia opona nie jest stara i nic z powodu 2-letniego przechowywania w hurtowni nie powinno jej dolegać. Ale oczywiście, jeśli ktoś oferuje z tego powodu rabat, trzeba go przyjąć